#1
چو رستم برفت از لب هیرمند
✦
پراندیشه شد نامدار بلند
“When Rostam departed from the banks of the Helmand river, that exalted and renowned hero became full of troubling thoughts.”
#2
پشوتن که بد شاه را رهنمای
✦
بیامد هم‌انگه به پرده سرای
“Peshotan, who was the wise guide and counselor to the prince, entered the royal pavilion at that very moment.”
#3
چنین گفت با او یل اسفندیار
✦
که کاری گرفتیم دشخوار خوار
“Thus spoke the brave hero Esfandiyar to him: 'We have taken upon ourselves a task that is bitter and full of hardship.'”
#4
به ایوان رستم مرا کار نیست
✦
ورا نزد من نیز دیدار نیست
“'I have no business at Rostam's hall, nor do I wish to behold his face near me again.'”
#5
همان گر نیاید نخوانمش نیز
✦
گر از ما یکی را سرآید قفیز
“'Likewise, if he comes not, I will not call him, even if the measure of life for one of us reaches its end.'”
#6
دل زنده از کشته بریان شود
✦
سر از آشناییش گریان شود
“'A living heart turns roasted by slain meat; eyes weep tears of blood from such an acquaintance.'”
#7
پشوتن بدو گفت کای نامدار
✦
برادر که یابد چو اسفندیار
“Peshotan said to him: 'O renowned prince! Where could any brother find one like Esfandiyar?'”
#8
به یزدان که دیدم شما را نخست
✦
که یک نامور با دگر کین نجست
“'By God! When I first saw the two of you, neither renowned chief sought vengeance against the other.'”
#9
دلم گشت زان کار چون نوبهار
✦
هم از رستم و هم از اسفندیار
“'My heart rejoiced like the springtime from beholding both Rostam and Esfandiyar.'”
#10
چو در کارتان باز کردم نگاه
✦
ببندد همی بر خرد دیو راه
“'Yet as I gaze deeper into your affair, a demon blocks the pathway of wisdom.'”
#11
تو آگاهی از کار دین و خرد
✦
روانت همیشه خرد پرورد
“'You are knowledgeable in matters of faith and wisdom; your soul is ever nourished by intellect.'”
#12
بپرهیز و با جان ستیزه مکن
✦
نیوشنده باش از برادر سخن
“'Refrain from folly and strive not against your own soul; listen carefully to the words of your brother.'”
#13
شنیدم همه هرچ رستم بگفت
✦
بزرگیش با مردمی بود جفت
“'I heard everything that Rostam uttered; his greatness was paired with true nobility and humanity.'”
#14
نساید دو پای ورا بند تو
✦
نیاید سبک سوی پیوند تو
“'His feet will never yield to your fetters, nor will he lightly bend to your terms.'”
#15
سوار جهان پور دستان سام
✦
به بازی سراندر نیارد به دام
“'The world-champion, son of Dastan and Sam, does not put his head into a trap in play.'”
#16
چنو پهلوانی ز گردنکشان
✦
ندادست دانا به گیتی نشان
“'The wise have shown no champion among all proud lords in the world like unto him.'”
#17
چگونه توان کرد پایش به بند
✦
مگوی آنکه هرگز نیاید پسند
“'How can one put fetters upon his feet? Speak not of that which can never be acceptable.'”
#18
سخنهای ناخوب و نادلپذیر
✦
سزد گر نگوید یل شیرگیر
“'It is unseemly for a lion-capturing hero to utter harsh and unpleasant words.'”
#19
بترسم که این کار گردد دراز
✦
به زشتی میان دو گردن فراز
“'I fear that this conflict will drag on long in ugliness between two exalted champions.'”
#20
بزرگی و از شاه داناتری
✦
به مردی و گردی تواناتری
“'You possess greatness and are wiser than the king; in manhood and valiance you are more powerful.'”
#21
یکی بزم جوید یکی رزم و کین
✦
نگه کن که تا کیست با آفرین
“'One seeks festivity while the other seeks war and revenge; look closely to see who deserves praise.'”
#22
چنین داد پاسخ ورا نامدار
✦
که گر من بپیچم سر از شهریار
“The renowned prince answered him thus: 'If I turn my head away from the king's command...'”
#23
بدین گیتی‌اندر نکوهش بود
✦
همان پیش یزدان پژوهش بود
“'...in this world there shall be reproach upon me, and before God there shall be severe inquiry.'”
#24
دو گیتی به رستم نخواهم فروخت
✦
کسی چشم دین را به سوزن ندوخت
“'I will not sell both worlds for the sake of Rostam; no man ever stitched the eye of faith with a needle!'”
#25
بدو گفت هر چیز کامد ز پند
✦
تن پاک و جان ترا سودمند
“Peshotan said to him: 'Whatever came to mind as wise counsel, beneficial to your pure body and soul...'”
#26
همه گفتم اکنون بهی برگزین
✦
دل شهریاران نیازد به کین
“'...I have spoken it all; now choose goodness, for the hearts of monarchs should not incline to malice.'”
#27
سپهبد ز خوالیگران خواست خوان
✦
کسی را نفرمود کو را بخوان
“The commander ordered the feast-table from his cooks, yet instructed no one to invite Rostam.”
#28
چو نان خورده شد جام می برگرفت
✦
ز رویین دژ آنگه سخن درگرفت
“When the bread was eaten, he took up the cup of wine, and then began to speak of the Bronze Fortress.”
#29
ازان مردی خود همی یاد کرد
✦
به یاد شهنشاه جامی بخورد
“He recalled his own brave deeds, and drank a beaker of wine to the memory of the King of Kings.”
#30
همی بود رستم به ایوان خویش
✦
ز خوردن نگه داشت پیمان خویش
“Meanwhile Rostam remained within his own hall, keeping his pledge not to dine yet.”
#31
چو چندی برآمد نیامد کسی
✦
نگه کرد رستم به ره بر بسی
“When a considerable time passed and no one came, Rostam looked frequently down the road.”
#32
چو هنگام نان خوردن اندر گذشت
✦
ز مغز دلیر آب برتر گذشت
“When the hour of dining passed away, water rose above the brain of the valiant hero (his anger flared).”
#33
بخندید و گفت ای برادر تو خوان
✦
بیارای و آزادگان را بخوان
“He laughed and said: 'O brother! Decorate the banquet table and call forth the noble men!'”
#34
گرینست آیین اسفندیار
✦
تو آیین این نامور یاد دار
“'If such be the custom of Esfandiyar, do you keep in mind the custom of this renowned hero!'”
#35
بفرمود تا رخش را زین کنند
✦
همان زین به آرایش چین کنند
“He commanded that Rakhsh be saddled, and that the saddle be adorned with Chinese ornaments.”
#36
شوم باز گویم به اسفندیار
✦
کجا کار ما را گرفتست خوار
“'I shall ride back to tell Esfandiyar where he has held our honor in slight regard.'”