🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
48 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۲ - رسیدن زال و رستم به بارگاه کیخسرو گوشه‌نشین، راست شدن پشت شاه و پند زال در گنج و نیایش
چون هفته به پایان رسید، زال سپیدموی و رستم دستان با دلهایی آکنده از اندوه و بیم به یکدیگر پیوستند. بزرگان و سران سپاه ایران چون از آمدن پهلوانان سیستان آگاه گشتند، با چهره‌های زرد و دلهایی داغدار به استقبال شتافتند. نژادگان از تبار زرسب، طوس سپهسالار با درفش کاویانی، و گودرز کشواد که اشک از دیدگان بر چهره می‌فشاند، گرد آمدند. بزرگان ایران راز پنهان‌نشینی کی‌خسرو را بازگفتند و از تباهی حال شهریار نالیدند؛ که شاه درِ بارگاه را بسته، چهره افروخته‌اش پژمرده و پشتِ سروآسایش خمیده گشته است، پنداری وسوسه اهریمن یا بدچشمیِ روزگار بر او چیره گشته و او را از فرمانروایی سیر کرده است.

پیر فرزانه، زال، ایرانیان را دلداری داد و گفت که گردش روزگار همواره خرمی و نژندی را به هم می‌آمیزد و نباید دل به اندوه سپرد، بلکه باید با پندهای نیکو شاه را به روشنایی بازآورد. پس پهلوانان وارد بارگاه شدند. کی‌خسرو چون آوای رستم را از پس پرده شنید و چهره یاران دید، پراندیشه از تخت برخاست و پشتِ خمیده‌اش را راست ساخت. او بزرگان زابل، قنوج، دنبر، کابل و پهلوانان ایران چون طوس، گودرز، گرگین، بیژن و گستهم را برپایه‌های والای خویش بنشاند و گرامی داشت.

آنگاه زال سپیدموی بر شاه آفرین خواند و از روزگار شهریاران پیشین—از منوچهر و کیقباد تا زو و کاووس و سیاوش پاک‌نهاد—یاد کرد و کی‌خسرو را خردمندترین و بفرّترین پادشاهان خواند. زال رازِ شتاب خویش را آشکار ساخت و گفت که چگونه با شنیدن خبر گوشه‌نشینی شاه، اخترشناسان و فرزانگان را با زیج‌های هندی گرد آورده تا رازِ گردشِ آسمان را بجویند. سپس زال شاه را پند داد که استواریِ پادشاهی و نیکیِ جهان به سه چیز پایدار است: گنج، رنج، و مردانِ کارزار؛ و چهارمین و برترین بنیاد، نیایشِ پیوسته به درگاهِ یزدانِ پاک است که فریادرس بندگان است. زال شاه را فراخواند تا با بخشش بر مستمندان و درویشان، روان خویش را روشن سازد و خرد را زرهِ جان خویش گرداند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: