🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان دوازده رخ

❖
137 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۹ - پافشاری بیژن بر نبرد با هومان، ستاندن درع سیاوش و پیمان جنگ بامدادی
چون خبرِ تاختنِ شیرآسا و خروشِ دلیرانهٔ هومان در برابرِ سپهسالارِ ایران، گودرزِ کشواد، به گوشِ بیژنِ جوان رسید، آتشِ خشم بر جانِ آن پهلوانِ شیرپنجه افتاد. او که ننگ می‌داشت دشمنی تورانی در برابرِ سالارِ کهنسالِ ایران لافِ دلیری زند و بی‌جواب ماند، شتابان فرمان داد تا بارهٔ دیزهٔ دوربینش را زین کنند و زرهِ رومی بر تن راست کرد.

بیژن نخست به نزدِ پدر خویش، گیوِ دلاور، آمد و با کلامی پر از شور و اندوه از دلتنگی و سالخوردگیِ نیای خویش گودرز سخن گفت؛ اینکه غمِ مرگِ فرزندان و پهلوانان، دلِ سالارِ کشوادگان را پرخون کرده و رزم‌آورانِ لشکر از بیمِ هومان درنگ نموده‌اند. بیژن از گیو خواست تا درعِ سپندِ سیاوش را به او بسپارد تا با نبردی تن‌به‌تن، گرد از وجودِ هومان برآورد. اما گیو که فرزندِ یگانهٔ خویش را بیش از جان دوست می‌داشت، او را به شکیبایی و فرمان‌بری از تدبیرِ گودرزِ کارآزموده خواند و از شتاب‌زدگی برحذر داشت.

بیژن که از پاسخِ پدر دل‌افسرده اما مصمم بود، سوار بر اسب شد و مستقیماً به نزدِ گودرز رفت. او با نوایی رسا و پرحرمت، اما گله‌مند، سپهسالارِ ایران را خطاب قرار داد و گفت شگفت است که گرگی مکار چون هومان به میانِ سپاه آمده و بی‌گزند بازگردد. بیژن سوگند یاد کرد که اگر اجازهٔ نبرد نیابد، خشمگینانه پادشاهی را رها کرده و نزدِ کی‌خسرو گله خواهد برد. گودرز از این همه غیرت و دلیریِ نبیرهٔ خویش غرقِ شادی شد و با خنده‌ای چون سروِ آزاد، او را آفرین گفت. سالارِ ایران دریافت که بیژن شایستهٔ این رزمِ بزرگ است و فرمان داد تا گیو، درعِ سیاوش را به او بسپارد.

گیو که نگرانِ جانِ فرزند بود، ابتدا در دادنِ زرهٔ نامدار تردید ورزید؛ اما گودرز او را پند داد که در راهِ کین‌خواهیِ سیاوش و فرمانِ پادشاه، نباید از جان و پیوندِ خویش دریغ ورزید. بیژن که سرکشی و مناعتِ طبع داشت، چون کراهتِ پدر را دید، بی‌آنکه منتظرِ زره بماند، باره برانگیخت و رو به میدانِ نبرد تاخت. گیو با دیدنِ رفتنِ فرزند، دلش از مهر و اندوه شکافته شد، اشکِ خونین افشاند و به درگاهِ دادارِ جهان دست به دعا برداشت تا فرزندش را پاس دارد. سپس شتابان در پیِ بیژن تاخت، او را از راه بازداشت، از دیزه فرود آمد و با مهرِ پدری، درعِ سیاوش، خدرنگ، گرزِ گران و بارهٔ خویش را به بیژن سپرد.

بیژن، آراسته به سلاحِ سیاوش، همراه با مترجمی آشکارگو که زبانِ تورانیان می‌دانست، به سوی هومان تاخت. چون به نزدیکیِ پهلوانِ تورانی رسید، هومان را چون کوهی از آهن در میانِ جوشنِ درخشان یافت. مترجم به فرمانِ بیژن خروش برآورد و هومان را به رزم خواند و زشتیِ پیمان‌شکنی و کینه‌توزیِ تورانیان را یادآور شد. هومان که دلیریِ بیژن را دید، او را ستود اما اشاره کرد که آفتاب به تمامی فرو رفته و تاریکیِ شب دامن گسترده است. پس هومان پیشنهاد داد که جنگ را به سپیده‌دمِ فردا موکول کنند. بیژن پیمانِ نبردِ بامدادی را پذیرفت و به هومان هشدار داد که فردا، خورشیدِ اقبالش غروب خواهد کرد و سرش بر خاک خواهد افتاد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: