#1
چنین گفت پس شاه گردن فراز
✦
کزین هرچه گفتید دارید راز
“Thus spoke the proud King unto them: 'Keep secret all that you have spoken here.'”
#2
بخواند آن زمان زال را شهریار
✦
کزو خواست کردن سخن خواستار
“The monarch then summoned Zal to his presence, seeking to put his mind and speech to the test.”
#3
بدان تا بپرسند ازو چند چیز
✦
نهفته سخنهای دیرینه نیز
“To ask of him several complex things, and test him with ancient, hidden riddles.”
#4
نشستند بیدار دل بخردان
✦
همان زال با نامور موبدان
“The vigilant, wise men sat together—Zal alongside the renowned Mobads.”
#5
بپرسید مر زال را موبدی
✦
ازین تیزهش راه‌بین بخردی
“A priest questioned Zal—asking this sharp-witted, perceptive, and wise youth:”
#6
که از ده و دو تای سرو سهی
✦
که رُسته‌ست شاداب با فرهی
“'What are those twelve tall, elegant cypress trees, grown lush and full of splendor?”
#7
ازآن برزده هر یکی شاخ سی
✦
نگردد کم و بیش در پارسی
“From each of them sprout thirty branches, neither more nor less in Persian reckoning.'”
#8
دگر موبدی گفت کای سرفراز
✦
دو اسپ گرانمایه و تیزتاز
“Another Mobad spoke, saying: 'O exalted champion, what of two swift and precious steeds,”
#9
یکی زان به کردار دریای قار
✦
یکی چون بلور سپید آبدار
“One like a surging sea of dark pitch, the other bright as pure, brilliant crystal?”
#10
بجنبید و هر دو شتابنده‌اند
✦
همان یکدیگر را نیابنده‌اند
“Both are in constant movement and swift chase, yet neither can ever overtake the other.'”
#11
سه‌دیگر چنین گفت کان سی سوار
✦
کجا بگذرانند بر شهریار
“A third priest said: 'What of those thirty horsemen who ride past the King,”
#12
یکی کم شود باز چون بشمری
✦
همان سی بود باز چون بنگری
“Where one disappears when counted, yet when looked at once more, thirty remain?'”
#13
چهارم چنین گفت کان مرغزار
✦
که بینی پر از سبزه و جویبار
“A fourth said: 'Behold that verdant meadow, full of sweet grass and flowing streams,”
#14
یکی مرد با تیز داسی بزرگ
✦
سوی مرغزار اندر آید سترگ
“A giant of a man with a great sharp scythe enters into that lush field,”
#15
همی بدرود آن گیا خشک و تر
✦
نه بردارد او هیچ ازآن کار سر
“Mowing down both green and dried shoots alike, never lifting his head from his task.'”
#16
دگر گفت کان برکشیده دو سرو
✦
ز دریای با موج برسان غرو
“Another said: 'What of those two tall cypresses rising above the stormy sea like reeds,”
#17
یکی مرغ دارد بریشان کنام
✦
نشیمش به شام آن بود این به بام
“Whereon a mystical bird makes its nest, residing on one by night and the other by day?”
#18
ازین چون بپرد شود برگ خشک
✦
برآن بر نشیند دهد بوی مشک
“When it flies from one, its leaves wither dry; when it alights upon the other, it yields the smell of musk.”
#19
ازآن دو همیشه یکی آبدار
✦
یکی پژمریده شده سوگوار
“Of those two trees, one remains ever lush and watered, while the other withers in mournful gloom.'”
#20
بپرسید دیگر که بر کوهسار
✦
یکی شارستان یافتم استوار
“Another asked: 'Upon a mountain ridge, I found a mighty, fortified city,”
#21
خرامند مردم ازان شارستان
✦
گرفته به هامون یکی خارستان
“Yet people walked away from that city and built their home upon a thorny desert in the plain.”
#22
بناها کشیدند سر تا به ماه
✦
پرستنده گشتند و هم پیشگاه
“They raised palaces reaching to the moon, taking servants and claiming thrones,”
#23
وزآن شارستان‌شان به دل نگذرد
✦
کس از یاد کردن سخن نشمرد
“And from their hearts that original city vanished; none ever spoke or thought of it again.”
#24
یکی بومهین خیزد از ناگهان
✦
بر و بومشان پاک گردد نهان
“Suddenly a powerful earthquake arises, leaving all their homes swept away and hidden from sight.”
#25
بدان شارستان‌شان نیاز آورد
✦
هم اندیشگان دراز آورد
“Then they are forced back in dire necessity to that first city, filled with long sorrow and endless regret.'”
#26
به پرده درست این سخنها بجوی
✦
به پیش ردان آشکارا بگوی
“'Search out the true meaning behind these veiled words, and reveal them openly before the nobles.”
#27
گر این رازها آشکارا کنی
✦
ز خاک سیه مشک سارا کنی
“If you disclose these mysteries clearly, you shall turn black dust into precious musk.'”