بخش ۷ - رفتن پنج ندیمهٔ رودابه به باغ سام و وصف کردن زیبایی رودابه سام را

#1

پرستنده برخاست از پیش اوی

✦

بدان چاره بی‌چاره بنهاد روی

#2

به دیبای رومی بیاراستند

✦

سر زلف برگل بپیراستند

#3

برفتند هر پنج تا رودبار

✦

ز هر بوی و رنگی چو خرم بهار

#4

مه فرودین و سر سال بود

✦

لب رود لشکرگه زال بود

#5

همی گل چدند از لب رودبار

✦

رخان چون گلستان و گل در کنار

#6

نگه کرد دستان ز تخت بلند

✦

بپرسید کاین گل پرستان کی َند

#7

چنین گفت گوینده با پهلوان

✦

که از کاخ مهراب روشن روان

#8

پرستندگان را سوی گلستان

✦

فرستد همی ماه کابلستان

#9

به نزد پری چهرگان رفت زال

✦

کمان خواست از ترک و بفراخت یال

#10

پیاده همی رفت جویان شکار

✦

خشیشار دید اندر آن رودبار

#11

کمان ترک گلرخ به زه بر نهاد

✦

به دست جهان پهلوان در نهاد

#12

نگه کرد تا مرغ برخاست ز آب

✦

یکی تیره بنداخت اندر شتاب

#13

ز پروازش آورد گردان فرود

✦

چکان خون و وشی شده آب رود

#14

به ترک آنگهی گفت زان سو گذر

✦

بیاور تو آن مرغ افگنده پر

#15

به کشتی گذر کرد ترک سترگ

✦

خرامید نزد پرستنده ترک

#16

پرستنده پرسید کای پهلوان

✦

سخن گوی و بگشای شیرین زبان

#17

که این شیر بازو گو پیلتن

✦

چه مردست و شاه کدام انجمن

#18

که بگشاد زین گونه تیر از کمان

✦

چه سنجد به پیش اندرش بدگمان

#19

ندیدیم زیبنده تر زین سوار

✦

به تیر و کمان بر چنین کامگار

#20

پری روی دندان به لب برنهاد

✦

مکن گفت ازین گونه از شاه یاد

#21

شه نیمروزست فرزند سام

✦

که دستانش خوانند شاهان به نام

#22

به گِردِ جهان گر بگردد سوار

✦

ازین سان نبیند یکی نامدار

#23

پرستنده با کودک ماه روی

✦

بخندید و گفتش که چندین مگوی

#24

که ماهیست مهراب را در سرای

✦

به یک سر ز شاه تو برتر بپای

#25

به بالای ساج است و همرنگ عاج

✦

یکی ایزدی بر سر از مشک تاج

#26

دو نرگس دژم و دو ابرو به خم

✦

ستون دو ابرو چو سیمین قلم

#27

دهانش به تنگی دل مستمند

✦

سر زلف چون حلقهٔ پای‌بند

#28

دو جادوش پر خواب و پرآب روی

✦

پر از لاله رخسار و پر مشک موی

#29

نفس را مگر بر لبش راه نیست

✦

چنو در جهان نیز یک ماه نیست

#30

پرستندگان هر یکی آشکار

✦

همی کرد وصف رخ آن نگار

#31

بدین چاره تا آن لب لعل فام

✦

کند آشنا با لب پور سام

#32

چنین گفت با بندگان خوب چهر

✦

که با ماه خوبست رخشنده مهر

#33

ولیکن به گفتن مگر روی نیست

✦

بود کاب را ره بدین جوی نیست

#34

دلاور که پرهیز جوید ز جفت

✦

بماند به آسانی اندر نهفت

#35

بدان تاش دختر نباشد ز بن

✦

نباید شنیدنش ننگ سخن

#36

چنین گفت مر جفت را باز نر

✦

چو بر خایه بنشست و گسترد پر

#37

کزین خایه گر مایه بیرون کنم

✦

ز پشت پدر خایه بیرون کنم

#38

ازیشان چو برگشت خندان غلام

✦

بپرسید از او نامور پور سام

#39

که با تو چه گفت آن که خندان شدی

✦

گشاده لب و سیم دندان شدی

#40

بگفت آنچه بشنید با پهلوان

✦

ز شادی دل پهلوان شد جوان

#41

چنین گفت با ریدک ماه روی

✦

که رو مر پرستندگان را بگوی

#42

که از گلستان یک زمان مگذرید

✦

مگر با گل از باغ گوهر برید

#43

درم خواست و دینار و گوهر ز گنج

✦

گرانمایه دیبای زربفت پنج

#44

بفرمود کاین نزد ایشان برید

✦

کسی را مگوئید و پنهان برید

#45

نباید شدن شان سوی کاخ باز

✦

بدان تا پیامی فرستم براز

#46

برفتند زی ماه رخسار پنج

✦

ابا گرم گفتار و دینار و گنج

#47

بدیشان سپردند زر و گهر

✦

پیام جهان پهلوان زال زر

#48

پرستنده با ماه دیدار گفت

✦

که هرگز نماند سخن در نهفت

#49

مگر آنکه باشد میان دو تن

✦

سه تن نانهانست و چار انجمن

#50

بگوی ای خردمند پاکیزه رای

✦

سخن گر به رازست با ما سرای

#51

پرستنده گفتند یک با دگر

✦

که آمد به دام اندرون شیر نر

#52

کنون کار رودابه و کام زال

✦

به جای آمد و این بود نیک فال

#53

بیامد سیه چشم گنجور شاه

✦

که بود اندر آن کار دستور شاه

#54

سخن هر چه بشنید از آن دلنواز

✦

همی گفت پیش سپهبد به راز

#55

سپهبد خرامید تا گلستان

✦

بر امید خورشید کابلستان

#56

پری روی گلرخ بتان طراز

✦

برفتند و بردند پیشش نماز

#57

سپهبد بپرسید ازیشان سخن

✦

ز بالا و دیدار آن سرو بن

#58

ز گفتار و دیدار و رای و خرد

✦

بدان تا به خوی وی اندر خورد

#59

بگویید با من یکایک سخن

✦

به کژی نگر نفگنید ایچ بن

#60

اگر راستی‌تان بود گفت‌وگوی

✦

به نزدیک من تان بود آبروی

#61

وگر هیچ کژی گمانی برم

✦

به زیر پی پیلتان بسپرم

#62

رخ لاله رخ گشت چون سندروس

✦

به پیش سپهبد زمین داد بوس

#63

چنین گفت کز مادر اندر جهان

✦

نزاید کس اندر میان مهان

#64

به دیدار سام و به بالای او

✦

به پاکی دل و دانش و رای او

#65

دگر چون تو ای پهلوان دلیر

✦

بدین برز بالا و بازوی شیر

#66

همی می‌ چکد گویی از روی تو

✦

عبیرست گویی مگر بوی تو

#67

سه دیگر چو رودابهٔ ماه روی

✦

یکی سرو سیمست با رنگ و بوی

#68

ز سر تا به پایش گلست وسمن

✦

به سرو سهی بر سهیل یمن

#69

از آن گنبد سیم سر بر زمین

✦

فرو هشته بر گل کمند از کمین

#70

به مشک و به عنبر سرش بافته

✦

به یاقوت و زمرد تنش تافته

#71

سر زلف و جعدش چو مشکین زره

✦

فگندست گویی گره بر گره

#72

ده انگشت برسان سیمین قلم

✦

برو کرده از غالیه صدرقم

#73

بت آرای چون او نبیند بچین

✦

برو ماه و پروین کنند آفرین

#74

سپهبد پرستنده را گفت گرم

✦

سخنهای شیرین به آوای نرم

#75

که اکنون چه چارست با من بگوی

✦

یکی راه جستن به نزدیک اوی

#76

که ما را دل و جان پر از مهر اوست

✦

همه آرزو دیدن چهر اوست

#77

پرستنده گفتا چو فرمان دهی

✦

گذاریم تا کاخ سرو سهی

#78

ز فرخنده رای جهان پهلوان

✦

ز گفتار و دیدار روشن روان

#79

فریبیم و گوییم هر گونه‌ای

✦

میان اندرون نیست واژونه‌ای

#80

سر مشک بویش به دام آوریم

✦

لبش زی لب پور سام آوریم

#81

خرامد مگر پهلوان با کمند

✦

به نزدیک دیوار کاخ بلند

#82

کند حلقه در گردن کنگره

✦

شود شیر شاد از شکار بره

#83

برفتند خوبان و برگشت زال

✦

دلش گشت با کام و شادی همال

منوچهر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما