بخش ۱۴ - حاضر شدن سام به درگاه منوچهر شاه و شرح نبردهایش در هندوستان و فرمان یافتن سوزاندن هندوستان و کابل را

#1

پس آگاهی آمد به شاه بزرگ

✦

ز مهراب و دستان سام سترگ

#2

ز پیوند مهراب وز مهر زال

✦

وزان ناهمالان گشته همال

#3

سخن رفت هر گونه با موبدان

✦

به پیش سرافراز شاه ردان

#4

چنین گفت با بخردان شهریار

✦

که بر ما شود زین دژم روزگار

#5

چو ایران ز چنگال شیر و پلنگ

✦

برون آوریدم به رای و به جنگ

#6

فریدون ز ضحاک گیتی بشست

✦

بترسم که آید ازان تخم رست

#7

نباید که بر خیره از عشق زال

✦

همال سرافگنده گردد همال

#8

چو از دخت مهراب و از پور سام

✦

برآید یکی تیغ تیز از نیام

#9

اگر تاب گیرد سوی مادرش

✦

ز گفت پراگنده گردد سرش

#10

کند شهر ایران پر آشوب و رنج

✦

بدو بازگردد مگر تاج و گنج

#11

همه موبدان آفرین خواندند

✦

ورا خسرو پاک‌دین خواندند

#12

بگفتند کز ما تو داناتری

✦

به بایستها بر تواناتری

#13

همان کن کجا با خرد درخورد

✦

دل اژدها را خرد بشکرد

#14

بفرمود تا نوذر آمدش پیش

✦

ابا ویژگان و بزرگان خویش

#15

بدو گفت رو پیش سام سوار

✦

بپرسش که چون آمد از کارزار

#16

چو دیدی بگویش کزین‌سو گرای

✦

ز نزدیک ما کن سوی خانه رای

#17

هم آنگاه برخاست فرزند شاه

✦

ابا ویژگان سرنهاده به راه

#18

سوی سام نیرم نهادند روی

✦

ابا ژنده‌پیلان پرخاش‌جوی

#19

چو زین کار سام یل آگاه شد

✦

پذیره سوی پور کی شاه شد

#20

ز پیش پدر نوذر نامدار

✦

بیامد به نزدیک سام سوار

#21

همه نامداران پذیره شدند

✦

ابا ژنده‌پیل و تبیره شدند

#22

رسیدند پس پیش سام سوار

✦

بزرگان و کی نوذر نامدار

#23

پیام پدر شاه نوذر بداد

✦

به دیدار او سام یل گشت شاد

#24

چنین داد پاسخ که فرمان کنم

✦

ز دیدار او رامش جان کنم

#25

نهادند خوان و گرفتند جام

✦

نخست از منوچهر بردند نام

#26

پس از نوذر و سام و هر مهتری

✦

گرفتند شادی ز هر کشوری

#27

به شادی درآمد شب دیریاز

✦

چو خورشید رخشنده بگشاد راز

#28

خروش تبیره برآمد ز در

✦

هیون دلاور برآورد پر

#29

سوی بارگاه منوچهر شاه

✦

به فرمان او برگرفتند راه

#30

منوچهر چون یافت زو آگهی

✦

بیاراست دیهیم شاهنشهی

#31

ز ساری و آمل برآمد خروش

✦

چو دریای سبز اندر آمد به جوش

#32

ببستند آیین ژوپین وران

✦

برفتند با خشتهای گران

#33

سپاهی که از کوه تا کوه مرد

✦

سپر در سپر ساخته سرخ و زرد

#34

ابا کوس و با نای رویین و سنج

✦

ابا تازی اسپان و پیلان و گنج

#35

ازین گونه لشکر پذیره شدند

✦

بسی با درفش و تبیره شدند

#36

چو آمد به نزدیکی بارگاه

✦

پیاده شد و راه بگشاد شاه

#37

چو شاه جهاندار بگشاد روی

✦

زمین را ببوسید و شد پیش اوی

#38

منوچهر برخاست از تخت عاج

✦

ز یاقوت رخشنده بر سرش تاج

#39

بر خویش بر تخت بنشاختش

✦

چنان چون سزا بود بنواختش

#40

وزان گرگ‌ساران جنگاور‌ان

✦

وزان نره دیوان مازندران

#41

بپرسید و بسیار تیمار خورد

✦

سپهبد سخن یک به یک یاد کرد

#42

که نوشه زی ای شاه تا جاودان

✦

ز جان تو کوته بد بدگمان

#43

برفتم بران شهر دیوان نر

✦

نه دیوان که شیران جنگی به بر

#44

که از تازی اسپان تکاور‌ترند

✦

ز گردان ایران دلاور‌ترند

#45

سپاهی که سگسار خوانندشان

✦

پلنگان جنگی نمایندشان

#46

ز من چون بدیشان رسید آگهی

✦

از آواز من مغزشان شد تهی

#47

به شهر اندرون نعره برداشتند

✦

ازان پس همه شهر بگذاشتند

#48

همه پیش من جنگ جوی آمدند

✦

چنان خیره و پوی پوی آمدند

#49

سپه جنب جنبان شد و روز تار

✦

پس اندر فراز آمد و پیش غار

#50

نبیره جهاندار سام بزرگ

✦

به پیش سپاه اندر آمد چو گرگ

#51

سپاهی به کردار مور و ملخ

✦

نبد دشت پیدا نه کوه و نه شخ

#52

چو برخاست زان لشکر گشن گرد

✦

رخ نامداران ما گشت زرد

#53

من این گرز یک زخم برداشتم

✦

سپه را هم آنجای بگذاشتم

#54

خروشی خروشیدم از پشت زین

✦

که چون آسیا شد بریشان زمین

#55

دل آمد سپه را همه بازجای

✦

سراسر سوی رزم کردند رای

#56

چو بشنید کاکوی آواز من

✦

چنان زخم سرباز کوپال من

#57

بیامد به نزدیک من جنگ ساز

✦

چو پیل ژیان با کمند دراز

#58

مرا خواست کارد به خم کمند

✦

چو دیدم خمیدم ز راه گزند

#59

کمان کیانی گرفتم به چنگ

✦

به پیکان پولاد و تیر خدنگ

#60

عقاب تکاور برانگیختم

✦

چو آتش بدو بر تبر ریختم

#61

گمانم چنان بد که سندان سرش

✦

که شد دوخته مغز تا مغفرش

#62

نگه کردم از گرد چون پیل مست

✦

برآمد یکی تیغ هندی به دست

#63

چنان آمدم شهریارا گمان

✦

کزو کوه زنهار خواهد بجان

#64

وی اندر شتاب و من اندر درنگ

✦

همی جستمش تا کی آید به چنگ

#65

چو آمد به نزدیک من سرفراز

✦

من از چرمه چنگال کردم دراز

#66

گرفتم کمربند مرد دلیر

✦

ز زین برگسستم بکردار شیر

#67

زدم بر زمین بر چو پیل ژیان

✦

بدین آهنین دست و گردی میان

#68

چو افگنده شد شاه زین گونه خوار

✦

سپه روی برگشت از کارزار

#69

نشیب و فراز بیابان و کوه

✦

به هر سو شده مردمان هم گروه

#70

سوار و پیاده ده و دو هزار

✦

فگنده پدید آمد اندر شمار

#71

چو بشنید گفتار سالار شاه

✦

برافراخت تا ماه فرخ کلاه

#72

چو روز از شب آمد بکوشش ستوه

✦

ستوهی گرفته فرو شد به کوه

#73

می و مجلس آراست شد شادمان

✦

جهان پاک دید از بد بدگمان

#74

به بگماز کوتاه کردند شب

✦

به یاد سپهبد گشادند لب

#75

چو شب روز شد پردهٔ بارگاه

✦

گشادند و دادند زی شاه راه

#76

بیامد سپهدار سام سترگ

✦

به نزد منوچهر شاه بزرگ

#77

چنین گفت با سام شاه جهان

✦

کز ایدر برو با گزیده مهان

#78

به هندوستان آتش اندر فروز

✦

همه کاخ مهراب و کابل بسوز

#79

نباید که او یابد از بد رها

✦

که او ماند از بچهٔ اژدها

#80

زمان تا زمان زو برآید خروش

✦

شود رام گیتی پر از جنگ و جوش

#81

هر آنکس که پیوستهٔ او بود

✦

بزرگان که در دستهٔ او بود

#82

سر از تن جدا کن زمین را بشوی

✦

ز پیوند ضحاک و خویشان اوی

#83

چنین داد پاسخ که ایدون کنم

✦

که کین از دل شاه بیرون کنم

#84

ببوسید تخت و بمالید روی

✦

بران نامور مهر انگشت اوی

#85

سوی خانه بنهاد سر با سپاه

✦

بدان باد پایان جوینده راه

منوچهر

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما