🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
46 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۴ - گمان شنگل در فر بهرام، برادر خواندن او و پیشنهاد سپهداری، و نهفتن نام به برزوی
در تالار بارگاه قنوج، شنگل شاه هند چشمان خود را بر پیکر بلندبالا، ساعدهای ستبر و فرّهٔ تابناک بهرام دوخته بود. اندیشه در دالان‌های ذهن پادشاه هند چرخ زد؛ چرا که هیچ فرستاده‌ای را از روم، توران یا هند به این شکوه و برز ندیده بود. شنگل رو به پهلوان ایرانی کرد و با لبخندی پوشیده گفت: «ای گران‌مایه، تو بی‌گمان برادر شاه ایرانی! این زور شیران، فرّ کیانی و شست پیروز در تیر و کمان تنها شایستهٔ تبار شهریاران است.»

بهرام گور که با هوشیاری خویش را فرستاده‌ای ساده می‌نمایاند، پاسخ داد: «ای شهریار هند، بر فرستاده گمان ناپسند مبر. من نه از تبار یزدگردم و نه برادر شاه، که اگر چنین ادعایی کنم گناهکار خواهم بود. مردی بیگانه‌ام از بوم ایران، بی‌بهره از حکمت و دانش نمایان؛ مرا دستوری ده تا به راه خویش بازگردم پیش از آنکه خشم شاهنشاه ایران دامن‌گیرم شود.»

اما شنگل که نیت دیگری در سر داشت، او را شتاب‌زده خواند و به ماندن و کام‌جویی از خانِ هند خواند. سپس دستور فرزانهٔ خویش را نهانی به نزد فراخواند و زمزمه کرد: «این پهلوان اگر از تبار شاه هم نباشد، نامش از برترین جهان‌پهلوانان فراتر است. او را با نوید ولایت‌های خوش‌آب‌وهوا، سالاری لشکر هند، گنج‌های بیکران از سیم و زر و جام‌های میِ خرم دلگرم کن. نام واقعی‌اش را بپرس؛ اگر او در این مرز بماند، فرّ او عزت هند را افزون خواهد کرد و سپهسالار کل لشکریان ما خواهد شد.»

وزیر دانای هند نزد بهرام آمد و تمام پیشنهادهای زرین شاه را با گفتاری دلنشین بازگو کرد و در پایان نام و گوهر واقعی او را جویا شد. رنگ از چهرهٔ بهرام پرید و اندیشه‌اش به تکاپو افتاد. پس ننگ خیانت را بر خویش روا ندید و بانگ برآورد: «ای مرد سخن‌دان، مرا در دو کشور شرمسار مکن! من از شاهنشاه ایران به خاطر هیچ گنجی سر نخواهم پیچید، حتا اگر در تنگی و رنج زیست کنم. آیین و دین ما بر وفاداری استوار است و هر که از شهریار خویش سر برتابد، بیراهه رفته و گمراه شود. کجایند فریدون، کیقباد و کیخسرو که جهان بر پایه دادِ آنان برپا بود؟ و کیست که قدرت بهرام پیروزمند را نداند؟ اگر من از فرمان شاه خویش سرپیچی کنم، او زمین و زمان را بر سرم فرو می‌ریزد و خاک هندوستان را به خاک ایران پیوند می‌زند!»

بهرام سپس افزود: «اگر از نامم می‌پرسی، نام من برزوی است؛ چنان‌که شاه و پدر و مادرم مرا چنین خوانده‌اند. پاسخ مرا تمام و کمال به شنگل برسان که روزگار درازی است در شهر بیگانگان مانده‌ام و باید به نزد شهریار خویش بازگردم.»

چون دستور شاه پاسخ‌های قاطع و غرورآفرین بهرام را به شنگل رسانید، چهرهٔ پادشاه هند از خشم و اندوه پرچین شد. شنگل دریافت که این مرد استوار با زر و سیم رام شدنی نیست و خشمگینانه زمزمه کرد: «اکنون باید چاره‌ای نیرومند بسازم تا روزگار بر این گردِ لشکرروز به پایان رسد!»

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: