🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی بهرام گور

❖
30 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۸ - گفتگوی موبد با فرستادهٔ قیصر در سود و زیان خرد، و خلعت شاه بر او
چون خورشید زرین‌بال بر گنبد مینایی فراز آمد، بهرام گور بر تخت شاهنشاهی تکیه زد. در این هنگام، فرستادهٔ قیصر روم به همراه موبد فرزانه و پرگوهر به پیشگاه شهریار بار یافتند. آن دو شادمانه به پیشگاه شاهنشاه آمدند و از هر دری سخن راندند.

موبدِ شاه رو به فرستادهٔ رومی کرد و در باب گوهر خرد و رازهای گیتی پرسش آغازید: «ای مرد هشیواری که در خرد بی‌همتایی، مرا بگو زیان‌بارترین کردار در این خاکدان چیست که آدمی باید بر آن اشک اندوه ببارد؟ و کدام کار را سودمندترین می‌دانی که مایهٔ سربلندی انسان گردد؟»

فرستاده در پاسخ گفت: «دانایی سرچشمهٔ بزرگی و توانایی است، و تن مرد نادان از خاک تیره‌تر و از هر نیکی بی‌بهره‌تر است.» اما موبد او را به ژرف‌اندیشی فراخواند تا شتابزده و سطحی سخن نگوید. موبد گره از راز کشود و فرمود: «مرگ مردمان بی‌زیان و نیکوکار، گران‌ترین زیان گیتی است، در حالی که مرگ بدان مایه‌ی خرسندی است؛ چرا که مرگ سرنوشت محتوم نیک و بد است. پس باید خرد را میانجی ساخت تا سود و زیان واقعی بازشناخته شود.»

فرستادهٔ روم از این گفتار نغز و حکیمانه شگفت‌زده شد و بر هوش و دانش موبد آفرین خواند. او بهرام گور را ستود و گفت که داشتن چنین دستور دانایی، ایران‌زمین را رشک جهان ساخته و اگر شاهنشاه از قیصر باژ و خراج طلبد، سزاوار است. شاهنشاه از ستایش و خردِ متجلی در مجلس شادمان شد.

با خاموش شدن چراغ روز و کشیده شدن چادر مشکین شب بر چهرهٔ آفتاب، مجلس پایان یافت. چون دگربار بامدادان پرچم زرین خورشید بر آسمان برافراشته شد، بهرام گور بر تخت نشست و فرمان داد تا خلعتی گران‌بها از اسبان بادپا، زین‌های زرین، دینار، گوهر، مشک و عبیر فراتر از گنجایش اندیشهٔ هر خردمندی آماده سازند و به فرستادهٔ قیصر ارزانی دارند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: