🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
29 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳۳ - سفر اسکندر و خضر در پی آب حیوان، جدایی در دوراهی تاریک و نوشیدن خضر از چشمه
اسکندر سپاه شادمان خویش را به پیش راند و بزرگان بیداردل و دانای کشور را گرد آورد تا به شهری بی‌کرانه و پرشکوه رسید؛ شهری آراسته به کاخ‌ها، ایوان‌ها، باغ‌ها و میدان‌های فراخ. چون سپیده‌دم بردمید، شاه بی‌سپاه خویش به نزدیکی چشمه‌ای شتافت که دهقانان آن را «حیوان» نامیده بودند. وی تا شامگاه در آنجا به تماشا نشست و با غروب خورشید در چشمهٔ لاژوردین، از قدرت پروردگار غرق شگفتی شد. با رسیدن شب، اندیشهٔ یافتن آب حیات جانش را لبریز کرد.

شاه اسکندر مردانی شکیبا و سخت‌کوش از میان لشکر خویش برگزید، توشه‌ای چهل‌روزه بربرداشت و خضرِ فرزانه و پاک‌نهاد را که سرآمد نامداران بود، پیشرو و رای‌زنِ این راه گردانید. شاه دو مهرهٔ جادویی و تابناک، که چون خورشید شب تاریک را روشن می‌ساختند، پدید آورد؛ یکی را به خضر داد تا در پیشاپیش حرکت کند و راهبر جان خویش باشد و دیگری را خود برداشت تا روشنی‌بخش لشکرش در ظلمات گردد.

پس نبردآزمایان با غریو «الله اکبر» وارد تاریکی شدند. دو روز و دو شب بی‌آنکه لب به خوراک بزنند یا بیاسایند، راه پیمودند، تا اینکه در روز سوم به دوراهیِ پر از تاریکی رسیدند. در این میان، راه خضر از اسکندر جدا شد؛ خضر به یاری و هدایت یزدان پاک سرچشمهٔ آب حیوان را یافت، تن و سر در آن چشمهٔ روشن شست، از آن نوشید و به زندگی جاویدان دست یافت و ستایش‌کنان بازگشت، در حالی که اسکندر در تاریکی دیگری راه گم کرد...
#1
وزان جایگه شاد لشگر براند
✦
بزرگان بیدار دل را بخواند
#2
همی رفت تا سوی شهری رسید
✦
که آن را میان و کرانه ندید
#3
همه هرچ باید بدو در فراخ
✦
پر از باغ و میدان و ایوان و کاخ
#4
فرود آمد و بامداد پگاه
✦
به نزدیک آن چشمه شد بی‌سپاه
#5
که دهقان ورا نام حیوان نهاد
✦
چو از بخشش پهلوان کرد یاد
#6
همی بود تا گشت خورشید زرد
✦
فرو شد بران چشمهٔ لاژورد
#7
ز یزدان پاک آن شگفتی بدید
✦
که خورشید گشت از جهان ناپدید
#8
بیامد به لشکرگه خویش باز
✦
دلی پر ز اندیشه‌های دراز
#9
شب تیره کرد از جهاندار یاد
✦
پس اندیشه بر آب حیوان نهاد
#10
شکیبا ز لشگر هرانکس که دید
✦
نخست از میان سپه برگزید
#11
چهل روزه افزون خورش برگرفت
✦
بیامد دمان تا چه بیند شگفت
#12
سپه را بران شارستان جای کرد
✦
یکی پیش رو چست بر پای کرد
#13
ورا اندر آن خضر بد رای زن
✦
سر نامداران آن انجمن
#14
سکندر بیامد به فرمان اوی
✦
دل و جان سپرده به پیمان اوی
#15
بدو گفت کای مرد بیداردل
✦
یکی تیز گردان بدین کار دل
#16
اگر آب حیوان به چنگ آوریم
✦
بسی بر پرستش درنگ آوریم
#17
نمیرد کسی کو روان پرورد
✦
به یزدان پناهد ز راه خرد
#18
دو مهرست با من که چون آفتاب
✦
بتابد شب تیره چون بیند آب
#19
یکی زان تو برگیر و در پیش باش
✦
نگهبان جان و تن خویش باش
#20
دگر مهره باشد مرا شمع راه
✦
به تاریک اندر شوم با سپاه
#21
ببینیم تا کردگار جهان
✦
بدین آشکارا چه دارد نهان
#22
توی پیش رو گر پناه من اوست
✦
نمایندهٔ رای و راه من اوست
#23
چو لشگر سوی آب حیوان گذشت
✦
خروش آمد الله اکبر ز دشت
#24
چو از منزلی خضر برداشتی
✦
خورشها ز هرگونه بگذاشتی
#25
همی رفت ازین سان دو روز و دو شب
✦
کسی را به خوردن نجنبید لب
#26
سه دیگر به تاریکی اندر دو راه
✦
پدید آمد و گم شد از خضر شاه
#27
پیمبر سوی آب حیوان کشید
✦
سر زندگانی به کیوان کشید
#28
بران آب روشن سر و تن بشست
✦
نگهدار جز پاک یزدان نجست
#29
بخورد و برآسود و برگشت زود
✦
ستایش همی بافرین بر فزود

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: