🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

پادشاهی اسکندر

❖
24 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۱ - نامهٔ تهدید اسکندر به قیدافه و طلب باج، پاسخ سرافرازانه و رد فرمان
چون اسکندر جهان‌گشا آگاهی یافت که در سرزمین اندلس بانویی خردمند و پرشکوه به نام قیدافه بر اورنگ پادشاهی تکیه زده، فرمان داد تا دبیر هوشیار درگاه بر حریری والامقام نامه‌ای نگارد. نامه با ستایش ایزد پاک و دادگر آغاز شد؛ خدایی که گرداننده سپهر و آفریننده مهر و ماه است و هر که را سزاوار باشد، بزرگی می‌بخشد. اسکندر در این نامه بیداد و کینه‌توزی را از خود دور دانست و به قیدافه هشدار داد که سر فرود آورد، باج و ساوی شایسته فرستد و خردمندی پیشه کند، پیش از آنکه گردش روزگار او را همانند دارای ایران و فور هند سرنگون سازد. پس نامه با مهر مشکین بسته گشت و پیک تیزپای به سوی دربار قیدافه روانه شد.

چون نامه به دست قیدافه رسید و آن را خواند، شگفت‌زده گشت اما بیمی به دل راه نداد. بانوی دانای اندلس نطق گشود و نخست دادار جهان را که پدیدآورنده زمین است ستود. سپس در پاسخ، قلم بر کاغذ راند و یادآور شد که پیروزی اسکندر بر دارا و فور نباید او را مغرور و گردن‌کش سازد. قیدافه پرده از شکوه و توانمندی خود برداشت و نوشت که فرّ و بزرگی، گنجینه و لشکر او بسی برتر از پادشاهان دیگر است؛ پیلان و سپاهیانی بیشمار تحت فرمان فرمانروایان زیردست اویند که اگر گرد آیند، جایی برای نشستن بر این زمین نخواهد ماند. قیدافه لاف و گزاف اسکندر را نکوهش کرد و اعلام داشت که هرگز سر بر آستان قیصران فرود نخواهد آورد و از هیچ تهدیدی نخواهد هراسید. پس بر آن پاسخ دندان‌شکن مهر زرین نهاد و پیک را چون باد روانه دیار اسکندر ساخت.
#1
سکندر چو بشنید از یادگیر
✦
بفرمود تا پیش او شد دبیر
#2
نوشتند پس نامه‌ای بر حریر
✦
ز شیراوژن اسکندر شهرگیر
#3
به نزدیک قیدافهٔ هوشمند
✦
شده نام او در بزرگی بلند
#4
نخست آفرین خداوند مهر
✦
فروزندهٔ ماه و گردان سپهر
#5
خداوند بخشنده داد و راست
✦
فزونی کسی را دهد کش سزاست
#6
به تندی نجستیم رزم ترا
✦
گراینده گشتیم بزم ترا
#7
چو این نامه آرند نزدیک تو
✦
درخشان شود رای تاریک تو
#8
فرستی به فرمان ما باژ و ساو
✦
بدانی که با ما ترا نیست تاو
#9
خردمندی و پیش‌بینی کنی
✦
توانایی و پاک دینی کنی
#10
وگر هیچ تاب اندر آری به کار
✦
نبینی جز از گردش روزگار
#11
چو اندازه گیری ز دارا و فور
✦
خود آموزگارت نباید ز دور
#12
چو از باد عنوان او گشت خشک
✦
نهادند مهری بروبر ز مشک
#13
بیامد هیون تگاور به راه
✦
به فرمان آن نامبردار شاه
#14
چو قیدافه آن نامهٔ او بخواند
✦
ز گفتار او در شگفتی بماند
#15
به پاسخ نخست آفرین گسترید
✦
بدان دادگر کو زمین گسترید
#16
ترا کرد پیروز بر فور هند
✦
به دارا و بر نامداران سند
#17
مرا با چو ایشان برابر نهی
✦
به سر بر ز پیروزه افسر نهی
#18
مرا زان فزونست فر و مهی
✦
همان لشکر و گنج شاهنشهی
#19
که من قیصران را به فرمان شوم
✦
بترسم ز تهدید و پیچان شوم
#20
هزاران هزارم فزون لشکرست
✦
که بر هر سری شهریاری سرست
#21
وگر خوانم از هر سوی زیردست
✦
نماند برین بوم جای نشست
#22
یکی گنج در پیش هر مهتری
✦
چو آید ازین مرز با لشکری
#23
تو چندین چه رانی زبان بر گزاف
✦
ز دارا شدستی خداوند لاف
#24
بران نامه بر مهر زرین نهاد
✦
هیونی برافگند بر سان باد

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: