بخش ۶ - دیدار بهرام و فرود بر تیغ کوه، شناختن نشان سیاوش و هشدار از طوس

#1

چو ایرانیان از بر کوهسار

✦

بدیدند جای فرود و تخوار

#2

برآشفت ازیشان سپهدار طوس

✦

فروداشت بر جای پیلان و کوس

#3

چنین گفت کز لشکر نامدار

✦

سواری بباید کنون نیک‌یار

#4

که جوشان شود زین میان گروه

✦

برد اسپ تا بر سر تیغ کوه

#5

ببیند که آن دو دلاور کیند

✦

بران کوه سر بر ز بهر چیند

#6

گر ایدونک از لشکر ما یکیست

✦

زند بر سرش تازیانه دویست

#7

وگر ترک باشند و پرخاش جوی

✦

ببندد کشانش بیارد بروی

#8

وگر کشته آید سپارد بخاک

✦

سزد گر ندارد از آن بیم و باک

#9

ورایدونک باشد ز کارآگهان

✦

که بشمرد خواهد سپه را نهان

#10

همانجا بدونیم باید زدن

✦

فروهشتن از کوه و باز آمدن

#11

بسالار بهرام گودرز گفت

✦

که این کار بر من نشاید نهفت

#12

روم هرچ گفتی بجای آورم

✦

سر کوه یکسر بپای آورم

#13

بزد اسپ و راند از میان گروه

✦

پراندیشه بنهاد سر سوی کوه

#14

چنین گفت پس نامور با تخوار

✦

که این کیست کامد چنین خوارخوار

#15

همانانیندیشد از ما همی

✦

بتندی برآید ببالا همی

#16

یکی باره‌ای برنشسته سمند

✦

بفتراک بربسته دارد کمند

#17

چنین گفت پس رای‌زن با فرود

✦

که این را بتندی نباید بسود

#18

بنام و نشانش ندانم همی

✦

ز گودرزیانش گمانم همی

#19

چو خسرو ز توران بایران رسید

✦

یکی مغفر شاه شد ناپدید

#20

گمانی همی آن برم بر سرش

✦

زره تا میان خسروانی برش

#21

ز گودرز دارد همانا نژاد

✦

یکی لب بپرسش بباید گشاد

#22

چو بهرام بر شد ببالای تیغ

✦

بغرید برسان غرنده میغ

#23

چه مردی بدو گفت بر کوهسار

✦

نبینی همی لشکر بیشمار

#24

همی نشنوی نالهٔ بوق و کوس

✦

نترسی ز سالار بیدار طوس

#25

فرودش چنین پاسخ آورد باز

✦

که تندی ندیدی تو تندی مساز

#26

سخن نرم گوی ای جهاندیده مرد

✦

میارای لب را بگفتار سرد

#27

نه تو شیر جنگی و من گور دشت

✦

برین گونه بر ما نشاید گذشت

#28

فزونی نداری تو چیزی ز من

✦

بگردی و مردی و نیروی تن

#29

سر و دست و پای و دل و مغز و هوش

✦

زبانی سراینده و چشم و گوش

#30

نگه کن بمن تا مرا نیز هست

✦

اگر هست بیهوده منمای دست

#31

سخن پرسمت گر تو پاسخ دهی

✦

شوم شاد اگر رای فرخ نهی

#32

بدو گفت بهرام بر گوی هین

✦

تو بر آسمانی و من بر زمین

#33

فرود آن زمان گفت سالار کیست

✦

برزم اندرون نامبردار کیست

#34

بدو گفت بهرام سالار طوس

✦

که با اختر کاویانست و کوس

#35

ز گردان چو گودرز و رهام و گیو

✦

چو گرگین و شیدوش و فرهاد نیو

#36

چو گستهم و چون زنگهٔ شاوران

✦

گرازه سر مرد کنداوران

#37

بدو گفت کز چه ز بهرام نام

✦

نبردی و بگذاشتی کار خام

#38

ز گودرزیان ما بدوییم شاد

✦

مرا زو نکردی بلب هیچ یاد

#39

بدو گفت بهرام کای شیرمرد

✦

چنین یاد بهرام با تو که کرد

#40

چنین داد پاسخ مر او را فرود

✦

که این داستان من ز مادر شنود

#41

مرا گفت چون پیشت آید سپاه

✦

پذیره شو و نام بهرام خواه

#42

دگر نامداری ز کنداوران

✦

کجا نام او زنگهٔ شاوران

#43

همانند همشیرگان پدر

✦

سزد گر بر ایشان بجویی گذر

#44

بدو گفت بهرام کای نیکبخت

✦

تویی بار آن خسروانی درخت

#45

فرودی تو ای شهریار جوان

✦

که جاوید بادی به روشن‌روان

#46

بدو گفت کآری فرودم درست

✦

ازان سرو افگنده شاخی برست

#47

بدو گفت بهرام بنمای تن

✦

برهنه نشان سیاوش بمن

#48

به بهرام بنمود بازو فرود

✦

ز عنبر بگل بر یکی خال بود

#49

کزان گونه بتگر بپرگار چین

✦

نداند نگارید کس بر زمین

#50

بدانست کو از نژاد قباد

✦

ز تخم سیاووش دارد نژاد

#51

برو آفرین کرد و بردش نماز

✦

برآمد ببالای تند و دراز

#52

فرود آمد از اسپ شاه جوان

✦

نشست از بر سنگ روشن‌روان

#53

ببهرام گفت ای سرافراز مرد

✦

جهاندار و بیدار و شیر نبرد

#54

دو چشم من ار زنده دیدی پدر

✦

همانا نگشتی ازین شادتر

#55

که دیدم ترا شاد و روشن‌روان

✦

هنرمند و بینادل و پهلوان

#56

بدان آمدستم بدین تیغ‌کوه

✦

که از نامداران ایران گروه

#57

بپرسم ز مردی که سالار کیست

✦

برزم اندرون نامبردار کیست

#58

یکی سور سازم چنانچون توان

✦

ببینم بشادی رخ پهلوان

#59

ز اسپ و ز شمشیر و گرز و کمر

✦

ببخشم ز هر چیز بسیار مر

#60

وزان پس گرایم به پیش سپاه

✦

بتوران شوم داغ‌دل کینه‌خواه

#61

سزاوار این جستن کین منم

✦

بجنگ آتش تیز برزین منم

#62

سزد گر بگویی تو با پهلوان

✦

که آید برین سنگ روشن‌روان

#63

بباشیم یک هفته ایدر بهم

✦

سگالیم هرگونه از بیش و کم

#64

به هشتم چو برخیزد آوای کوس

✦

بزین اندر آید سپهدار طوس

#65

میان را ببندم بکین پدر

✦

یکی جنگ سازم بدرد جگر

#66

که با شیر جنگ آشنایی دهد

✦

ز نر پر کرگس گوایی دهد

#67

که اندر جهان کینه را زین نشان

✦

نبندد میان کس ز گردنکشان

#68

بدو گفت بهرام کای شهریار

✦

جوان و هنرمند و گرد و سوار

#69

بگویم من این هرچ گفتی بطوس

✦

بخواهش دهم نیز بر دست بوس

#70

ولیکن سپهبد خردمند نیست

✦

سر و مغز او از در پند نیست

#71

هنر دارد و خواسته هم نژاد

✦

نیارد همی بر دل از شاه یاد

#72

بشورید با گیو و گودرز و شاه

✦

ز بهر فریبرز و تخت و کلاه

#73

همی گوید از تخمهٔ نوذرم

✦

جهان را بشاهی خود اندر خورم

#74

سزد گر بپیچد ز گفتار من

✦

گراید بتندی ز کردار من

#75

جز از من هرآنکس که آید برت

✦

نباید که بیند سر و مغفرت

#76

که خودکامه مردیست بی تار و پود

✦

کسی دیگر آید نیارد درود

#77

و دیگر که با ما دلش نیست راست

✦

که شاهی همی با فریبرز خواست

#78

مرا گفت بنگر که بر کوه کیست

✦

چو رفتی مپرسش که از بهر چیست

#79

بگرز و بخنجر سخن گوی و بس

✦

چرا باشد این روز بر کوه‌کس

#80

بمژده من آیم چنو گشت رام

✦

ترا پیش لشکر برم شادکام

#81

وگر جز ز من دیگر آید کسی

✦

نباید بدو بودن ایمن بسی

#82

نیاید بر تو به جز یک سوار

✦

چنینست آیین این نامدار

#83

چو آید ببین تا چه آیدت رای

✦

در دژ ببند و مپرداز جای

#84

یکی گرز پیروزه دسته بزر

✦

فرود آن زمان برکشید از کمر

#85

بدو داد و گفت این ز من یادگار

✦

همی دار تا خودکی آید بکار

#86

چو طوس سپهبد پذیرد خرام

✦

بباشیم روشن‌دل و شادکام

#87

جزین هدیه‌ها باشد و اسپ و زین

✦

بزر افسر و خسروانی نگین

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما