بخش ۲۰ - نامهٔ سوگ و خشم کیخسرو بر کشته شدن فرود، سپردن سپاه به فریبرز و بند کردن طوس
#1
دبیر خردمند را پیش خواند
✦
دل آگنده بودش ز غم برفشاند
#2
یکی نامه بنوشت پر آب چشم
✦
ز بهر برادر پر از درد و خشم
#3
بسوی فریبرز کاوس شاه
✦
یکی سوی پرمایگان سپاه
#4
سر نامه بود از نخست آفرین
✦
چنانچون بود رسم آیین و دین
#5
بنام خداوند خورشید و ماه
✦
کجا داد بر نیکوی دستگاه
#6
جهان و مکان و زمان آفرید
✦
پی مور و پیل گران آفرید
#7
ازویست پیروزی و زو شکیب
✦
بنیک و ببد زو رسد کام و زیب
#8
خرد داد و جان و تن زورمند
✦
بزرگی و دیهیم و تخت بلند
#9
رهایی نیابد سر از بند اوی
✦
یکی را همه فر و اورند اوی
#10
یکی را دگر شوربختی دهد
✦
نیاز و غم و درد و سختی دهد
#11
ز رخشنده خورشید تا تیره خاک
✦
همه داد بینم ز یزدان پاک
#12
بشد طوس با کاویانی درفش
✦
ز لشکر چهل مرد زرینه کفش
#13
بتوران فرستادمش با سپاه
✦
برادر شد از کین نخستین تباه
#14
بایران چنو هیچ مهتر مباد
✦
وزین گونه سالار لشکر مباد
#15
دریغا برادر فرود جوان
✦
سر نامداران و پشت گوان
#16
ز کین پدر زار و گریان بدم
✦
بران درد یک چند بریان بدم
#17
کنون بر برادر بباید گریست
✦
ندانم مرا دشمن و دوست کیست
#18
مرو گفتم او را براه چرم
✦
مزن بر کلات و سپدکوه دم
#19
بران ره فرودست و با لشکرست
✦
همان کی نژاد است و کنداور است
#20
نداند که این لشکر از بن کیند
✦
از ایران سپاهند گر خود چیند
#21
ازان کوه جنگ آورد بی‌گمان
✦
فراوان سران را سرآرد زمان
#22
دریغ آنچنان گرد خسرونژاد
✦
که طوس فرومایه دادش بباد
#23
اگر پیش از این او سپهبد بدست
✦
ز کاوس شاه اختر بد بدست
#24
برزم اندرون نیز خواب آیدش
✦
چو بی می‌نشیند شتاب آیدش
#25
هنرها همه هست نزدیک اوی
✦
مبادا چنان جان تاریک اوی
#26
چو این نامه خوانی هم‌اندر شتاب
✦
ز دل دور کن خورد آرام و خواب
#27
سبک طوس را بازگردان بجای
✦
ز فرمان مگرد و مزن هیچ رای
#28
سپهدار و سالار زرینه کفش
✦
تو می باش با کاویانی درفش
#29
سرافراز گودرز ازان انجمن
✦
بهر کار باشد ترا رای زن
#30
مکن هیچ در جنگ جستن شتاب
✦
ز می دور باش و مپیمای خواب
#31
بتندی مجو ایچ رزم از نخست
✦
همی باش تا خسته گردد درست
#32
ترا پیش رو گیو باشد بجنگ
✦
که با فر و برزست و چنگ پلنگ
#33
فرازآور از هر سوی ساز رزم
✦
مبادا که آید ترا رای بزم
#34
نهاد از بر نامه بر مهر شاه
✦
فرستاده را گفت برکش براه
#35
ز رفتن شب و روز ماسای هیچ
✦
بهر منزلی اسپ دیگر بسیچ
#36
بیامد فرستاده هم زین نشان
✦
بنزدیک آن نامور سرکشان
#37
بنزد فریبرز شد نامه دار
✦
بدو داد پس نامهٔ شهریار
#38
فریبرز طوس و یلان را بخواند
✦
ز کار گذشته فراوان براند
#39
همان نامور گیو و گودرز را
✦
سواران و گردان آن مرز را
#40
چو برخواند آن نامهٔ شهریار
✦
جهان را درختی نو آمد ببار
#41
بزرگان و شیران ایران زمین
✦
همه شاه را خواندند آفرین
#42
بیاورد طوس آن گرامی درفش
✦
ابا کوس و پیلان و زرینه کفش
#43
بنزد فریبرز بردند و گفت
✦
که آمد سزا را سزاوار جفت
#44
همه ساله بخت تو پیروز باد
✦
همه روزگار تو نوروز باد
#45
برفت و ببرد آنک بد نوذری
✦
سواران جنگ‌آور و لشکری
#46
بنزدیک شاه آمد از دشت جنگ
✦
بره‌بر نکرد ایچ‌گونه درنگ
#47
زمین را ببوسید در پیش شاه
✦
نکرد ایچ خسرو بدو در نگاه
#48
بدشنام بگشاد لب شهریار
✦
بران انجمن طوس را کرد خوار
#49
ازان پس بدو گفت کای بدنشان
✦
که کمباد نامت ز گردنکشان
#50
نترسی همی از جهاندار پاک
✦
ز گردان نیامد ترا شرم و باک
#51
نگفتم مرو سوی راه چرم
✦
برفتی و دادی دل من به غم
#52
نخستین بکین من آراستی
✦
نژاد سیاوش را کاستی
#53
برادر سرافراز جنگی فرود
✦
کجا هم چنو در زمانه نبود
#54
بکشتی کسی را که در کارزار
✦
چو تو لشکری خواستی روزکار
#55
وزان پس که رفتی بران رزمگاه
✦
نبودت به جز رامش و بزمگاه
#56
ترا جایگه نیست در شارستان
✦
بزیبد ترا بند و بیمارستان
#57
ترا پیش آزادگان کار نیست
✦
کجا مر ترا رای هشیار نیست
#58
سزاوار مسماری و بند و غل
✦
نه اندر خور تاج و دیهیم و مل
#59
نژاد منوچهر و ریش سپید
✦
ترا داد بر زندگانی امید
#60
وگرنه بفرمودمی تا سرت
✦
بداندیش کردی جدا از برت
#61
برو جاودان خانه زندان توست
✦
همان گوهر بد نگهبان توست
#62
ز پیشش براند و بفرمود بند
✦
به بند از دلش بیخ شادی بکند
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.