✦

دوره پهلوانی (کیانیان)

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

❖

65 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۱۲ - تیر فرود بر سینهٔ اسپ گیو، تازیانهٔ پدر بر بیژن و رهسپار شدنش به سپیدکوه

همی گفت و جوشن همی بست گرم

✦

همی بر تنش بر بدرید چرم

نشست از بر اژدهای دژم

✦

خرامان بیامد براه چرم

فرود سیاوش چو او را بدید

✦

یکی باد سرد از جگر برکشید

همی گفت کین لشکر رزمساز

✦

ندانند راه نشیب و فراز

همه یک ز دیگر دلاورترند

✦

چو خورشید تابان بدو پیکرند

ولیکن خرد نیست با پهلوان

✦

سر بی‌خرد چون تن بی‌روان

نباشند پیروز ترسم بکین

✦

مگر خسرو آید بتوران زمین

بکین پدر جمله پشت آوریم

✦

مگر دشمنان را به مشت آوریم

بگوکین سوار سرافراز کیست

✦

که بر دست و تیغش بباید گریست

#10

نگه کرد ز افراز بالا تخوار

✦

ببی دانشی بر چمن رست خار

#11

بدو گفت کین اژدهای دژم

✦

که مرغ از هوا اندر آرد بدم

#12

که دست نیای تو پیران ببست

✦

دو لشکر ز ترکان بهم برشکست

#13

بسی بی‌پدر کرد فرزند خرد

✦

بسی کوه و رود و بیابان سپرد

#14

پدر نیز ازو شد بسی بی‌پسر

✦

بپی بسپرد گردن شیر نر

#15

بایران برادرت را او کشید

✦

بجیحون گذر کرد و کشتی ندید

#16

وراگیو خوانند پیلست و بس

✦

که در رزم دریای نیلست و بس

#17

چو بر زه بشست اندر آری گره

✦

خدنگت نیابد گذر بر زره

#18

سلیح سیاوش بپوشد بجنگ

✦

نترسد ز پیکان تیر خدنگ

#19

بکش چرخ و پیکان سوی اسپ ران

✦

مگر خسته گردد هیون گران

#20

پیاده شود بازگردد مگر

✦

کشان چون سپهبد بگردن سپر

#21

کمان را بزه کرد جنگی فرود

✦

پس آن قبضهٔ چرخ بر کف بسود

#22

بزد تیر بر سینهٔ اسپ گیو

✦

فرود آمد از باره برگشت نیو

#23

ز بام سپد کوه خنده بخاست

✦

همی مغز گیو از گواژه بکاست

#24

برفتند گردان همه پیش گیو

✦

که یزدان سپاس ای سپهدار نیو

#25

که اسپ است خسته تو خسته نه‌ای

✦

توان شد دگر بار بسته نه‌ای

#26

برگیو شد بیژن شیر مرد

✦

فراوان سخنها بگفت از نبرد

#27

که ای باب شیراوژن تیزچنگ

✦

کجا پیل با تو نرفتی بجنگ

#28

چرا دید پشت ترا یک سوار

✦

که دست تو بودی بهر کارزار

#29

ز ترکی چنین اسپ خسته بدست

✦

برفتی سراسیمه برسان مست

#30

بدو گفت چون کشته شد بارگی

✦

بدو دادمی سر به یکبارگی

#31

همی گفت گفتارهای درشت

✦

چو بیژن چنان دید بنمود پشت

#32

برآشفت گیو از گشاد برش

✦

یکی تازیانه بزد بر سرش

#33

بدو گفت نشنیدی از رهنمای

✦

که با رزمت اندیشه باید بجای

#34

نه تو مغز داری نه رای و خرد

✦

چنین گفت را کس بکیفر برد

#35

دل بیژن آمد ز تندی بدرد

✦

بدادار دارنده سوگند خورد

#36

که زین را نگردانم از پشت اسپ

✦

مگر کشته آیم بکین زرسپ

#37

وزآنجا بیامد دلی پر ز غم

✦

سری پر ز کینه بر گستهم

#38

کز اسپان تو باره‌ای دستکش

✦

کجا بر خرامد بافراز خوش

#39

بده تا بپوشم سلیح نبرد

✦

یکی تا پدید آید از مردمرد

#40

یکی ترک رفتست بر تیغ کوه

✦

بدین سان نظاره برو بر گروه

#41

چنین داد پاسخ که این نیست روی

✦

ابر خیره گرد بلاها مپوی

#42

زرسپ سپهدار چون ریونیز

✦

سپهبد که گیتی ندارد بچیز

#43

پدرت آنکه پیل ژیان بشکرد

✦

بگردنده گردون همی ننگرد

#44

ازو بازگشتند دل پر ز درد

✦

کس آورد با کوه خارا نکرد

#45

مگر پر کرگس بود رهنمای

✦

وگرنه بران دژ که پوید بپای

#46

بدو گفت بیژن که مشکن دلم

✦

کنون یال و بازو ز هم بگسلم

#47

یکی سخت سوگند خوردم بماه

✦

بدادار گیهان و دیهیم شاه

#48

کزین ترک من برنگردانم اسپ

✦

زمانم سراید مگر چون زرسپ

#49

بدو گفت پس گستهم راه نیست

✦

خرد خود از این تیزی آگاه نیست

#50

جهان پرفراز و نشیبست و دشت

✦

گر ایدونک زینجا بباید گذشت

#51

مرا بارگیر اینک جوشن کشد

✦

دو ماندست اگر زین یکی را کشد

#52

نیابم دگر نیز همتای او

✦

برنگ و تگ و زور و بالای اوی

#53

بدو گفت بیژن بکین زرسپ

✦

پیاده بپویم نخواهم خود اسپ

#54

چنین داد پاسخ بدو گستهم

✦

که مویی نخواهم ز تو بیش و کم

#55

مرا گر بود بارگی ده هزار

✦

همه دم پر از گوهر شاهوار

#56

ندارم بدین از تو آن را دریغ

✦

نه گنج و نه جان و نه اسپ و نه تیغ

#57

برو یک بیک بارگیها ببین

✦

کدامت به آید یکی برگزین

#58

بفرمای تا زین بر آن کت هواست

✦

بسازند اگر کشته آید رواست

#59

یکی رخش بودش بکردار گرگ

✦

کشیده زهار و بلند و سترگ

#60

ز بهر جهانجوی مرد جوان

✦

برو برفگندند برگستوان

#61

دل گیو شد زان سخن پر ز دود

✦

چو اندیشه کرد از گشاد فرود

#62

فرستاد و مر گستهم را بخواند

✦

بسی داستانهای نیکو براند

#63

فرستاد درع سیاوش برش

✦

همان خسروانی یکی مغفرش

#64

بیاورد گستهم درع نبرد

✦

بپوشید بیژن بکردار گرد

#65

بسوی سپد کوه بنهاد روی

✦

چنانچون بود مردم جنگجوی

گفتار اندر داستان فرود سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما