🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
32 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۵۸ - نمایش رزم گردیه در باغ پیش خسرو، رشک شیرین و سپردن پرستاران به نگاهبانی او
دو هفته از روزگاری که گردیه دربار خسروپرویز را به مقدم خود آراسته بود سپری گشت. روزی شاهنشاه ایران به خورشید و ماه و تاج و تخت شهریاری سوگند یاد کرد و از آن شیرزن خواست تا داستان نبردهای خویش را بازگوید و بار دیگر همانند جنگ‌آوران گردن‌کش کمر بر میان بندد و هنر خویش را به رخ کشد. گردیه، فرزانه و شایسته، در پاسخ شاه فرامایگی نود نمود و خواستار مرکب جنگی، زین، کمان، کمند، نیزه، خفتان، کلاه‌خود و تیردانی پر از تیرهای خدنگ شد.

شهریار فرمان داد تا باغ گلشن را آراستند و خیمه و خرگاه شاهی در میان گل‌ها برافراشتند. هزار و دویست خوبروی رومی و ترکی، گرد در گرد باغ همپای شیرین خرامیدند؛ شیرین که چون خورشید تابناک پیشاپیش پرستاران بر ستون‌های سیمین می‌خرامید و شکوه باغ را دوچندان می‌ساخت. گردیه که آماده رزم گشته بود، زره رومی بر تن کرد، بن نیزه را بر زمین فشرد و همچون باد بر پشت اسبی سیاه برجهید. او در میان باغ جولان داد، باره برانگیخت و بانگی چون ابر بهاری برآورد و یاد نبردهای سهمگین خود را زنده ساخت.

دیدن زن رزمدیده با سلاح و مرکب، آتش رشک و بیم را در دل شیرین افروخت. شیرین به خسروپرویز هشدار داد که نباید سلاح نبرد به دست فرزندی از دودمان دشمنان سپرد، آن هم در حالی که شاه بی‌پناه بر تخت زرین نشسته و او مسلح بر پیرامونش می‌تازد. اما خسرو با لبخندی آرامش‌بخش، شیرین را دلداری داد و فرمود که از گردیه جز مهر و مهرورزی برنمی‌آید. شاهنشاه از برز و بالا و ستوه‌ناپذیری این بانوی دلاور به شگفتی افتاد و او را بی‌عیب از گردش روزگار خواند.

آن‌گاه خسروپرویز راز سپردن مسئولیتی بس گران را به گردیه آشکار ساخت: او یادآور شد همان‌گونه که چهار سالار بزرگ او بر دوازده هزار سوار جنگی فرمان می‌رانند، در شبستان زرین و مشکوی گوهرآگین شاهی نیز دوازده هزار بانوی پرستار بسر می‌برند. شاه اداره، سرپرستی و پاسداری از این حرمسرای عظیم را به گردیه واگذار کرد تا هیچ‌کس جز به فرمان او سخنی نگوید. گردیه از این اعتماد و شکوه رهایی‌بخش شادمان گشت، بر فرّه ایزدی شاه آفرین خواند و چهره بر خاک بندگی نهاد.
#1
دو هفته برآمد بدو گفت شاه
✦
به خورشید و ماه و به تخت و کلاه
#2
که برگویی آن جنگ خاقانیان
✦
ببندی کمر همچنان بر میان
#3
بدو گفت شاها انوشه بدی
✦
روان را به دیدار توشه بدی
#4
بفرمای تا اسپ و زین آورند
✦
کمان و کمند و کمین آورند
#5
همان نیزه و خود و خفتان جنگ
✦
یکی ترکش آگنده تیر خدنگ
#6
پرستنده‌ای را بفرمود شاه
✦
که درباغ گلشن بیارای گاه
#7
برفتند بیدار دل بندگان
✦
ز ترک و ز رومی پرستندگان
#8
ز خوبان رومی هزار و دویست
✦
تو گفتی به باغ اندرون راه نیست
#9
چو خورشید شیرین به پیش اندرون
✦
خرامان به بالای سیمین ستون
#10
بشد گردیه تا به نزدیک شاه
✦
زره خواست از ترک و رومی کلاه
#11
بیامد خرامان ز جای نشست
✦
کمر بر میان بست و نیزه بدست
#12
بشاه جهان گفت دستور باش
✦
یکی چشم بگشا ز بد دور باش
#13
بدان پر هنر زن بفرمود شاه
✦
زن آمد به نزدیک اسپ سیاه
#14
بن نیزه را بر زمین برنهاد
✦
ز بالا بزین اندرآمد چوباد
#15
به باغ اندر آورد گاهی گرفت
✦
چپ وراست بیگانه راهی گرفت
#16
همی هر زمان باره برگاشتی
✦
وز ابر سیه نعره برداشتی
#17
بدو گفت هنگام جنگ تبرگ
✦
بدین گونه بودم چو غرنده گرگ
#18
چنین گفت شیرین که ای شهریار
✦
بدشمن دهی آلت کار زار
#19
تو با جامه پاک بر تخت زر
✦
ورا هر زمان برتو باشد گذر
#20
بخنده به شیرین چنین گفت شاه
✦
کزین زن جز از دوستداری مخواه
#21
همی‌تاخت گرد اندرش گردیه
✦
برآورد گاهی برش گردیه
#22
بدو مانده بد خسرو اندر شگفت
✦
بدان برز و بالا و آن یال و کفت
#23
چنین گفت با گردیه شهریار
✦
که بی‌عیبی از گردش روزگار
#24
کنون تا ببینم که با جام می
✦
یکی سست باشی اگر سخت پی
#25
بگرد جهان چار سالار من
✦
که هستند بر جان نگهبان من
#26
ابا هریکی زان ده و دو هزار
✦
ز ایران بپای اند جنگی سوار
#27
چنین هم به مشکوی زرین من
✦
چه در خانهٔ گوهر آگین من
#28
پرستار باشد ده و دو هزار
✦
همه پاک با طوق و با گوشوار
#29
ازان پس نگهدار ایشان توی
✦
که با رنج و تیمار خویشان توی
#30
نخواهم که گویند زیشان سخن
✦
جز از تو اگر نو بود گر کهن
#31
شنید آن سخن گردیه شاد شد
✦
ز بیغارهٔ دشمن آزاد شد
#32
همی‌رفت روی زمین را بروی
✦
همی آفرین خواند بر فر اوی

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: