🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
22 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۲ - طالع‌بینی قیصر با زیج فلاطون، نوید سی‌وهشت سال شاهی خسرو و فرستادن سپاه و گنج
چون قیصر روم نامه پُرنیاز و دادخواهانه خسرو پرویز را بخواند، اندیشه‌های گوناگون بر دلش هجوم آورد. او وزیر دانای خویش را فرابخواند تا راز سرنوشت را از پرده نهفت بیرون کشد. قیصر با خود می‌اندیشید که اگر اقبال از خسرو روی برتابد، دیگر نوبرگی در دفتر روزگار نخواهد داشت و به ناچار دست به دامن خاقان چین خواهد شد تا چون بیماری ناتوان درمان یابد؛ اما اگر ستاره‌اش درخشان باشد و چون پدرش بر تخت شاهی تکیه زند، بسیار شایسته‌تر آن است که رومیان خود او را با سپاهی گران یاری رسانند تا در دلش کینه‌ای از روم بر جای نماند.

پس به فرمان وزیر هوشمند، اخترشناسان برجسته دربار، زیج‌های کهن را که بنیادش بر محاسبات آسمانی فلاطونِ حکیم استوار بود، پیش آوردند. ستاره‌شمران تا پاسی از شب گذشته بر گردش چرخ گردان و موضع ستارگان نگریستند. سرانجام اخترشناس مهتر پیش آمد و قیصر را مژده داد که طالع خسرو بسیار درخشان است و به زودی تاج و تخت شاهنشهی را به دست خواهد آورد و سی و هشت سال به کامروایی و قدرتمندی فرمان خواهد راند، بی آنکه گرد تیره بر دامان شهریاری‌اش نشیند.

قیصر از این مژده شادمان گشت و با وزیر خویش در میان گذاشت که حال چه پاسخی به خسرو دهند. وزیر هوشمند اندرز داد که چون ستاره خسرو بلند است، اگر او به سوی خاقان رود یا از جایی دیگر سپاه گرد آورد، هرگز کینه رومیان را فراموش نخواهد کرد. پس چه بهتر که قیصر از سر دانش و دوراندیشی، گنج و سپاه و فیلان جنگی در اختیار خسرو گذارد تا دوستی پایدار او را به چنگ آورد و مرزهای روم را از رنج و گزند نبرد ایمن سازد. قیصر سخن دانا را پذیرفت و فرمان داد تا سپاهی آراسته و گنجی شایسته برای یاری خسرو گسیل دارند.
#1
چوقیصر نگه کرد و نامه بخواند
✦
ز هر گونه اندیشه بر دل براند
#2
ازان پس بدستور پرمایه گفت
✦
که این راز را بازخواه از نهفت
#3
نگه کن خسرو بدین کار زار
✦
شود شاد اگر پیچد از روزگار
#4
گرایدون که گویی که پیروز نیست
✦
ازان پس و را نیز نوروز نیست
#5
بمانیم تا سوی خاقان شود
✦
چو بیمار شد نزد درمان شود
#6
ور ایدون که پیروزگر باشد اوی
✦
بشاهی بسان پدر باشد اوی
#7
همان به کز ایدر شود با سپاه
✦
مگر کینه در دل ندارد نگاه
#8
چو بشنید دستور دانا سخن
✦
به فرمود تا زیجهای کهن
#9
ببردند مردان اخترشناس
✦
سخن راند تا ماند از شب سه پاس
#10
سرانجام مرد ستاره شمر
✦
به قیصر چنین گفت کای تاجور
#11
نگه کردم این زیجهای کهن
✦
کز اختر فلاطون فگندست بن
#12
نه بس دیر شاهی به خسرو رسد
✦
ز شاهنشهی گردش نو رسد
#13
برین گونه تا سال بر سی وهشت
✦
برو گرد تیره نیارد گذشت
#14
چوبشنید قیصر به دستور گفت
✦
که بیرون شد این آرزوی از نهفت
#15
چه گوییم و این را چه پاسخ دهیم
✦
بیا تا برین رای فرخ نهیم
#16
گران مایه دستور گفت این سخن
✦
که در آسمان اختر افگند بن
#17
به مردی و دانش کجا داشت کس
✦
جهان داورت باد فریاد رس
#18
چو خسرو سوی مرز خاقان شود
✦
ورا یار خواهد تن آسان شود
#19
چولشکر ز جای دگر سازد اوی
✦
ز کین تو هرگز نپردازد اوی
#20
نگه کن کنون تو که داناتری
✦
بدین آرزوها تواناتری
#21
چنین گفت قیصر که اکنون سپاه
✦
فرستیم ناچار با پیل وگاه
#22
سخن چند گویم همان به که گنج
✦
کنم خوار تا دور مانم ز رنج

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: