🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
233 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۶۲ - پندهای بزرجمهر در پایان
روزگاری خرم و روزی به شادی سپری می‌شد که جهاندار کسری نوشین‌روان بر تخت شهریاری بنشست و بزرگان و دانندگان مملکت را به حضور خواند. چهره شاه از خنده‌روی گشوده بود و بزرجمهر، سرآمد دانایان، بر درگاه تخت جای گرفت. او سر بر آستان یزدان پیروزگر نهاد و آفرین فرستاد بر پروردگاری که جهان را به داد برپا داشته است. بزرجمهر خطاب به انوشیروان گفت که اندرزها و سخنان حکمت‌آمیز خویش را به خط پهلوی بر دفترهای شاهوار نوشته و به گنجور سپرده است تا با گذشت روزگار، شاهان آینده آن را بخوانند و به کار بندند. او یادآور شد که این گنبد گردان رازهای خود را به سادگی آشکار نمی‌کند؛ مرد اگر از تخت آسایش برخیزد و جان بر کف نهاده به رزم رود، زمین را از پلیدی دشمنان پاک سازد و پادشاهی فراخ بنیاد کند، زر و سیم گرد آورد و کاخ‌های سر‌به‌فلک‌کشیده برافرازد، باز هم اگر این دارایی از روی ریا و آز به دست آمده باشد، صد سال هم نپاید و با مرگش به خاک بدل گردد و گنجش برای دشمنان بماند. تنها دو چیز است که در این جهان گذران جاویدان می‌ماند و هرگز کهنگی نپذیرد: سخن نغز و کردار نیک. بزرجمهر شاه را به پرهیز از گناه، آزردن نرساندن به خلق و پیمودن راه یزدان فراخواند. انوشیروان که دلش از گفتار فرزانه روشن شده بود، پرسش‌ها از او آغاز کرد: کدام کس شادکام و بی‌انوه است؟ بزرجمهر پاسخ داد: آن کس که بی‌گناه زیسته و اهریمن او را از راه راستی منحرف نساخته است. آن‌گاه درباره راه دیو و فرمان یزدان پرسید؛ بزرجمهر فرمود که فرمان یزدان مایه فرهی و سربلندی در هر دو جهان است، حال آنکه راه اهریمن سرتاسر دشمنی با آدمی است. آنان که جان را پاس می‌دارند و به راستی و رادی پایبندند، در این جهان به آسایش می‌زیند و در سرای دیگر روانی روشن خواهند داشت. او خرد را پادشاه جان دانست و هشدار داد که از مردم خودخواه و فریبکار نباید سخن شنید. سپس شهریار از ده دیو سرکش پرسید که جان و خرد انسان را به زیر می‌کشند؛ بزرجمهر آن ده دیو زیانکار را برشمرد: آز، نیاز، خشم، رشک، ننگ، کین، نمام، دوروی، ناپاک‌دین و بی‌سپاس.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: