#1
دبیر خردمند را پیش خواند
✦
دل آگنده بودش ز غم برفشاند
“He summoned the wise scribe before him, his heart laden with sorrow, and unburdened his grief.”
#2
یکی نامه بنوشت پر آب چشم
✦
ز بهر برادر پر از درد و خشم
“He wrote a letter with tearful eyes, filled with pain and wrath for the sake of his brother.”
#3
بسوی فریبرز کاوس شاه
✦
یکی سوی پرمایگان سپاه
“Addressed to Fariburz, son of King Kavus, and to the nobles of the host.”
#4
سر نامه بود از نخست آفرین
✦
چنانچون بود رسم آیین و دین
“The prelude of the letter began with divine praise, according to custom, tradition, and faith.”
#5
بنام خداوند خورشید و ماه
✦
کجا داد بر نیکوی دستگاه
“In the name of the Lord of the sun and the moon, Who gave power and mastery unto goodness.”
#6
جهان و مکان و زمان آفرید
✦
پی مور و پیل گران آفرید
“He Who created the world, space, and time; He Who created the track of the ant and the heavy elephant.”
#7
ازویست پیروزی و زو شکیب
✦
بنیک و ببد زو رسد کام و زیب
“From Him comes victory and patience; from Him comes every joy, grace, good, and adversity.”
#8
خرد داد و جان و تن زورمند
✦
بزرگی و دیهیم و تخت بلند
“He bestowed wisdom, soul, and a mighty body, along with greatness, crown, and exalted throne.”
#9
رهایی نیابد سر از بند اوی
✦
یکی را همه فر و اورند اوی
“No head can escape His bond; to one He grants all glory and royal throne,”
#10
یکی را دگر شوربختی دهد
✦
نیاز و غم و درد و سختی دهد
“While unto another He gives misfortune, distress, grief, pain, and hardship.”
#11
ز رخشنده خورشید تا تیره خاک
✦
همه داد بینم ز یزدان پاک
“From the radiant sun down to the dark earth, I behold all as justice from the pure Almighty.”
#12
بشد طوس با کاویانی درفش
✦
ز لشکر چهل مرد زرینه کفش
“Tus marched forth with the Kavian Banner, leading forty men adorned with golden shoes.”
#13
بتوران فرستادمش با سپاه
✦
برادر شد از کین نخستین تباه
“I sent him to Turan with an army, yet my brother was ruined before vengeance even began.”
#14
بایران چنو هیچ مهتر مباد
✦
وزین گونه سالار لشکر مباد
“May no such leader ever exist in Iran, nor such a commander of the host!”
#15
دریغا برادر فرود جوان
✦
سر نامداران و پشت گوان
“Alas for my young brother Farud, the lord of champions and backbone of heroes!”
#16
ز کین پدر زار و گریان بدم
✦
بران درد یک چند بریان بدم
“I was weeping and consumed by pain for my father's revenge, burning in grief for a season.”
#17
کنون بر برادر بباید گریست
✦
ندانم مرا دشمن و دوست کیست
“Now I must weep anew for my brother; I know not who in this world is my friend or my foe.”
#18
مرو گفتم او را براه چرم
✦
مزن بر کلات و سپدکوه دم
“I commanded him: 'Go not by the way of Charam, nor stir up strife at Kalat and Sepadkuh.'”
#19
بران ره فرودست و با لشکرست
✦
همان کی نژاد است و کنداور است
“'For upon that path lies Farud with his troops; he is of royal blood and a mighty champion.'”
#20
نداند که این لشکر از بن کیند
✦
از ایران سپاهند گر خود چیند
“'He knows not of what origin this host is—whether they be the army of Iran or of China.'”
#21
ازان کوه جنگ آورد بی‌گمان
✦
فراوان سران را سرآرد زمان
“'From that mountain peak he will surely wage war, bringing fate upon many chieftains.'”
#22
دریغ آنچنان گرد خسرونژاد
✦
که طوس فرومایه دادش بباد
“Alas for such a kingly warrior, whom worthless Tus destroyed and gave unto the wind!”
#23
اگر پیش از این او سپهبد بدست
✦
ز کاوس شاه اختر بد بدست
“If he was commander in times past, he was ever guided by an evil star under King Kavus.”
#24
برزم اندرون نیز خواب آیدش
✦
چو بی می‌نشیند شتاب آیدش
“In the midst of battle, sleep overtakes him; yet when sitting without wine, he acts with hasty madness!”
#25
هنرها همه هست نزدیک اوی
✦
مبادا چنان جان تاریک اوی
“He lacks all true virtues; may his dark soul be kept far from us!”
#26
چو این نامه خوانی هم‌اندر شتاب
✦
ز دل دور کن خورد آرام و خواب
“When you read this letter in all speed, cast far from your heart all rest, food, and sleep.”
#27
سبک طوس را بازگردان بجای
✦
ز فرمان مگرد و مزن هیچ رای
“Swiftly send Tus back to his place; stray not from my command nor take counsel with him.”
#28
سپهدار و سالار زرینه کفش
✦
تو می باش با کاویانی درفش
“You shall be the commander and leader of the golden shoes, holding high the Kavian Banner.”
#29
سرافراز گودرز ازان انجمن
✦
بهر کار باشد ترا رای زن
“Let the exalted Goudarz be your trusted counselor in every deed and undertaking.”
#30
مکن هیچ در جنگ جستن شتاب
✦
ز می دور باش و مپیمای خواب
“Make no haste in seeking battle; stay far from wine and indulge not in slumber.”
#31
بتندی مجو ایچ رزم از نخست
✦
همی باش تا خسته گردد درست
“Seek not battle in fury at first; wait until the situation is soundly prepared.”
#32
ترا پیش رو گیو باشد بجنگ
✦
که با فر و برزست و چنگ پلنگ
“You shall have Giv in the vanguard of fight—he who possesses glory, stature, and the claw of a tiger.”
#33
فرازآور از هر سوی ساز رزم
✦
مبادا که آید ترا رای بزم
“Gather war equipment from every side, and let no thought of feasting enter your mind.”
#34
نهاد از بر نامه بر مهر شاه
✦
فرستاده را گفت برکش براه
“He set the royal seal upon the letter and bade the courier: 'Set forth swiftly upon the road!'”
#35
ز رفتن شب و روز ماسای هیچ
✦
بهر منزلی اسپ دیگر بسیچ
“'Rest neither night nor day upon your journey; at every stage, prepare a fresh mount.'”
#36
بیامد فرستاده هم زین نشان
✦
بنزدیک آن نامور سرکشان
“The courier departed in this swift manner unto those renowned and majestic lords.”
#37
بنزد فریبرز شد نامه دار
✦
بدو داد پس نامهٔ شهریار
“The letter-bearer arrived before Fariburz and delivered unto him the monarch's missive.”
#38
فریبرز طوس و یلان را بخواند
✦
ز کار گذشته فراوان براند
“Fariburz summoned Tus and the heroes, speaking much of the past events.”
#39
همان نامور گیو و گودرز را
✦
سواران و گردان آن مرز را
“He called also the renowned Giv and Goudarz, alongside the horsemen and champions of that march.”
#40
چو برخواند آن نامهٔ شهریار
✦
جهان را درختی نو آمد ببار
“When he read aloud the king's letter, a new tree bore fruit for the world.”
#41
بزرگان و شیران ایران زمین
✦
همه شاه را خواندند آفرین
“All the chieftains and lions of Iran land offered high praise unto the King.”
#42
بیاورد طوس آن گرامی درفش
✦
ابا کوس و پیلان و زرینه کفش
“Tus brought forth that precious banner, together with the drums, elephants, and golden shoes.”
#43
بنزد فریبرز بردند و گفت
✦
که آمد سزا را سزاوار جفت
“They brought them before Fariburz and said: 'The worthy mate has arrived unto the worthy.'”
#44
همه ساله بخت تو پیروز باد
✦
همه روزگار تو نوروز باد
“'May your fortune be ever victorious, and may all your days be as Nowruz!'”
#45
برفت و ببرد آنک بد نوذری
✦
سواران جنگ‌آور و لشکری
“He departed, leading those of Nowzar's lineage, the warrior horsemen, and the host.”
#46
بنزدیک شاه آمد از دشت جنگ
✦
بره‌بر نکرد ایچ‌گونه درنگ
“He came before the King straight from the field of fight, / Nor paused nor tarried anywhere along his hurried flight.”
#47
زمین را ببوسید در پیش شاه
✦
نکرد ایچ خسرو بدو در نگاه
“He kissed the ground in homage prior to the sovereign's eyes, / But Khosrow deigned not look at him, nor broke his stern surmise.”
#48
بدشنام بگشاد لب شهریار
✦
بران انجمن طوس را کرد خوار
“The King opened his lips in wrathful curse and bitter blame, / Before the assembled noble court he covered Tus with shame.”
#49
ازان پس بدو گفت کای بدنشان
✦
که کمباد نامت ز گردنکشان
“"O ill-starred villain!" spoke the Shah, "Accursed be thy name, / Erased forever from the ranks of chiefs of noble fame!”
#50
نترسی همی از جهاندار پاک
✦
ز گردان نیامد ترا شرم و باک
“"Dost thou not dread the Holy Lord who rules the heaven above? / Hast thou no shame before the braves, no fear of rightful reprove?"”
#51
نگفتم مرو سوی راه چرم
✦
برفتی و دادی دل من به غم
“"Did I not bid thee not to march by Charam’s fateful pass? / Yet thou didst go and plunged my soul in sorrow and alas!"”
#52
نخستین بکین من آراستی
✦
نژاد سیاوش را کاستی
“"At first thou feignedst to avenge my father's tragic fate, / Yet didst curtail Siyavash's seed with thy senseless hate!"”
#53
برادر سرافراز جنگی فرود
✦
کجا هم چنو در زمانه نبود
“"My valiant, noble brother, brave Forud of high renown, / Whose peer in all the world was not beneath the starry crown!"”
#54
بکشتی کسی را که در کارزار
✦
چو تو لشکری خواستی روزکار
“"Thou slew'st a prince who in the fray of bloody strife and harm / Could rout an army such as thine with his sole mighty arm!"”
#55
وزان پس که رفتی بران رزمگاه
✦
نبودت به جز رامش و بزمگاه
“"And after heading to that field of bloody fight and doom, / Naught was thy care save feasting, ease, and revelling in gloom!"”
#56
ترا جایگه نیست در شارستان
✦
بزیبد ترا بند و بیمارستان
“"No place for thee remains within the city of the free; / A heavy chain and madman's ward are fit alone for thee!"”
#57
ترا پیش آزادگان کار نیست
✦
کجا مر ترا رای هشیار نیست
“"Thou hast no standing in the ranks of noblemen and wise, / For wisdom's light and prudent thought are absent from thine eyes."”
#58
سزاوار مسماری و بند و غل
✦
نه اندر خور تاج و دیهیم و مل
“"Deserving art thou of the spike, the fetter, and the chain, / Not worthy of the royal crown, the throne, or wine's domain."”
#59
نژاد منوچهر و ریش سپید
✦
ترا داد بر زندگانی امید
“"'Tis but Manuchehr's royal blood and thy grey beard of age / That grant thee hope of living still despite my righteous rage."”
#60
وگرنه بفرمودمی تا سرت
✦
بداندیش کردی جدا از برت
“"Else had I bade the executioner sever thy evil head / From off thy trunk, and leave thy fame forever doomed and dead!"”
#61
برو جاودان خانه زندان توست
✦
همان گوهر بد نگهبان توست
“"Begone! A dungeon dark shall be thy everlasting home; / Thy wicked nature guards thee now beneath its dreary dome."”
#62
ز پیشش براند و بفرمود بند
✦
به بند از دلش بیخ شادی بکند
“He drove him out and ordered him in fetters to be bound, / Eradicating from his heart all joy that could be found.”