بخش ۱۰ - رشک گرسیوز از جاه و هنر سیاوش، بدگویی نزد افراسیاب و فریب سیاوش به زاری دروغین

#1

نگه کرد گرسیوز نامدار

✦

سواران ترکان گزیده هزار

#2

خنیده سپاه اندرآورد گرد

✦

بشد شادمان تا سیاووش گرد

#3

سیاوش چو بشنید بسپرد راه

✦

پذیره شدش تازیان با سپاه

#4

گرفتند مر یکدگر را کنار

✦

سیاوش بپرسید از شهریار

#5

به ایوان کشیدند زان جایگاه

✦

سیاوش بیاراست جای سپاه

#6

دگر روز گرسیوز آمد پگاه

✦

بیاورد خلعت ز نزدیک شاه

#7

سیاوش بدان خلعت شهریار

✦

نگه کرد و شد چون گل اندر بهار

#8

نشست از بر بارهٔ گام زن

✦

سواران ایران شدند انجمن

#9

همه شهر و برزن یکایک بدوی

✦

نمود و سوی کاخ بنهاد روی

#10

هم آنگه به نزد سیاوش چو باد

✦

سواری بیامد ورا مژده داد

#11

که از دختر پهلوان سپاه

✦

یکی کودک آمد به مانند شاه

#12

ورا نام کردند فرخ فرود

✦

به تیره شب آمد چو پیران شنود

#13

به زودی مرا با سواری دگر

✦

بگفت اینک شو شاه را مژده بر

#14

همان مادر کودک ارجمند

✦

جریره سر بانوان بلند

#15

بفرمود یکسر به فرمانبران

✦

زدن دست آن خرد بر زعفران

#16

نهادند بر پشت این نامه بر

✦

که پیش سیاووش خودکامه بر

#17

بگویش که هر چند من سالخورد

✦

بدم پاک یزدان مرا شاد کرد

#18

سیاوش بدو گفت گاه مهی

✦

ازین تخمه هرگز مبادا تهی

#19

فرستاده را داد چندان درم

✦

که آرنده گشت از کشیدن دژم

#20

به کاخ فرنگیس رفتند شاد

✦

بدید آن بزرگی فرخ نژاد

#21

پرستار چندی به زرین کلاه

✦

فرنگیس با تاج در پیش‌گاه

#22

فرود آمد از تخت و بردش نثار

✦

بپرسیدش از شهر و ز شهریار

#23

دل و مغز گرسیوز آمد به جوش

✦

دگرگونه‌تر شد به آیین و هوش

#24

به دل گفت سالی چنین بگذرد

✦

سیاوش کسی را به کس نشمرد

#25

همش پادشاهیست هم تاج و گاه

✦

همش گنج و هم دانش و هم سپاه

#26

نهان دل خویش پیدا نکرد

✦

همی بود پیچان و رخساره زرد

#27

بدو گفت برخوردی از رنج خویش

✦

همه سال شادان دل از گنج خویش

#28

نهادند در کاخ زرین دو تخت

✦

نشستند شادان دل و نیک‌بخت

#29

نوازندهٔ رود با میگسار

✦

بیامد بر تخت گوهرنگار

#30

ز نالیدن چنگ و رود و سرود

✦

به شادی همی داد دل را درود

#31

چو خورشید تابنده بگشاد راز

✦

به هرجای بنمود چهر از فراز

#32

سیاوش ز ایوان به میدان گذشت

✦

به بازی همی گرد میدان بگشت

#33

چو گرسیوز آمد بینداخت گوی

✦

سپهبد پس گوی بنهاد روی

#34

چو او گوی در زخم چوگان گرفت

✦

هم‌آورد او خاک میدان گرفت

#35

ز چوگان او گوی شد ناپدید

✦

تو گفتی سپهرش همی برکشید

#36

بفرمود تا تخت زرین نهند

✦

به میدان پرخاش ژوپین نهند

#37

دو مهتر نشستند بر تخت زر

✦

بدان تا کرا برفروزد هنر

#38

بدو گفت گرسیوز ای شهریار

✦

هنرمند وز خسروان یادگار

#39

هنر بر گهر نیز کرده گذر

✦

سزد گر نمایی به ترکان هنر

#40

به نوک سنان و به تیر و کمان

✦

زمین آورد تیرگی یک زمان

#41

به بر زد سیاوش بدان کار دست

✦

به زین اندر آمد ز تخت نشست

#42

زره را به هم بر ببستند پنج

✦

که از یک زره تن رسیدی به رنج

#43

نهادند بر خط آوردگاه

✦

نظاره برو بر ز هر سو سپاه

#44

سیاوش یکی نیزهٔ شاهوار

✦

کجا داشتی از پدر یادگار

#45

که در جنگ مازندران داشتی

✦

به نخچیر بر شیر بگذاشتی

#46

به آوردگه رفت نیزه به دست

✦

عنان را بپیچید چون پیل مست

#47

بزد نیزه و برگرفت آن زره

✦

زره را نماند ایچ بند و گره

#48

از آورد نیزه برآورد راست

✦

زره را بینداخت زان سو که خواست

#49

سواران گرسیوز دام ساز

✦

برفتند با نیزه‌های دراز

#50

فراوان بگشتند گرد زره

✦

ز میدان نه بر شد زره یک گره

#51

سیاوش سپر خواست گیلی چهار

✦

دو چوبین و دو ز آهن آبدار

#52

کمان خواست با تیرهای خدنگ

✦

شش اندر میان زد سه چوبه به تنگ

#53

یکی در کمان راند و بفشارد ران

✦

نظاره به گردش سپاهی گران

#54

بر آن چار چوبین و ز آهن سپر

✦

گذر کرد پیکان آن نامور

#55

بزد هم بر آن گونه دو چوبه تیر

✦

برو آفرین کرد برنا و پیر

#56

ازان ده یکی بی‌گذاره نماند

✦

برو هر کسی نام یزدان بخواند

#57

بدو گفت گرسیوز ای شهریار

✦

به ایران و توران ترا نیست یار

#58

بیا تا من و تو به آوردگاه

✦

بتازیم هر دو به پیش سپاه

#59

بگیریم هردو دوال کمر

✦

به کردار جنگی دو پرخاشخر

#60

ز ترکان مرا نیست همتاکسی

✦

چو اسپم نبینی ز اسپان بسی

#61

بمیدان کسی نیست همتای تو

✦

هم‌آورد تو گر ببالای تو

#62

گر ایدونک بردارم از پشت زین

✦

ترا ناگهان برزنم بر زمین

#63

چنان دان که از تو دلاورترم

✦

باسپ و بمردی ز تو برترم

#64

و گر تو مرا برنهی بر زمین

✦

نگردم بجایی که جویند کین

#65

سیاوش بدو گفت کین خود مگوی

✦

که تو مهتری شیر و پرخاشجوی

#66

همان اسپ تو شاه اسپ منست

✦

کلاه تو آذر گشسپ منست

#67

جز از خود ز ترکان یکی برگزین

✦

که با من بگردد نه بر راه کین

#68

بدو گفت گرسیوز ای نامجوی

✦

ز بازی نشانی نیاید بروی

#69

سیاوش بدو گفت کین رای نیست

✦

نبرد برادر کنی جای نیست

#70

نبرد دو تن جنگ و میدان بود

✦

پر از خشم دل چهره خندان بود

#71

ز گیتی برادر توی شاه را

✦

همی زیر نعل آوری ماه را

#72

کنم هرچ گویی به فرمان تو

✦

برین نشکنم رای و پیمان تو

#73

ز یاران یکی شیر جنگی بخوان

✦

برین تیزتگ بارگی برنشان

#74

گر ایدونک رایت نبرد منست

✦

سر سرکشان زیر گرد منست

#75

بخندید گرسیوز نامجوی

✦

همانا خوش آمدش گفتار اوی

#76

به یاران چنین گفت کای سرکشان

✦

که خواهد که گردد به گیتی نشان

#77

یکی با سیاوش نبرد آورد

✦

سر سرکشان زیر گرد آورد

#78

نیوشنده بودند لب با گره

✦

به پاسخ بیامد گروی زره

#79

منم گفت شایستهٔ کارکرد

✦

اگر نیست او را کسی هم نبرد

#80

سیاوش ز گفت گروی زره

✦

برو کرد پرچین رخان پرگره

#81

بدو گفت گرسیوز ای نامدار

✦

ز ترکان لشکر ورا نیست یار

#82

سیاوش بدو گفت کز تو گذشت

✦

نبرد دلیران مرا خوار گشت

#83

ازیشان دو یل باید آراسته

✦

به میدان نبرد مرا خواسته

#84

یکی نامور بود نامش دمور

✦

که همتا نبودش به ترکان به زور

#85

بیامد بران کار بسته میان

✦

به نزد جهانجوی شاه کیان

#86

سیاوش به آورد بنهاد روی

✦

برفتند پیچان دمور و گروی

#87

ببند میان گروی زره

✦

فرو برد چنگال و برزد گره

#88

ز زین برگرفتش به میدان فگند

✦

نیازش نیامد به گرز و کمند

#89

وزان پس بپیچید سوی دمور

✦

گرفت آن بر و گردن او به زور

#90

چنان خوارش از پشت زین برگرفت

✦

که لشکر بدو ماند اندر شگفت

#91

چنان پیش گرسیوز آورد خوش

✦

که گفتی ندارد کسی زیرکش

#92

فرود آمد از باره بگشاد دست

✦

پر از خنده بر تخت زرین نشست

#93

برآشفت گرسیوز از کار اوی

✦

پر از غم شدش دل پر از رنگ روی

#94

وزان تخت زرین به ایوان شدند

✦

تو گفتی که بر اوج کیوان شدند

#95

نشستند یک هفته با نای و رود

✦

می و ناز و رامشگران و سرود

#96

به هشتم به رفتن گرفتند ساز

✦

بزرگان و گرسیوز سرفراز

#97

یکی نامه بنوشت نزدیک شاه

✦

پر از لابه و پرسش و نیکخواه

#98

ازان پس مراو را بسی هدیه داد

✦

برفتند زان شهر آباد شاد

#99

به رهشان سخن رفت یک با دگر

✦

ازان پرهنر شاه و آن بوم و بر

#100

چنین گفت گرسیوز کینه جوی

✦

که مارا ز ایران بد آمد بروی

#101

یکی مرد را شاه ز ایران بخواند

✦

که از ننگ ما را به خوی در نشاند

#102

دو شیر ژیان چون دمور و گروی

✦

که بودند گردان پرخاشجوی

#103

چنین زار و بیکار گشتند و خوار

✦

به چنگال ناپاک تن یک سوار

#104

سرانجام ازین بگذراند سخن

✦

نه سر بینم این کار او را نه بن

#105

چنین تا به درگاه افراسیاب

✦

نرفت اندران جوی جز تیره آب

#106

چو نزدیک سالار توران سپاه

✦

رسیدند و هرگونه پرسید شاه

#107

فراوان سخن گفت و نامه بداد

✦

بخواند و بخندید و زو گشت شاد

#108

نگه کرد گرسیوز کینه‌دار

✦

بدان تازه رخسارهٔ شهریار

#109

همی رفت یکدل پر از کین و درد

✦

بدانگه که خورشید شد لاژورد

#110

همه شب بپیچید تا روز پاک

✦

چو شب جامهٔ قیرگون کرد چاک

#111

سر مرد کین اندرآمد ز خواب

✦

بیامد به نزدیک افراسیاب

#112

ز بیگانه پردخته کردند جای

✦

نشستند و جستند هرگونه رای

#113

بدو گفت گرسیوز ای شهریار

✦

سیاوش جزان دارد آیین و کار

#114

فرستاده آمد ز کاووس شاه

✦

نهانی بنزدیک او چند گاه

#115

ز روم و ز چین نیزش آمد پیام

✦

همی یاد کاووس گیرد به جام

#116

برو انجمن شد فراوان سپاه

✦

بپیچید ازو یک زمان جان شاه

#117

اگر تور را دل نگشتی دژم

✦

ز گیتی به ایرج نکردی ستم

#118

دو کشور یکی آتش و دیگر آب

✦

بدل یک ز دیگر گرفته شتاب

#119

تو خواهی کشان خیره جفت آوری

✦

همی باد را در نهفت آوری

#120

اگر کردمی بر تو این بد نهان

✦

مرا زشت نامی بدی در جهان

#121

دل شاه زان کار شد دردمند

✦

پر از غم شد از روزگار گزند

#122

بدو گفت بر من ترا مهر خون

✦

بجنبید و شد مر ترا رهنمون

#123

سه روز اندرین کار رای آوریم

✦

سخنهای بهتر بجای آوریم

#124

چو این رای گردد خرد را درست

✦

بگویم که دران چه بایدت جست

#125

چهارم چو گرسیوز آمد بدر

✦

کله بر سر و تنگ بسته کمر

#126

سپهدار ترکان ورا پیش خواند

✦

ز کار سیاوش فراوان براند

#127

بدو گفت کای یادگار پشنگ

✦

چه دارم به گیتی جز از تو به چنگ

#128

همه رازها بر تو باید گشاد

✦

به ژرفی ببین تا چه آیدت یاد

#129

ازان خواب بد چون دلم شد غمی

✦

به مغز اندر آورد لختی کمی

#130

نبستم به جنگ سیاوش میان

✦

ازو نیز ما را نیامد زیان

#131

چو او تخت پرمایه پدرود کرد

✦

خرد تار کرد و مرا پود کرد

#132

ز فرمان من یک زمان سر نتافت

✦

چو از من چنان نیکویها بیافت

#133

سپردم بدو کشور و گنج خویش

✦

نکردیم یاد از غم و رنج خویش

#134

به خون نیز پیوستگی ساختم

✦

دل از کین ایران بپرداختم

#135

بپیچیدم از جنگ و فرزند روی

✦

گرامی دو دیده سپردم بدوی

#136

پس از نیکویها و هرگونه رنج

✦

فدی کردن کشور و تاج و گنج

#137

گر ایدونک من بدسگالم بدوی

✦

ز گیتی برآید یکی گفت و گوی

#138

بدو بر بهانه ندارم ببد

✦

گر از من بدو اندکی بد رسد

#139

زبان برگشایند بر من مهان

✦

درفشی شوم در میان جهان

#140

نباشد پسند جهان‌آفرین

✦

نه نیز از بزرگان روی زمین

#141

ز دد تیزدندان‌تر از شیر نیست

✦

که اندر دلش بیم شمشیر نیست

#142

اگر بچه‌ای از پدر دردمند

✦

کند مرغزارش پناه از گزند

#143

سزد گر بد آید بدو از پناه؟

✦

پسندد چنین داور هور و ماه؟

#144

ندانم جز آنکش بخوانم به در

✦

وز ایدر فرستمش نزد پدر

#145

اگر گاه جوید گر انگشتری

✦

ازین بوم و بر بگسلد داوری

#146

بدو گفت گرسیوز ای شهریار

✦

مگیر اینچنین کار پرمایه خوار

#147

از ایدر گر او سوی ایران شود

✦

بر و بوم ما پاک ویران شود

#148

هر آنگه که بیگانه شد خویش تو

✦

بدانست راز کم و بیش تو

#149

چو جویی دگر زو تو بیگانگی

✦

کند رهنمونی به دیوانگی

#150

یکی دشمنی باشد اندوخته

✦

نمک را پراگنده بر سوخته

#151

بدین داستان زد یکی رهنمون

✦

که بادی که از خانه آید برون

#152

ندانی تو بستن برو رهگذار

✦

و گر بگذری نگذرد روزگار

#153

سیاووش داند همه کار تو

✦

هم از کار تو هم ز گفتار تو

#154

نبینی تو زو جز همه درد و رنج

✦

پراگندن دوده و نام و گنج

#155

ندانی که پروردگار پلنگ

✦

نبیند ز پرورده جز درد و چنگ

#156

چو افراسیاب این سخن باز جست

✦

همه گفت گرسیوز آمد درست

#157

پشیمان شد از رای و کردار خویش

✦

همی کژ دانست بازار خویش

#158

چنین داد پاسخ که من زین سخن

✦

نه سر نیک بینم بلا را نه بن

#159

بباشیم تا رای گردان سپهر

✦

چگونه گشاید بدین کار چهر

#160

به هر کار بهتر درنگ از شتاب

✦

بمان تا برآید بلند آفتاب

#161

ببینم که رای جهاندار چیست

✦

رخ شمع چرخ روان سوی کیست

#162

وگر سوی درگاه خوانمش باز

✦

بجویم سخن تا چه دارد به راز

#163

نگهبان او من بسم بی‌گمان

✦

همی بنگرم تا چه گردد زمان

#164

چو زو کژیی آشکارا شود

✦

که با چاره دل بی‌مدارا شود

#165

ازان پس نکوهش نباید به کس

✦

مکافات بد جز بدی نیست بس

#166

چنین گفت گرسیوز کینه‌جوی

✦

که‌ای شاه بینادل و راست‌گوی

#167

سیاوش بران آلت و فر و برز

✦

بدان ایزدی شاخ و آن تیغ و گرز

#168

بیاید به درگاه تو با سپاه

✦

شود بر تو بر تیره خورشید و ماه

#169

سیاوش نه آنست کش دیده شاه

✦

همی ز آسمان برگذارد کلاه

#170

فرنگیس را هم ندانی تو باز

✦

تو گویی شدست از جهان بی‌نیاز

#171

سپاهت بدو بازگردد همه

✦

تو باشی رمه گر نیاری دمه

#172

سپاهی که شاهی ببیند چنوی

✦

بدان بخشش و رای و آن ماه‌روی

#173

تو خوانی که ایدر مرا بنده باش

✦

به خواری به مهر من آگنده باش

#174

ندیدست کس جفت با پیل شیر

✦

نه آتش دمان از بر و آب زیر

#175

اگر بچهٔ شیر ناخورده شیر

✦

بپوشد کسی در میان حریر

#176

به گوهر شود باز چون شد سترگ

✦

نترسد ز آهنگ پیل بزرگ

#177

پس افراسیاب اندر آن بسته شد

✦

غمی گشت و اندیشه پیوسته شد

#178

همی از شتابش به آمد درنگ

✦

که پیروز باشد خداوند سنگ

#179

ستوده نباشد سر بادسار

✦

بدین داستان زد یکی هوشیار

#180

که گر باد خیره بجستی ز جای

✦

نماندی بر و بیشه و پر و پای

#181

سبکسار مردم نه والا بود

✦

و گرچه به تن سروبالا بود

#182

برفتند پیچان و لب پر سخن

✦

پر از کین دل از روزگار کهن

#183

بر شاه رفتی زمان تا زمان

✦

بداندیشه گرسیوز بدگمان

#184

ز هرگونه رنگ اندرآمیختی

✦

دل شاه ترکان برانگیختی

#185

چنین تا برآمد برین روزگار

✦

پر از درد و کین شد دل شهریار

#186

سپهبد چنین دید یک روز رای

✦

که پردخت ماند ز بیگانه جای

#187

به گرسیوز این داستان برگشاد

✦

ز کار سیاوش بسی کرد یاد

#188

ترا گفت ز ایدر بباید شدن

✦

بر او فراوان نباید بدن

#189

بپرسی و گویی کزان جشن‌گاه

✦

نخواهی همی کرد کس را نگاه

#190

به مهرت همی دل بجنبد ز جای

✦

یکی با فرنگیس خیز ایدر آی

#191

نیازست ما را به دیدار تو

✦

بدان پرهنر جان بیدار تو

#192

برین کوه ما نیز نخچیر هست

✦

ز جام زبرجد می و شیر هست

#193

گذاریم یک چند و باشیم شاد

✦

چو آیدت از شهر آباد یاد

#194

به رامش بباش و به شادی خرام

✦

می و جام با من چرا شد حرام

#195

برآراست گرسیوز دام ساز

✦

دلی پر ز کین و سری پر ز راز

#196

چو نزدیک شهر سیاوش رسید

✦

ز لشکر زبان‌آوری برگزید

#197

بدو گفت رو با سیاوش بگوی

✦

که ای پاک زاده کی نام جوی

#198

به جان و سر شاه توران سپاه

✦

به فر و به دیهیم کاووس شاه

#199

که از بهر من برنخیزی ز گاه

✦

نه پیش من آیی پذیره به راه

#200

که تو زان فزونی به فرهنگ و بخت

✦

به فر و نژاد و به تاج و به تخت

#201

که هر باد را بست باید میان

✦

تهی کردن آن جایگاه کیان

#202

فرستاده نزد سیاوش رسید

✦

زمین را ببوسید کاو را بدید

#203

چو پیغام گرسیوز او را بگفت

✦

سیاوش غمی گشت و اندر نهفت

#204

پراندیشه بنشست بیدار دیر

✦

همی گفت رازیست این را به زیر

#205

ندانم که گرسیوز نیکخواه

✦

چه گفته‌ست از من بدان بارگاه

#206

چو گرسیوز آمد بران شهر نو

✦

پذیره بیامد ز ایوان به کو

#207

بپرسیدش از راه وز کار شاه

✦

ز رسم سپاه و ز تخت و کلاه

#208

پیام سپهدار توران بداد

✦

سیاوش ز پیغام او گشت شاد

#209

چنین داد پاسخ که با یاد اوی

✦

نگردانم از تیغ پولاد روی

#210

من اینک به رفتن کمر بسته‌ام

✦

عنان با عنان تو پیوسته‌ام

#211

سه روز اندرین گلشن زرنگار

✦

بباشیم و ز باده سازیم کار

#212

که گیتی سپنج است پر درد و رنج

✦

بد آن را که با غم بود در سپنج

#213

چو بشنید گفت خردمند شاه

✦

بپیچید گرسیوز کینه‌خواه

#214

به دل گفت ار ایدونک با من به راه

✦

سیاوش بیاید به نزدیک شاه

#215

بدین شیرمردی و چندین خرد

✦

کمان مرا زیر پی بسپرد

#216

سخن گفتن من شود بی فروغ

✦

شود پیش او چارهٔ من دروغ

#217

یکی چاره باید کنون ساختن

✦

دلش را به راه بد انداختن

#218

زمانی همی بود و خامش بماند

✦

دو چشمش بروی سیاوش بماند

#219

فرو ریخت از دیدگان آب زرد

✦

به آب دو دیده همی چاره کرد

#220

سیاوش ورا دید پرآب چهر

✦

بسان کسی کاو بپیچد به مهر

#221

بدو گفت نرم ای برادر چه بود

✦

غمی هست کان را بشاید شنود

#222

گر از شاه ترکان شدستی دژم

✦

به دیده درآوردی از درد نم

#223

من اینک همی با تو آیم به راه

✦

کنم جنگ با شاه توران سپاه

#224

بدان تا ز بهر چه آزاردت

✦

چرا کهتر از خویشتن داردت

#225

و گر دشمنی آمده‌ستت پدید

✦

که تیمار و رنجش بباید کشید

#226

من اینک به هر کار یار توام

✦

چو جنگ آوری مایه دار توام

#227

ور ایدونک نزدیک افراسیاب

✦

ترا تیره گشته‌ست بر خیره آب

#228

به گفتار مرد دروغ آزمای

✦

کسی برتر از تو گرفته‌ست جای

#229

بدو گفت گرسیوز نامدار

✦

مرا این سخن نیست با شهریار

#230

نه از دشمنی آمده‌ستم به رنج

✦

نه از چاره دورم به مردی و گنج

#231

ز گوهر مرا با دل اندیشه خاست

✦

که یاد آمدم زان سخنهای راست

#232

نخستین ز تور ایدر آمد بدی

✦

که برخاست زو فرهٔ ایزدی

#233

شنیدی که با ایرج کم سخن

✦

به آغاز کینه چه افگند بن

#234

وزان جایگه تا به افراسیاب

✦

شده‌ست آتش ایران و توران چو آب

#235

به یک جای هرگز نیامیختند

✦

ز پند و خرد هر دو بگریختند

#236

سپهدار ترکان ازآن بترست

✦

کنون گاو پیسه به چرم اندرست

#237

ندانی تو خوی بدش بی‌گمان

✦

بمان تا بیاید بدی را زمان

#238

نخستین ز اغریرث اندازه گیر

✦

که بر دست او کشته شد خیره خیر

#239

برادر بد از کالبد هم ز پشت

✦

چنان پرخرد بیگنه را بکشت

#240

ازآن پس بسی نامور بی‌گناه

✦

شده‌ستند بر دست او بر تباه

#241

مرا زین سخن ویژه اندوه تست

✦

که بیدار دل بادی و تن درست

#242

تو تا آمده‌ستی بدین بوم و بر

✦

کسی را نیامد بد از تو به سر

#243

همه مردمی جستی و راستی

✦

جهانی به دانش بیاراستی

#244

کنون خیره آهرمن دل گسل

✦

ورا از تو کرده‌ست آزرده‌دل

#245

دلی دارد از تو پر از درد و کین

✦

ندانم چه خواهد جهان آفرین

#246

تو دانی که من دوستدار توام

✦

به هر نیک و بد ویژه یار توام

#247

نباید که فردا گمانی بری

✦

که من بودم آگاه زین داوری

#248

سیاوش بدو گفت مندیش زین

✦

که یارست با من جهان آفرین

#249

سپهبد جزین کرد ما را امید

✦

که بر من شب آرد به روز سپید

#250

گر آزار بودیش در دل ز من

✦

سرم برنیفراختی ز انجمن

#251

ندادی به من کشور و تاج و گاه

✦

بر و بوم و فرزند و گنج و سپاه

#252

کنون با تو آیم به درگاه او

✦

درخشان کنم تیره‌گون ماه او

#253

هرآنجا که روشن بود راستی

✦

فروغ دروغ آورد کاستی

#254

نمایم دلم را بر افراسیاب

✦

درخشان‌تر از بر سپهر آفتاب

#255

تو دل را بجز شادمانه مدار

✦

روان را به بد در گمانه مدار

#256

کسی کاو دم اژدها بسپرد

✦

ز رای جهان آفرین نگذرد

#257

بدو گفت گرسیوز ای مهربان

✦

تو او را بدان سان که دیدی مدان

#258

و دیگر به جایی که گردان سپهر

✦

شود تند و چین اندرآرد به چهر

#259

خردمند دانا نداند فسون

✦

که از چنبر او سر آرد برون

#260

بدین دانش و این دل هوشمند

✦

بدین سرو بالا و رای بلند

#261

ندانی همی چاره از مهر باز

✦

بباید که بخت بد آید فراز

#262

همی مر ترا بند و تنبل فروخت

✦

به اورند چشم خرد را بدوخت

#263

نخست آنک داماد کردت به دام

✦

به خیره شدی آن سخن شادکام

#264

و دیگر که‌ت از خویشتن دور کرد

✦

به روی بزرگان یکی سور کرد

#265

بدان تا تو گستاخ باشی بدوی

✦

فروماند اندر جهان گفت‌وگوی

#266

ترا هم ز اغریرث ارجمند

✦

فزون نیست خویشی و پیوند و بند

#267

میانش به خنجر به دو نیم کرد

✦

سپه را به کردار او بیم کرد

#268

نهانش ببین آشکارا کنون

✦

چنین دان و ایمن مشو زو به خون

#269

مرا هرچ اندر دل اندیشه بود

✦

خرد بود وز هر دری پیشه بود

#270

همان آزمایش بد از روزگار

✦

ازین کینه‌ور تیزدل شهریار

#271

همه پیش تو یک به یک راندم

✦

چو خورشید تابنده برخواندم

#272

به ایران پدر را بینداختی

✦

به توران همی شارستان ساختی

#273

چنین دل بدادی به گفتار او

✦

بگشتی همی گرد تیمار او

#274

درختی بد این برنشانده به دست

✦

کجا بار او زهر و بیخش کبست

#275

همی گفت و مژگان پر از آب زرد

✦

پر افسون دل و لب پر از باد سرد

#276

سیاوش نگه کرد خیره بدوی

✦

ز دیده نهاده به رخ بر دو جوی

#277

چو یاد آمدش روزگار گزند

✦

کزو بگسلد مهر چرخ بلند

#278

نماند برو بر بسی روزگار

✦

به روز جوانی سرآیدش کار

#279

دلش گشت پردرد و رخساره زرد

✦

پر از غم دل و لب پر از باد سرد

#280

بدو گفت هرچونک می‌بنگرم

✦

ببادافرَهِ بد نه اندر خورم

#281

ز گفتار و کردار بر پیش و پس

✦

ز من هیچ ناخوب نشنید کس

#282

چو گستاخ شد دست با گنج او

✦

بپیچید همانا تن از رنج او

#283

اگرچه بد آید همی بر سرم

✦

هم از رای و فرمان او نگذرم

#284

بیابم برش هم کنون بی‌سپاه

✦

ببینم که از چیست آزار شاه

#285

بدو گفت گرسیوز ای نامجوی

✦

ترا آمدن پیش او نیست روی

#286

به پا اندر آتش نشاید شدن

✦

نه بر موج دریا بر ایمن بُدن

#287

همی خیره بر بد شتاب آوری

✦

سر بخت خندان به خواب آوری

#288

ترا من همانا بسم پایمرد

✦

بر آتش یکی برزنم آب سرد

#289

یکی پاسخ نامه باید نوشت

✦

پدیدار کردن همه خوب و زشت

#290

ز کین گر ببینم سر او تهی

✦

درخشان شود روزگار بهی

#291

سواری فرستم به نزدیک تو

✦

درفشان کنم رای تاریک تو

#292

امیدستم از کردگار جهان

✦

شناسندهٔ آشکار و نهان

#293

که او بازگردد سوی راستی

✦

شود دور ازو کژی و کاستی

#294

وگر بینم اندر سرش هیچ تاب

✦

هیونی فرستم هم اندر شتاب

#295

تو زآن سان که باید به زودی بساز

✦

مکن کار بر خویشتن بر دراز

#296

برون ران از ایدر به هر کشوری

✦

به هر نامداری و هر مهتری

#297

صد و بیست فرسنگ ز ایدر به چین

✦

همان سیصد و سی به ایران زمین

#298

ازین سو همه دوستدار تواند

✦

پرستنده و غمگسار تواند

#299

وزان سو پدر آرزومند تست

✦

جهان بندهٔ خویش و پیوند تست

#300

به هر کس یکی نامه‌ای کن دراز

✦

بسیچیده باش و درنگی مساز

#301

سیاوش به گفتار او بگروید

✦

چنان جان بیدار او بغنوید

#302

بدو گفت از آن در که رانی سُخُن

✦

ز پیمان و رایت نگردم ز بن

#303

تو خواهشگری کن مرا زو بخواه

✦

همی راستی جوی و بنمای راه

داستان سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما