بخش ۱ - دیباچهٔ پنجاه‌وهشت‌سالگی فردوسی: تأمل در خرد و آز، نو شدن داستان کهن و بازگشت به گفتار دهقان
#1
کنون ای سخن‌گوی بیدارمغز
✦
یکی داستانی بیارای نغز
#2
سخن چون برابر شود با خرد
✦
روان سراینده رامش برد
#3
کسی را که اندیشه ناخوش بود
✦
بدان ناخوشی رای او گُش بود
#4
همی خویشتن را چلیپا کند
✦
به پیش خردمند رسوا کند
#5
ولیکن نبیند کس آهوی خویش
✦
ترا روشن آید همه خوی خویش
#6
اگر داد باید که ماند بجای
✦
بیارای ازین پس بدانا نمای
#7
چو دانا پسندد پسندیده گشت
✦
به جوی تو در، آب چون دیده گشت
#8
ز گفتار دهقان کنون داستان
✦
تو برخوان و برگوی با راستان
#9
کهن‌گشته این داستانها ز من
✦
همی نو شود بر سر انجمن
#10
اگر زندگانی بود دیریاز
✦
برین دین خرم بمانم دراز
#11
یکی میوه‌داری بماند ز من
✦
که بارد همی بار او بر چمن
#12
ازان پس که بنمود پنچاه و هشت
✦
بسر بر فراوان شگفتی گذشت
#13
همی آز کمتر نگردد بسال
✦
همی روز جوید بتقویم و فال
#14
چه گفته‌ست آن موبد پیش‌رو
✦
که هرگز نگردد کهن‌گشته نو
#15
تو چندان که گویی سخن‌گوی باش
✦
خردمند باش و جهانجوی باش
#16
چو رفتی سر و کار با ایزدست
✦
اگر نیک باشدت جای ار بَدَست
#17
نگر تا چه کاری، همان بدروی
✦
سخن هرچه گویی، همان بشنوی
#18
درشتی ز کس نشنود نرم‌گوی
✦
به جز نیکوی در زمانه مجوی
#19
به گفتار دهقان کنون بازگرد
✦
نگر تا چه گوید سراینده مرد
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.