بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن

#1

چو از سروبن دور گشت آفتاب

✦

سر شهریار اندرآمد به خواب

#2

چه خوابی که چندین زمان برگذشت

✦

نه جنبید و بیدار هرگز نگشت

#3

چو از شاه شد گاه و میدان تهی

✦

نه خورشید با او نه سرو سهی

#4

چپ و راست هر سو بتابم همی

✦

سر و پای گیتی نیابم همی

#5

یکی بد کند نیک پیش آیدش

✦

جهان بنده و بخت خویش آیدش

#6

یکی جز به نیکی جهان نسپرد

✦

همی از نژندی فرو پژمرد

#7

مدار ایچ تیمار با او به هم

✦

به گیتی مکن جان و دل را دژم

#8

ز خان سیاوش برآمد خروش

✦

جهانی ز گرسیوز آمد به جوش

#9

ز سر ماهرویان گسسته کمند

✦

خراشیده روی و بمانده نژند

#10

همه بندگان موی کردند باز

✦

فرنگیس مشکین کمند دراز

#11

برید و میان را به گیسو ببست

✦

به فندق گل ارغوانرا بخست

#12

به آواز بر جان افراسیاب

✦

همی کرد نفرین و می‌ریخت آب

#13

خروشش به گوش سپهبد رسید

✦

چو آن ناله و زار نفرین شنید

#14

به گرسیوز بدنشان شاه گفت

✦

که او را به کوی آورید از نهفت

#15

ز پرده به درگه بریدش کشان

✦

بر روزبانان مردم کشان

#16

بدان تا بگیرند موی سرش

✦

بدرند بر بر همه چادرش

#17

زنندش همی چوب تا تخم کین

✦

بریزد برین بوم توران زمین

#18

نخواهم ز بیخ سیاوش درخت

✦

نه شاخ و نه برگ و نه تاج و نه تخت

#19

همه نامداران آن انجمن

✦

گرفتند نفرین برو تن به تن

#20

که از شاه و دستور وز لشکری

✦

ازین‌گونه نشیند کس داوری

#21

بیامد پر از خون دو رخ پیلسم

✦

روان پر ز داغ و رخان پر ز نم

#22

به نزدیک لهاک و فرشیدورد

✦

سراسر سخنها همه یاد کرد

#23

که دوزخ به از بوم افراسیاب

✦

نباید بدین کشور آرام و خواب

#24

بتازیم و نزدیک پیران شویم

✦

به تیمار و درد اسیران شویم

#25

سه اسپ گرانمایه کردند زین

✦

همی برنوشتند گفتی زمین

#26

به پیران رسیدند هر سه سوار

✦

رخان پر ز خون همچو ابر بهار

#27

برو بر شمردند یکسر سخن

✦

که بخت از بدیها چه افگند بن

#28

یکی زاریی خاست کاندر جهان

✦

نبیند کسی از کهان و مهان

#29

سیاووش را دست بسته چو سنگ

✦

فگندند در گردنش پالهنگ

#30

به دشتش کشیدند پر آب روی

✦

پیاده دوان در به پیش گروی

#31

تن پیل وارش بران گرم خاک

✦

فگندند و از کس نکردند باک

#32

یکی تشت بنهاد پیشش گروی

✦

بپیچید چون گوسفندانش روی

#33

برید آن سر شاهوارش ز تن

✦

فگندش چو سرو سهی بر چمن

#34

همه شهر پر زاری و ناله گشت

✦

به چشم اندرون آب چون ژاله گشت

#35

چو پیران به گفتار بنهاد گوش

✦

ز تخت اندرافتاد و زو رفت هوش

#36

همی جامه را بر برش کرد چاک

✦

همی کند موی و همی ریخت خاک

#37

بدو پیلسم گفت بشتاب زود

✦

که دردی بدین درد و سختی فزود

#38

فرنگیس رانیز خواهند کشت

✦

مکن هیچ‌گونه برین کار پشت

#39

به درگاه بردند مویش کشان

✦

بر روزبانان مردم کشان

#40

جهانی بدو کرده دیده پرآب

✦

ز کردار بدگوهر افراسیاب

#41

که این هول کاریست بادرد و بیم

✦

که اکنون فرنگیس را بر دو نیم

#42

زنند و شود پادشاهی تباه

✦

مر او را نخواند کسی نیز شاه

#43

ز آخور بیاورد پس پهلوان

✦

ده اسپ سوار آزموده جوان

#44

خود و گرد رویین و فرشیدورد

✦

برآورد زان راه ناگاه گرد

#45

بدو روز و دو شب بدرگه رسید

✦

درنامور پرجفا پیشه دید

#46

فرنگیس را دید چون بیهشان

✦

گرفته ورا روزبانان کشان

#47

به چنگال هر یک یکی تیغ تیز

✦

ز درگاه برخاسته رستخیز

#48

همانگاه پیران بیامد چو باد

✦

کسی کش خرد بود گشتند شاد

#49

چو چشم گرامی به پیران رسید

✦

شد از خون دیده رخش ناپدید

#50

بدو گفت با من چه بد ساختی

✦

چرا خیره بر آتش انداختی

#51

ز اسپ اندر افتاد پیران به خاک

✦

همه جامهٔ پهلوی کرده چاک

#52

بفرمود تا روزبانان در

✦

زمانی ز فرمان بتابند سر

#53

بیامد دمان پیش افراسیاب

✦

دل از درد خسته دو دیده پر آب

#54

بدو گفت شاها انوشه بدی

✦

روان را به دیدار توشه بدی

#55

چه آمد ز بد بر تو ای نیکخوی

✦

که آوردت این روز بد آرزوی

#56

چرا بر دلت چیره شد رای دیو

✦

ببرد از رخت شرم گیهان خدیو

#57

بکشتی سیاووش را بی‌گناه

✦

به خاک اندر انداختی نام و جاه

#58

به ایران رسد زین بدی آگهی

✦

که شد خشک پالیز سرو سهی

#59

بسا تاجداران ایران زمین

✦

که با لشکر آیند پردرد و کین

#60

جهان آرمیده ز دست بدی

✦

شده آشکارا ره ایزدی

#61

فریبنده دیوی ز دوزخ بجست

✦

بیامد دل شاه ترکان بخست

#62

بران اهرمن نیز نفرین سزد

✦

که پیچد روانت سوی راه بد

#63

پشیمان شوی زین به روز دراز

✦

بپیچی زمانی به گرم و گداز

#64

ندانم که این گفتن بد ز کیست

✦

و زین آفریننده را رای چیست

#65

چو دیوانه از جای برخاستی

✦

چنین خیره بد را بیاراستی

#66

کنون زو گذشتی به فرزند خویش

✦

رسیدی به پیچاره پیوند خویش

#67

نجوید همانا فرنگیس بخت

✦

نه اورنگ شاهی نه تاج و نه تخت

#68

به فرزند با کودکی در نهان

✦

درفشی مکن خویشتن در جهان

#69

که تا زنده‌ای بر تو نفرین بود

✦

پس از زندگی دوزخ آیین بود

#70

اگر شاه روشن کند جان من

✦

فرستد ورا سوی ایوان من

#71

گر ایدونک اندیشه زین کودک است

✦

همانا که این درد و رنج اندک است

#72

بمان تا جدا گردد از کالبد

✦

بپیش تو آرم بدو ساز بد

#73

بدو گفت زینسان که گفتی بساز

✦

مرا کردی از خون او بی‌نیاز

#74

سپهدار پیران بدان شاد شد

✦

از اندیشه و درد آزاد شد

#75

بیامد به درگاه و او را ببرد

✦

بسی نیز بر روزبانان شمرد

#76

بی‌آزار بردش به سوی ختن

✦

خروشان همه درگه و انجمن

#77

چو آمد به ایوان به گلشهر گفت

✦

که این خوب رخ را بباید نهفت

#78

تو بر پیش این نامور زینهار

✦

بباش و بدارش پرستاروار

#79

برین نیز بگذشت یک چند روز

✦

گران شد فرنگیس گیتی فروز

داستان سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما