بخش ۹ - ورود سیاوش به توران، پذیرایی پیران و افراسیاب، پیوند با جریره و فرنگیس و بنیاد سیاوش‌گرد

#1

چو خورشید تابنده بنمود پشت

✦

هوا شد سیاه و زمین شد درشت

#2

سیاووش لشکر به جیحون کشید

✦

به مژگان همی از جگر خون کشید

#3

چو آمد به ترمذ درون بام و کوی

✦

بسان بهاران پر از رنگ و بوی

#4

چنان بد همه شهرها تا به چاچ

✦

تو گفتی عروسی‌ست با طوق و تاج

#5

به هر منزلی ساخته خوردنی

✦

خورش‌های زیبا و گستردنی

#6

چنین تا به قچقار باشی براند

✦

فرود آمد آنجا و چندی بماند

#7

چو آگاهی آمد پذیره شدند

✦

همه سرکشان با تبیره شدند

#8

ز خویشان گزین کرد پیران هزار

✦

پذیره شدن را برآراست کار

#9

بیاراسته چار پیل سپید

✦

سپه را همه داد یکسر نوید

#10

یکی برنهاده ز پیروزه تخت

✦

درفشنده مهدی بسان درخت

#11

سرش ماه زرین و بومش بنفش

✦

به زر بافته پرنیایی درفش

#12

ابا تخت زرین سه پیل دگر

✦

صد از ماه‌رویان زرین کمر

#13

سپاهی بران سان که گفتی سپهر

✦

بیاراست روی زمین را به مهر

#14

صد اسپ گرانمایه با زین زر

✦

به دیبا بیاراسته سر به سر

#15

سیاووش بشنید کامد سپاه

✦

پذیره شدن را بیاراست شاه

#16

درفش سپهدار پیران بدید

✦

خروشیدن پیل و اسپان شنید

#17

بشد تیز و بگرفتش اندر کنار

✦

بپرسیدش از نامور شهریار

#18

بدو گفت کای پهلوان سپاه

✦

چرا رنجه کردی روان را به راه

#19

همه بر دل اندیشه این بُد نخست

✦

که بیند دو چشمم ترا تندرست

#20

ببوسید پیران سر و پای او

✦

همان خوب چهر دلارای او

#21

چنین گفت کای شهریار جوان

✦

مراگر به خواب این نمودی روان

#22

ستایش کنم پیش یزدان نخست

✦

چو دیدم ترا روشن و تندرست

#23

ترا چون پدر باشد افراسیاب

✦

همه بنده باشیم زین روی آب

#24

ز پیوستگان هست بیش از هزار

✦

پرستندگان‌ند با گوشوار

#25

تو بی‌کام دل هیچ دم بر مزن

✦

ترا بنده باشد همی مرد و زن

#26

مرا گر پذیری تو با پیر سر

✦

ز بهر پرستش ببندم کمر

#27

برفتند هر دو به شادی به هم

✦

سخن یاد کردند بر بیش و کم

#28

همه ره ز آوای چنگ و رباب

✦

همی خفته را سر برآمد ز خواب

#29

همی خاک مشکین شد از مشک و زر

✦

همی اسپ تازی برآورد پر

#30

سیاوش چو آن دید آب از دو چشم

✦

ببارید و ز اندیشه آمد به خشم

#31

که یاد آمدش بوم زابلستان

✦

بیاراسته تا به کابلستان

#32

همان شهر ایرانش آمد به یاد

✦

همی برکشید از جگر سرد باد

#33

ز ایران دلش یاد کرد و بسوخت

✦

به کردار آتش رخش برفروخت

#34

ز پیران بپیچید و پوشید روی

✦

سپهبد بدید آن غم و درد اوی

#35

بدانست کاو را چه آمد بیاد

✦

غمی گشت و دندان به لب بر نهاد

#36

به قچقار باشی فرود آمدند

✦

نشستند و یکبار دم بر زدند

#37

نگه کرد پیران به دیدار او

✦

نشست و بر و یال و گفتار او

#38

بدو در دو چشمش همی خیره ماند

✦

همی هر زمان نام یزدان بخواند

#39

بدو گفت کای نامور شهریار

✦

ز شاهان گیتی توی یادگار

#40

سه چیزست بر تو که اندر جهان

✦

کسی را نباشد ز تخم مهان

#41

یکی آنک از تخمهٔ کیقباد

✦

همی از تو گیرند گویی نژاد

#42

و دیگر زبانی بدین راستی

✦

به گفتار نیکو بیاراستی

#43

سه دیگر که گویی که از چهر تو

✦

ببارد همی بر زمین مهر تو

#44

چنین داد پاسخ سیاووش بدوی

✦

که ای پیر پاکیزه و راست‌گوی

#45

خنیده به گیتی به مهر و وفا

✦

ز آهرمنی دور و دور از جفا

#46

گر ایدونک با من تو پیمان کنی

✦

شناسم که پیمان من مشکنی

#47

گر از بودن ایدر مرا نیکویست

✦

برین کردهٔ خود نباید گریست

#48

و گر نیست فرمای تا بگذرم

✦

نمایی ره کشوری دیگرم

#49

بدو گفت پیران که مندیش زین

✦

چو اندر گذشتی ز ایران زمین

#50

مگردان دل از مهر افراسیاب

✦

مکن هیچ‌گونه به رفتن شتاب

#51

پراگنده نامش به گیتی بدی‌ست

✦

ولیکن جز اینست مرد ایزدی‌ست

#52

خرد دارد و رای و هوش بلند

✦

به خیره نیاید به راه گزند

#53

مرا نیز خویشی‌ست با او به خون

✦

همش پهلوانم همش رهنمون

#54

همانا برین بوم و بر صد هزار

✦

به فرمان من بیش باشد سوار

#55

همم بوم و بر هست و هم گوسفند

✦

هم اسپ و سلیح و کمان و کمند

#56

مرا بی‌نیازیست از هر کسی

✦

نهفته جزین نیز هستم بسی

#57

فدای تو بادا همه هرچ هست

✦

گر ایدونک سازی به شادی نشست

#58

پذیرفتم از پاک یزدان ترا

✦

به رای و دل هوشمندان ترا

#59

که بر تو نیاید ز بدها گزند

✦

نداند کسی راز چرخ بلند

#60

مگر کز تو آشوب خیزد به شهر

✦

بیامیزی از دور تریاک و زهر

#61

سیاووش بدان گفت‌ها رام شد

✦

برافروخت و اندر خور جام شد

#62

به خوردن نشستند یک با دگر

✦

سیاوش پسر گشت و پیران پدر

#63

برفتند با خنده و شادمان

✦

به ره بر نجستند جایی زمان

#64

چنین تا رسیدند در شهر گنگ

✦

کزان بود خرم سرای درنگ

#65

پیاده به کوی آمد افراسیاب

✦

از ایوان میان بسته و پر شتاب

#66

سیاوش چو او را پیاده بدید

✦

فرود آمد از اسپ و پیشش دوید

#67

گرفتند مر یکدگر را به بر

✦

بسی بوس دادند بر چشم و سر

#68

ازان پس چنین گفت افراسیاب

✦

که گردان جهان اندر آمد به خواب

#69

ازین پس نه آشوب خیزد نه جنگ

✦

به آبشخور آیند میش و پلنگ

#70

برآشفت گیتی ز تور دلیر

✦

کنون روی گیتی شد از جنگ سیر

#71

دو کشور سراسر پر از شور بود

✦

جهان را دل از آشتی کور بود

#72

به تو رام گردد زمانه کنون

✦

برآساید از جنگ وز جوش خون

#73

کنون شهر توران ترا بنده‌اند

✦

همه دل به مهر تو آگنده‌اند

#74

مرا چیز با جان همی پیش تست

✦

سپهبد به جان و به تن خویش تست

#75

سیاوش برو آفرین کرد سخت

✦

که از گوهر تو مگر داد بخت

#76

سپاس از خدای جهان آفرین

✦

کزویست آرام و پرخاش و کین

#77

سپه‌دار دست سیاوش به‌دست

✦

بیامد به تخت مهی بر نشست

#78

به روی سیاوش نگه کرد و گفت

✦

که این را به گیتی کسی نیست جفت

#79

نه زین‌گونه مردم بود در جهان

✦

چنین روی و بالا و فر و مهان

#80

ازان پس به پیران چنین گفت رد

✦

که کاووس تندست و اندک خرد

#81

که بشکیبد از روی چونین پسر

✦

چنین برز بالا و چندین هنر

#82

مرا دیده از خوب دیدار او

✦

بمانده‌ست دل خیره از کار او

#83

که فرزند باشد کسی را چنین

✦

دو دیده بگرداند اندر زمین

#84

از ایوان‌ها پس یکی برگزید

✦

همه کاخ زربفت‌ها گسترید

#85

یکی تخت زرین نهادند پیش

✦

همه پایها چون سر گاومیش

#86

به دیبای چینی بیاراستند

✦

فراوان پرستندگان خواستند

#87

بفرمود پس تا رود سوی کاخ

✦

بباشد به کام و نشیند فراخ

#88

سیاوش چو در پیش ایوان رسید

✦

سر طاق ایوان به کیوان رسید

#89

بیامد بران تخت زر بر نشست

✦

هشیوار جان اندر اندیشه بست

#90

چو خوان سپهبد بیاراستند

✦

کس آمد سیاووش را خواستند

#91

ز هر گونه‌ای رفت بر خوان سخن

✦

همه شادمانی فگندند بن

#92

چو از خوان سالار برخاستند

✦

نشستنگه می بیاراستند

#93

برفتند با رود و رامشگران

✦

بباده نشستند یکسر سران

#94

بدو داد جان و دل افراسیاب

✦

همی بی سیاوش نیامدش خواب

#95

همی خورد می تا جهان تیره شد

✦

سرمیگساران ز می خیره شد

#96

سیاوش به ایوان خرامید شاد

✦

به مستی ز ایران نیامدش یاد

#97

بدان شب هم اندر بفرمود شاه

✦

بدان کس که بودند بر بزمگاه

#98

چنین گفت با شیده افراسیاب

✦

که چون سر برآرد سیاوش ز خواب

#99

تو با پهلوانان و خویشان من

✦

کسی کاو بود مهتر انجمن

#100

به شبگیر با هدیه و با غلام

✦

گرانمایه اسپان زرین ستام

#101

ز لشکر همی هر کسی با نثار

✦

ز دینار وز گوهر شاهوار

#102

ازین‌گونه پیش سیاوش روند

✦

هشیوار و بیدار و خامش روند

#103

فراوان سپهبد فرستاد چیز

✦

بدین گونه یک هفته بگذشت نیز

#104

شبی با سیاوش چنین گفت شاه

✦

که فردا بسازیم هر دو پگاه

#105

که با گوی و چوگان به میدان شویم

✦

زمانی بتازیم و خندان شویم

#106

ز هر کس شنیدم که چوگان تو

✦

نبینند گردان به میدان تو

#107

تو فرزند مایی و زیبای گاه

✦

تو تاج کیانی و پشت سپاه

#108

بدو گفت شاها انوشه بدی

✦

روان را به دیدار توشه بدی

#109

همی از تو جویند شاهان هنر

✦

که یابد به هرکار بر تو گذر

#110

مرا روز روشن به دیدار تست

✦

همی از تو خواهم بد و نیک جست

#111

به شبگیر گردان به میدان شدند

✦

گرازان و تازان و خندان شدند

#112

چنین گفت پس شاه توران بدوی

✦

که یاران گزینیم در زخم گوی

#113

تو باشی بدان‌روی و زین‌روی من

✦

بدو نیم هم زین نشان انجمن

#114

سیاوش بدو گفت کای شهریار

✦

کجا باشدم دست و چوگان به کار

#115

برابر نیارم زدن با تو گوی

✦

به میدان هم‌آورد دیگر بجوی

#116

چو هستم سزاوار یار توام

✦

برین پهن میدان سوار توام

#117

سپهبد ز گفتار او شاد شد

✦

سخن گفتن هر کسی باد شد

#118

به جان و سر شاه کاووس گفت

✦

که با من تو باشی هم‌آورد و جفت

#119

هنر کن به پیش سواران پدید

✦

بدان تا نگویند کاو بد گزید

#120

کنند آفرین بر تو مردان من

✦

شگفته شود روی خندان من

#121

سیاوش بدو گفت فرمان تراست

✦

سواران و میدان و چوگان تراست

#122

سپهبد گزین کرد کلباد را

✦

چو گرسیوز و جهن و پولاد را

#123

چو پیران و نستیهن جنگجوی

✦

چو هومان که بردارد از آب گوی

#124

به نزد سیاووش فرستاد یار

✦

چو رویین و چون شیدهٔ نامدار

#125

دگر اندریمان سوار دلیر

✦

چو ارجاسپ اسپ افگن نره شیر

#126

سیاوش چنین گفت کای نامجوی

✦

ازیشان که یارد شدن پیش‌گوی

#127

همه یار شاهند و تنها منم

✦

نگهبان چوگان یکتا منم

#128

گر ایدونک فرمان دهد شهریار

✦

بیارم به میدان ز ایران سوار

#129

مرا یار باشند بر زخم گوی

✦

بران سان که آیین بود بر دو روی

#130

سپهبد چو بشنید زو داستان

✦

بران داستان گشت هم داستان

#131

سیاوش از ایرانیان هفت مرد

✦

گزین کرد شایستهٔ کارکرد

#132

خروش تبیره ز میدان بخاست

✦

همی خاک با آسمان گشت راست

#133

از آوای سنج و دم کره نای

✦

تو گفتی بجنبید میدان ز جای

#134

سیاووش برانگیخت اسپ نبرد

✦

چو گوی اندر آمد به پیشش به گرد

#135

بزد هم چنان چون به میدان رسید

✦

بران سان که از چشم شد ناپدید

#136

بفرمود پس شهریار بلند

✦

که گویی به نزد سیاوش برند

#137

سیاوش بران گوی بر داد بوس

✦

برآمد خروشیدن نای و کوس

#138

سیاوش به اسپی دگر برنشست

✦

بیانداخت آن گوی خسرو به دست

#139

ازان پس به چوگان برو کار کرد

✦

چنان شد که با ماه دیدار کرد

#140

ز چوگان او گوی شد ناپدید

✦

تو گفتی سپهرش همی برکشید

#141

ازان گوی خندان شد افراسیاب

✦

سر نامداران برآمد ز خواب

#142

به آواز گفتند هرگز سوار

✦

ندیدیم بر زین چنین نامدار

#143

ز میدان به یکسو نهادند گاه

✦

بیامد نشست از برگاه شاه

#144

سیاووش بنشست با او به تخت

✦

به دیدار او شاد شد شاه سخت

#145

به لشگر چنین گفت پس نامجوی

✦

که میدان شما را و چوگان و گوی

#146

همی ساختند آن دو لشکر نبرد

✦

برآمد همی تا به خورشید گرد

#147

چو ترکان به تندی بیاراستند

✦

همی بردن گوی را خواستند

#148

ربودند ایرانیان گوی پیش

✦

بماندند ترکان ز کردار خویش

#149

سیاووش غمی گشت ز ایرانیان

✦

سخن گفت بر پهلوانی زبان

#150

که میدان بازیست گر کارزار

✦

برین گردش و بخشش روزگار

#151

چو میدان سرآید بتابید روی

✦

بدیشان سپارید یک‌بار گوی

#152

سواران عنانها کشیدند نرم

✦

نکردند زان پس گسی اسپ گرم

#153

یکی گوی ترکان بینداختند

✦

به کردار آتش همی تاختند

#154

سپهبد چو آواز ترکان شنود

✦

بدانست کان پهلوانی چه بود

#155

چنین گفت پس شاه توران سپاه

✦

که گفته‌ست با من یکی نیک‌خواه

#156

که او را ز گیتی کسی نیست جفت

✦

به تیر و کمان چون گشاید دو سفت

#157

سیاوش چو گفتار مهتر شنید

✦

ز قربان کمان کیی برکشید

#158

سپهبد کمان خواست تا بنگرد

✦

یکی برگراید که فرمان برد

#159

کمان را نگه کرد و خیره بماند

✦

بسی آفرین کیانی بخواند

#160

به گرسیوز تیغ زن داد مه

✦

که خانه بمال و در آور به زه

#161

بکوشید تا بر زه آرد کمان

✦

نیامد برو خیره شد بدگمان

#162

ازو شاه بستد به زانو نشست

✦

بمالید خانه کمان را به دست

#163

به زه کرد و خندان چنین گفت شاه

✦

که اینت کمانی چو باید به راه

#164

مرا نیز گاه جوانی کمان

✦

چنین بود و اکنون دگر شد زمان

#165

به توران و ایران کس این را به چنگ

✦

نیارد گرفتن به هنگام جنگ

#166

بر و یال و کتف سیاوش جزین

✦

نخواهد کمان نیز بر دشت کین

#167

نشانی نهادند بر اسپریس

✦

سیاوش نکرد ایچ با کس مکیس

#168

نشست از بر بادپایی چو دیو

✦

برافشارد ران و برآمد غریو

#169

یکی تیر زد بر میان نشان

✦

نهاده بدو چشم گردنکشان

#170

خدنگی دگر باره با چارپر

✦

بینداخت از باد و بگشاد پر

#171

نشانه دوباره به یک تاختن

✦

مغربل بکرد اندر انداختن

#172

عنان را بپیچید بر دست راست

✦

بزد بار دیگر بران سو که خواست

#173

کمان را به زه بر بباز و فگند

✦

بیامد بر شهریار بلند

#174

فرود آمد و شاه برپای خاست

✦

برو آفرین ز آفریننده خواست

#175

وزان جایگه سوی کاخ بلند

✦

برفتند شادان دل و ارجمند

#176

نشستند خوان و می آراستند

✦

کسی کاو سزا بود بنشاستند

#177

میی چند خوردند و گشتند شاد

✦

به نام سیاووش کردند یاد

#178

بخوان بر یکی خلعت آراست شاه

✦

از اسپ و ستام و ز تخت و کلاه

#179

همان دست زر جامهٔ نابرید

✦

که اندر جهان پیش ازان کس ندید

#180

ز دینار وز بدرهای درم

✦

ز یاقوت و پیروزه و بیش و کم

#181

پرستار بسیار و چندی غلام

✦

یکی پر ز یاقوت رخشنده جام

#182

بفرمود تا خواسته بشمرند

✦

همه سوی کاخ سیاوش برند

#183

ز هر کش به توران زمین خویش بود

✦

ورا مهربانی برو بیش بود

#184

به خویشان چنین گفت کاو را همه

✦

شما خیل باشید هم چون رمه

#185

بدان شاهزاده چنین گفت شاه

✦

که یک روز با من به نخچیرگاه

#186

گر آیی که دل شاد و خرم کنیم

✦

روان را به نخچیر بی‌غم کنیم

#187

بدو گفت هرگه که رای آیدت

✦

بران سو که دل رهنمای آیدت

#188

برفتند روزی به نخچیرگاه

✦

همی رفت با یوز و با باز شاه

#189

سپاهی ز هرگونه با او برفت

✦

از ایران و توران بنخچیر تفت

#190

سیاوش به دشت اندرون گور دید

✦

چو باد از میان سپه بردمید

#191

سبک شد عنان و گران شد رکیب

✦

همی تاخت اندر فراز و نشیب

#192

یکی را به شمشیر زد بدو نیم

✦

دو دستش ترازو بد و گور سیم

#193

به یک جو ز دیگر گرانتر نبود

✦

نظاره شد آن لشکر شاه زود

#194

بگفتند یکسر همه انجمن

✦

که اینت سرافراز و شمشیرزن

#195

به آواز گفتند یک با دگر

✦

که ما را بد آمد ز ایران به سر

#196

سر سروران اندر آمد به تنگ

✦

سزد گر بسازیم با شاه جنگ

#197

سیاوش همیدون به نخچیر بود

✦

همی تاخت و افگند در دشت گور

#198

به غار و به کوه و به هامون بتاخت

✦

بشمشیر و تیر و بنیزه بیاخت

#199

به هر جایگه بر یکی توده کرد

✦

سپه را ز نخچیر آسوده کرد

#200

وزان جایگه سوی ایوان شاه

✦

همه شاد دل برگرفتند راه

#201

سپهبد چه شادان چه بودی دژم

✦

بجز با سیاوش نبودی به هم

#202

ز جهن و ز گرسیوز و هرک بود

✦

به کس راز نگشاد و شادان نبود

#203

مگر با سیاوش بدی روز و شب

✦

ازو برگشادی به خنده دو لب

#204

برین گونه یک سال بگذاشتند

✦

غم و شادمانی بهم داشتند

#205

سیاوش یکی روز و پیران بهم

✦

نشستند و گفتند هر بیش و کم

#206

بدو گفت پیران کزین بوم و بر

✦

چنانی که باشد کسی برگذر

#207

بدین مهربانی که بر تست شاه

✦

به نام تو خسپد به آرامگاه

#208

چنان دان که خرم بهارش توی

✦

نگارش تویی غمگسارش تویی

#209

بزرگی و فرزند کاووس شاه

✦

سر از بس هنرها رسیده به ماه

#210

پدر پیر سر شد تو برنا دلی

✦

نگر سر ز تاج کیی نگسلی

#211

به ایران و توران توی شهریار

✦

ز شاهان یکی پرهنر یادگار

#212

بنه دل برین بوم و جایی بساز

✦

چنان چون بود درخور کام و ناز

#213

نبینمت پیوستهٔ خون کسی

✦

کجا داردی مهر بر تو بسی

#214

برادر نداری نه خواهر نه زن

✦

چو شاخ گلی بر کنار چمن

#215

یکی زن نگه کن سزاوار خویش

✦

از ایران منه درد و تیمار پیش

#216

پس از مرگ کاووس ایران تراست

✦

همان تاج و تخت دلیران تراست

#217

پس پردهٔ شهریار جهان

✦

سه ماهست با زیور اندر نهان

#218

اگر ماه را دیده بودی سیاه

✦

از ایشان نه برداشتی چشم ماه

#219

سه اندر شبستان گرسیوزاند

✦

که از مام وز باب با پروزاند

#220

نبیره فریدون و فرزند شاه

✦

که هم جاه دارند و هم تاج و گاه

#221

ولیکن ترا آن سزاوارتر

✦

که از دامن شاه جویی گهر

#222

پس پردهٔ من چهارند خرد

✦

چو باید ترا بنده باید شمرد

#223

ازیشان جریرست مهتر بسال

✦

که از خوبرویان ندارد همال

#224

یکی دختری هست آراسته

✦

چو ماه درخشنده با خواسته

#225

نخواهد کسی را که آن رای نیست

✦

بجز چهر شاهش دلارای نیست

#226

ز خوبان جریرست انباز تو

✦

بود روز رخشنده دمساز تو

#227

اگر رای باشد ترا بنده‌ایست

✦

به پیش تو اندر پرستنده‌ایست

#228

سیاوش بدو گفت دارم سپاس

✦

مرا خود ز فرزند برتر شناس

#229

گر او باشدم نازش جان و تن

✦

نخواهم جزو کس ازین انجمن

#230

سپاسی نهی زین همی بر سرم

✦

که تا زنده‌ام حق آن نسپرم

#231

پس آنگاه پیران ز نزدیک اوی

✦

سوی خانهٔ خویش بنهاد روی

#232

چو پیران ز پیش سیاوش برفت

✦

به نزدیک گلشهر تازید تفت

#233

بدو گفت کار جریره بساز

✦

به فر سیاووش خسرو به ناز

#234

چگونه نباشیم امروز شاد

✦

که داماد باشد نبیره قباد

#235

بیاورد گلشهر دخترش را

✦

نهاد از بر تارک افسرش را

#236

به دیبا و دینار و در و درم

✦

به بوی و به رنگ و به هر بیش و کم

#237

بیاراست او را چو خرم بهار

✦

فرستاد در شب بر شهریار

#238

مراو را بپیوست با شاه نو

✦

نشاند از بر گاه چون ماه نو

#239

ندانست کس گنج او را شمار

✦

ز یاقوت و ز تاج گوهرنگار

#240

سیاوش چو روی جریره بدید

✦

خوش آمدش خندید و شادی گزید

#241

همی بود با او شب و روز شاد

✦

نیامد ز کاووس و دستانش یاد

#242

برین نیز چندی بگردید چرخ

✦

سیاووش را بد ز نیکیش برخ

#243

ورا هر زمان پیش افراسیاب

✦

فزونتر بدی حشمت و جاه و آب

#244

یکی روز پیران به به روزگار

✦

سیاووش را گفت کای نامدار

#245

تو دانی که سالار توران سپاه

✦

ز اوج فلک برفرازد کلاه

#246

شب و روز روشن روانش توی

✦

دل و هوش و توش و توانش توی

#247

چو با او تو پیوستهٔ خون شوی

✦

ازین پایه هر دم به افزون شوی

#248

بباشد امیدش به تو استوار

✦

که خواهی بدن پیش او پایدار

#249

اگر چند فرزند من خویش تست

✦

مرا غم ز بهر کم و بیش تست

#250

فرنگیس مهتر ز خوبان اوی

✦

نبینی به گیتی چنان موی و روی

#251

به بالا ز سرو سهی برترست

✦

ز مشک سیه بر سرش افسرست

#252

هنرها و دانش ز اندازه بیش

✦

خرد را پرستار دارد به پیش

#253

از افراسیاب ار بخواهی رواست

✦

چنو بت به کشمیر و کابل کجاست

#254

شود شاه پرمایه پیوند تو

✦

درفشان شود فر و اورند تو

#255

چو فرمان دهی من بگویم بدوی

✦

بجویم بدین نزد او آبروی

#256

سیاوش به پیران نگه کرد و گفت

✦

که فرمان یزدان نشاید نهفت

#257

اگر آسمانی چنین است رای

✦

مرا با سپهر روان نیست پای

#258

اگر من به ایران نخواهم رسید

✦

نخواهم همی روی کاووس دید

#259

چو دستان که پروردگار منست

✦

تهمتن که روشن بهار منست

#260

چو بهرام و چون زنگهٔ شاوران

✦

جزین نامدران کنداوران

#261

چو از روی ایشان بباید برید

✦

به توران همی جای باید گزید

#262

پدر باش و این کدخدایی بساز

✦

مگو این سخن با زمین جز به راز

#263

اگر بخت باشد مرا نیکخواه

✦

همانا دهد ره به پیوند شاه

#264

همی گفت و مژگان پر از آب کرد

✦

همی برزد اندر میان باد سرد

#265

بدو گفت پیران که با روزگار

✦

نسازد خرد یافته کارزار

#266

نیابی گذر تو ز گردان سپهر

✦

کزویست آرام و پرخاش و مهر

#267

به ایران اگر دوستان داشتی

✦

به یزدان سپردی و بگذاشتی

#268

نشست و نشانت کنون ایدرست

✦

سر تخت ایران به دست اندرست

#269

بگفت این و برخاست از پیش او

✦

چو آگاه گشت از کم و بیش او

#270

به شادی بشد تا بدرگاه شاه

✦

فرود آمد و برگشادند راه

#271

همی بود بر پیش او یک زمان

✦

بدو گفت سالار نیکوگمان

#272

که چندین چه باشی به پیشم به پای

✦

چه خواهی به گیتی چه آیدت رای

#273

سپاه و در گنج من پیش تست

✦

مرا سودمندی کم و بیش تست

#274

کسی کاو به زندان و بند منست

✦

گشادنش درد و گزند منست

#275

ز خشم و ز بند من آزاد گشت

✦

ز بهر تو پیگار من باد گشت

#276

ز بسیار و اندک چه باید بخواه

✦

ز تیغ و ز مهر و ز تخت و کلاه

#277

خردمند پاسخ چنین داد باز

✦

که از تو مبادا جهان بی‌نیاز

#278

مرا خواسته هست و گنج و سپاه

✦

به بخت تو هم تیغ و هم تاج و گاه

#279

ز بهر سیاوش پیامی دراز

✦

رسانم به گوش سپهبد به راز

#280

مرا گفت با شاه ترکان بگوی

✦

که من شاد دل گشتم و نامجوی

#281

بپروردیم چون پدر در کنار

✦

همه شادی آورد بخت تو بار

#282

کنون همچنین کدخدایی بساز

✦

به نیک و بد از تو نیم بی‌نیاز

#283

پس پردهٔ تو یکی دخترست

✦

که ایوان و تخت مرا درخورست

#284

فرنگیس خواند همی مادرش

✦

شود شاد اگر باشم اندر خورش

#285

پراندیشه شد جان افراسیاب

✦

چنین گفت با دیده کرده پرآب

#286

که من گفته‌ام پیش ازین داستان

✦

نبودی بران گفته همداستان

#287

چنین گفت با من یکی هوشمند

✦

که رایش خرد بود و دانش بلند

#288

که ای دایهٔ بچهٔ شیرنر

✦

چه رنجی که جان هم نیاری به بر

#289

و دیگر که از پیش کندآوران

✦

ز کار ستاره شمر بخردان

#290

شمار ستاره به پیش پدر

✦

همی راندندی همه دربدر

#291

کزین دو نژاده یکی شهریار

✦

بیاید بگیرد جهان در کنار

#292

به توران نماند برو بوم و رست

✦

کلاه من اندازد از کین نخست

#293

کنون باورم شد که او این بگفت

✦

که گردون گردان چه دارد نهفت

#294

چرا کشت باید درختی به دست

✦

که بارش بود زهر و برگش کبست

#295

ز کاووس وز تخم افراسیاب

✦

چو آتش بود تیز یا موج آب

#296

ندانم به توران گراید به مهر

✦

وگر سوی ایران کند پاک چهر

#297

چرا بر گمان زهر باید چشید

✦

دم مار خیره نباید گزید

#298

بدو گفت پیران که ای شهریار

✦

دلت را بدین کار غمگین مدار

#299

کسی کز نژاد سیاوش بود

✦

خردمند و بیدار و خامش بود

#300

بگفت ستاره‌شمر مگرو ایچ

✦

خردگیر و کار سیاوش بسیچ

#301

کزین دو نژاده یکی نامور

✦

برآرد به خورشید تابنده سر

#302

بایران و توران بود شهریار

✦

دو کشور برآساید از کارزار

#303

وگر زین نشان راز دارد سپهر

✦

بیفزایدش هم باندیشه مهر

#304

بخواهد بدن بی‌گمان بودنی

✦

نکاهد به پرهیز افزودنی

#305

نگه کن که این کار فرخ بود

✦

ز بخت آنچ پرسند پاسخ بود

#306

ز تخم فریدون وز کیقباد

✦

فروزنده‌تر زین نباشد نژاد

#307

به پیران چنین گفت پس شهریار

✦

که رای تو بر بد نیاید به کار

#308

به فرمان و رای تو کردم سخن

✦

برو هرچ باید به خوبی بکن

#309

دو تا گشت پیران و بردش نماز

✦

بسی آفرین کرد و برگشت باز

#310

به نزد سیاوش خرامید زود

✦

برو بر شمرد آن کجا رفته بود

#311

نشستند شادان دل آن شب بهم

✦

به باده بشستند جان را ز غم

#312

چو خورشید از چرخ گردنده سر

✦

برآورد برسان زرین سپر

#313

سپهدار پیران میان را ببست

✦

یکی بارهٔ تیزرو برنشست

#314

به کاخ سیاووش بنهاد روی

✦

بسی آفرین خواند بر فر اوی

#315

بدو گفت کامروز برساز کار

✦

به مهمانی دختر شهریار

#316

چو فرمان دهی من سزاوار او

✦

میان را ببندم پی کار او

#317

سیاووش را دل پر آزرم بود

✦

ز پیران رخانش پر از شرم بود

#318

بدو گفت رو هرچ باید بساز

✦

تو دانی که از تو مرا نیست راز

#319

چو بشنید پیران سوی خانه رفت

✦

دل و جان ببست اندر آن کار تفت

#320

در خانهٔ جامهٔ نابرید

✦

به گلشهر بسپرد پیران کلید

#321

کجا بود کدبانوی پهلوان

✦

ستوده زنی بود روشن روان

#322

به گنج اندرون آنچ بد نامدار

✦

گزیده ز زربفت چینی هزار

#323

زبرجد طبقها و پیروزه جام

✦

پر از نافهٔ مشک و پر عود خام

#324

دو افسر پر از گوهر شاهوار

✦

دو یاره یکی طوق و دو گوشوار

#325

ز گستردنیها شتروار شست

✦

ز زربفت پوشیدینها سه دست

#326

همه پیکرش سرخ کرده به زر

✦

برو بافته چند گونه گهر

#327

ز سیمین و زرین شتربار سی

✦

طبقها و از جامهٔ پارسی

#328

یکی تخت زرین و کرسی چهار

✦

سه نعلین زرین زبرجد نگار

#329

پرستنده سیصد به زرین کلاه

✦

ز خویشان نزدیک صد نیک‌خواه

#330

پرستار با جام زرین دو شست

✦

گرفته ازان جام هر یک به دست

#331

همان صد طبق مشک و صد زعفران

✦

سپردند یکسر به فرمانبران

#332

به زرین عماری و دیبا جلیل

✦

برفتند با خواسته خیل خیل

#333

بیاورد بانو ز بهر نثار

✦

ز دینار با خویشتن سی‌هزار

#334

به نزد فرنگیس بردند چیز

✦

روانشان پر از آفرین بود نیز

#335

وزان روی پیران و افراسیاب

✦

ز بهر سیاوش همه پرشتاب

#336

به یک هفته بر مرغ و ماهی نخفت

✦

نیامد سر یک تن اندر نهفت

#337

زمین باغ گشت از کران تا کران

✦

ز شادی و آوای رامشگران

#338

به پیوستگی بر گوا ساختند

✦

چو زین عهد و پیمان بپرداختند

#339

پیامی فرستاد پیران چو دود

✦

به گلشهر گفتا فرنگیس زود

#340

هم امشب به کاخ سیاوش رود

✦

خردمند و بیدار و خامش رود

#341

چو بانوی بشنید پیغام اوی

✦

به سوی فرنگیس بنهاد روی

#342

زمین را ببوسید گلشهر و گفت

✦

که خورشید را گشت ناهید جفت

#343

هم امشب بباید شدن نزد شاه

✦

بیاراستن گاه او را به ماه

#344

بیامد فرنگیس چون ماه نو

✦

به نزدیک آن تاجور شاه نو

#345

بدین کار بگذشت یک هفته نیز

✦

سپهبد بیاراست بسیار چیز

#346

از اسپان تازی و از گوسفند

✦

همان جوشن و خود و تیغ و کمند

#347

ز دینار و از بدرهای درم

✦

ز پوشیدنیها و از بیش و کم

#348

وزین مرز تا پیش دریای چین

✦

همی نام بردند شهر و زمین

#349

به فرسنگ صد بود بالای او

✦

نشایست پیمود پهنای او

#350

نوشتند منشور بر پرنیان

✦

همه پادشاهی به رسم کیان

#351

به خان سیاوش فرستاد شاه

✦

یکی تخت زرین و زرین کلاه

#352

ازان پس بیاراست میدان سور

✦

هرآنکس که رفتی ز نزدیک و دور

#353

می و خوان و خوالیگران یافتی

✦

بخوردی و هرچند برتافتی

#354

ببردی و رفتی سوی خان خویش

✦

بدی شاد یک هفته مهمان خویش

#355

در بسته زندانها برگشاد

✦

ازو شادمان بخت و او نیز شاد

#356

به هشتم سیاوش بیامد پگاه

✦

اباگرد پیران به نزدیک شاه

#357

گرفتند هر دو برو آفرین

✦

که‌ای مهتر و شهریار زمین

#358

همیشه ترا جاودان باد روز

✦

به شادی و بدخواه را پشت کوز

#359

وزان جایگه بازگشتند شاد

✦

بسی از جهاندار کردند یاد

#360

چنین نیز یک سال گردان سپهر

✦

همی گشت بیدار بر داد و مهر

#361

فرستاده آمد ز نزدیک شاه

✦

به نزد سیاوش یکی نیک‌خواه

#362

که پرسد همی شاه را شهریار

✦

همی گوید ای مهتر نامدار

#363

بود کت ز من دل بگیرد همی

✦

وزین برنشستن گزیرد همی

#364

از ایدر ترا داده‌ام تا به چین

✦

یکی گرد برگرد و بنگر زمین

#365

به شهری که آرام و رای آیدت

✦

همان آرزوها بجای آیدت

#366

به شادی بباش و به نیکی بمان

✦

ز خوبی مپرداز دل یک زمان

#367

سیاوش ز گفتار او گشت شاد

✦

بزد نای و کوس و بنه برنهاد

#368

سلیح و سپاه و نگین و کلاه

✦

ببردند زین‌گونه با او به راه

#369

فراوان عماری بیاراستند

✦

پس پرده خوبان بپیراستند

#370

فرنگیس را در عماری نشاند

✦

بنه برنهاد و سپه را براند

#371

ازو بازنگسست پیران گرد

✦

بنه برنهاد و سپه را ببرد

#372

به شادی برفتند سوی ختن

✦

همه نامداران شدند انجمن

#373

که سالار پیران ازان شهر بود

✦

که از بدگمانیش بی‌بهر بود

#374

همی بود یکماه مهمان او

✦

بران سر چنین بود پیمان او

#375

ز خوردن نیاسود یک روز شاه

✦

گهی رود و می گاه نخچیرگاه

#376

سر ماه برخاست آوای کوس

✦

برانگه که خیزد خروش خروس

#377

بیامد سوی پادشاهی خویش

✦

سپاه از پس پشت و پیران ز پیش

#378

بران مرز و بوم اندر آگه شدند

✦

بزرگان به راه شهنشه شدند

#379

به شادی دل از جای برخاستند

✦

جهانی به آیین بیاراستند

#380

ازان پادشاهی خروشی بخاست

✦

تو گفتی زمین گشت با چرخ راست

#381

ز بس رامش و نالهٔ کرنای

✦

تو گفتی بجنبد همی دل ز جای

#382

بجایی رسیدند کاباد بود

✦

یکی خوب فرخنده بنیاد بود

#383

به یک روی دریا و یک روی کوه

✦

برو بر ز نخچیر گشته گروه

#384

درختان بسیار و آب روان

✦

همی شد دل سالخورده جوان

#385

سیاوش به پیران سخن برگشاد

✦

که اینت بر و بوم فرخ نهاد

#386

بسازم من ایدر یکی خوب جای

✦

که باشد به شادی مرا رهنمای

#387

برآرم یکی شارستان فراخ

✦

فراوان کنم اندرو باغ و کاخ

#388

نشستن‌گهی برفرازم به ماه

✦

چنان چون بود در خور تاج و گاه

#389

بدو گفت پیران که ای خوب رای

✦

بران رو که اندیشه آرد بجای

#390

چو فرمان دهد من بران سان که خواست

✦

برآرم یکی جای تا ماه راست

#391

نخواهم که باشد مرا بوم و گنج

✦

زمان و زمین از تو دارم سپنج

#392

یکی شارستان سازم ایدر فراخ

✦

فراوان بدو اندر ایوان و کاخ

#393

سیاوش بدو گفت کای بختیار

✦

درخت بزرگی تو آری به بار

#394

مرا گنج و خوبی همه زان تست

✦

به هر جای رنج تو بینم نخست

#395

یکی شهر سازم بدین جای من

✦

که خیره بماند دل انجمن

#396

ازان بوم خرم چو گشتند باز

✦

سیاوش همی بود با دل به راز

#397

از اخترشناسان بپرسید شاه

✦

که گر سازم ایدر یکی جایگاه

#398

ازو فر و بختم به سامان بود

✦

وگرکار با جنگ سازان بود

#399

بگفتند یکسر به شاه گزین

✦

که بس نیست فرخنده بنیاد این

#400

از اخترشناسان برآورد خشم

✦

دلش گشت پردرد و پرآب چشم

#401

کجا گفته بودند با او ز پیش

✦

که چون بگذرد چرخ بر کار خویش

#402

سرانجام چون گرددت روزگار

✦

به زشتی شود بخت آموزگار

#403

عنان تگاور همی داشت نرم

✦

همی ریخت از دیدگان آب گرم

#404

بدو گفت پیران که ای شهریار

✦

چه بودت که گشتی چنین سوگوار

#405

چنین داد پاسخ که چرخ بلند

✦

دلم کرد پردرد و جانم نژند

#406

که هر چند گرد آورم خواسته

✦

هم از گنج و هم تاج آراسته

#407

به فرجام یکسر به دشمن رسد

✦

بدی بد بود مرگ بر تن رسد

#408

کجا آن حکیمان و دانندگان

✦

همان رنج‌بردار خوانندگان

#409

کجا آن سر تاج شاهنشهان

✦

کجا آن دلاور گرامی مهان

#410

کجا آن بتان پر از ناز و شرم

✦

سخن گفتن خوب و آوای نرم

#411

کجا آنک بر کوه بودش کنام

✦

رمیده ز آرام وز کام و نام

#412

چو گیتی تهی ماند از راستان

✦

تو ایدر ببودن مزن داستان

#413

ز خاکیم و باید شدن زیر خاک

✦

همه جای ترسست و تیمار و باک

#414

تو رفتی و گیتی بماند دراز

✦

کسی آشکارا نداند ز راز

#415

جهان سر به سر عبرت و حکمت‌ست

✦

چرا زو همه بهر من غفلت‌ست

#416

چو شد سال بر شست و شش، چاره جوی

✦

ز بیشی و از رنج برتاب روی

#417

تو چنگ فزونی زدی بر جهان

✦

گذشتند بر تو بسی همرهان

#418

چو زان نامداران جهان شد تهی

✦

تو تاج فزونی چرا برنهی

#419

نباشی بدین گفته همداستان

✦

یکی شو بخوان نامهٔ باستان

#420

کزیشان جهان یکسر آباد بود

✦

بدانگه که اندر جهان داد بود

#421

ز من بشنو از گنگ دژ داستان

✦

بدین داستان باش همداستان

#422

که چون گنگ دژ در جهان جای نیست

✦

بدان سان زمینی دلارای نیست

#423

که آن را سیاوش برآورده بود

✦

بسی اندرو رنجها برده بود

#424

به یک ماه زان روی دریای چین

✦

که بی‌نام بود آن زمان و زمین

#425

بیابان بیاید چو دریا گذشت

✦

ببینی یکی پهن بی‌آب دشت

#426

کزین بگذری بینی آباد شهر

✦

کزان شهرها بر توان داشت بهر

#427

ازان پس یکی کوه بینی بلند

✦

که بالای او برتر از چون و چند

#428

مرین کوه را گنگ دژ در میان

✦

بدان کت ز دانش نیاید زیان

#429

چو فرسنگ صد گرد بر گرد کوه

✦

ز بالای او چشم گردد ستوه

#430

ز هر سو که پویی بدو راه نیست

✦

همه گرد بر گرد او در یکیست

#431

بدین کوه بینی دو فرسنگ تنگ

✦

ازین روی و زان روی دیوار سنگ

#432

بدین چند فرسنگ اگر پنج مرد

✦

بباشد به راه از پی کارکرد

#433

نیابد بریشان گذر صد هزار

✦

زره‌دار و برگستوان‌ور سوار

#434

چو زین بگذری شهر بینی فراخ

✦

همه گلشن و باغ و ایوان و کاخ

#435

همه شهر گرمابه و رود و جوی

✦

به هر برزنی آتش و رنگ و بوی

#436

همه کوه نخچیر و آهو به دشت

✦

چو این شهر بینی نشاید گذشت

#437

تذروان و طاووس و کبک دری

✦

بیابی چو از کوهها بگذری

#438

نه گرماش گرم و نه سرماش سرد

✦

همه جای شادی و آرام و خورد

#439

نبینی بدان شهر بیمار کس

✦

یکی بوستان بهشتست و بس

#440

همه آبها روشن و خوشگوار

✦

همیشه بر و بوم او چون بهار

#441

درازی و پهناش سی بار سی

✦

بود گر بپیمایدش پارسی

#442

یک و نیم فرسنگ بالای کوه

✦

که از رفتنش مرد گردد ستوه

#443

وزان روی هامونی آید پدید

✦

کزان خوبتر جایها کس ندید

#444

همه گلشن و باغ و ایوان بود

✦

کش ایوانها سر به کیوان بود

#445

بشد پور کاووس و آنجای دید

✦

مر آن را ز ایران همی برگزید

#446

تن خویش را نامبردار کرد

✦

فزونی یکی نیز دیوار کرد

#447

ز سنگ و ز گچ بود و چندی رخام

✦

وزان جوهری کش ندانیم نام

#448

دو صد رش فزونست بالای اوی

✦

همان سی و پنچ‌ست پهنای اوی

#449

که آن را کسی تا نبیند به چشم

✦

تو گویی ز گوینده گیرند خشم

#450

نیاید برو منجنیق و نه تیر

✦

بباید ترا دیدن آن ناگزیر

#451

ز تیغش دو فرسنگ تا بوم خاک

✦

همه گرد بر گرد خاکش مغاک

#452

نبیند ز بن دیده بر تیغ کوه

✦

هم از بر شدن مرد گردد ستوه

#453

بدان آفرین کان چنان آفرید

✦

ابا آشکارا نهان آفرید

#454

نبایست یار و نه آموزگار

✦

برو بر همه کار دشوار خوار

#455

جز او را مخوان کردگار جهان

✦

جز او را مدان آشکار و نهان

#456

به پیغمبرش بر کنیم آفرین

✦

بیارانش بر هر یکی همچنین

#457

مرا فر نیکی‌دهش یار بود

✦

خردمندی و بخت بیدار بود

#458

برین سان یکی شارستان ساختند

✦

سرش را به پروین پرداختند

#459

کنون اندرین هم به کار آوریم

✦

بدو در فراوان نگار آوریم

#460

چه بندی دل اندر سرای سپنج

✦

چه یازی به رنج و چه نازی به گنج

#461

که از رنج دیگر کسی برخورد

✦

جهانجوی دشمن چرا پرورد

#462

چو خرم شود جای آراسته

✦

پدید آید از هر سوی خواسته

#463

نباشد مرا بودن ایدر بسی

✦

نشیند برین جای دیگر کسی

#464

نه من شاد باشم نه فرزند من

✦

نه پرمایه گردی ز پیوند من

#465

نباشد مرا زندگانی دراز

✦

ز کاخ و ز ایوان شوم بی‌نیاز

#466

شود تخت من گاه افراسیاب

✦

کند بی‌گنه مرگ بر من شتاب

#467

چنین است رای سپهر بلند

✦

گهی شاد دارد گهی مستمند

#468

بدو گفت پیران کای سرفراز

✦

مکن خیره اندیشهٔ دل دراز

#469

که افراسیاب از بلا پشت تست

✦

به شاهی نگین اندر انگشت تست

#470

مرا نیز تا جان بود در تنم

✦

بکوشم که پیمان تو نشکنم

#471

نمانم که بادی به تو بگذرد

✦

وگر موی بر تو هوا بشمرد

#472

سیاوش بدو گفت کای نیکنام

✦

نبینم جز از نیکنامیت کام

#473

تو پیمان چنین داری و رای راست

✦

ولیکن فلک را جز اینست خواست

#474

همه راز من آشکارا به تست

✦

که بیدار دل بادی و تندرست

#475

من آگاهی از فر یزدان دهم

✦

هم از راز چرخ بلند آگهم

#476

بگویم ترا بودنیها درست

✦

ز ایوان و کاخ اندرآیم نخست

#477

بدان تا نگویی چو بینی جهان

✦

که این بر سیاوش چرا شد نهان

#478

تو ای گرد پیران بسیار هوش

✦

بدین گفتها پهن بگشای گوش

#479

فراوان بدین نگذرد روزگار

✦

که بر دست بیداردل شهریار

#480

شوم زار من کشته بر بی‌گناه

✦

کسی دیگر آراید این تاج و گاه

#481

ز گفتار بدخواه و ز بخت بد

✦

چنین بی‌گنه بر سرم بد رسد

#482

ز کشته شود زندگانی دژم

✦

برآشوبد ایران و توران بهم

#483

پر از رنج گردد سراسر زمین

✦

دو کشور شود پر ز شمشیر و کین

#484

بسی سرخ و زرد و سیاه و بنفش

✦

از ایران و توران ببینی درفش

#485

بسی غارت و بردن خواسته

✦

پراگندن گنج آراسته

#486

بسا کشورا کان به پای ستور

✦

بکوبند و گردد به جوی آب شور

#487

از ایران و توران برآید خروش

✦

جهانی ز خون من آید به جوش

#488

جهاندار بر چرخ چونین نوشت

✦

به فرمان او بردهد هرچ کشت

#489

سپهدار ترکان ز کردار خویش

✦

پشیمان شود هم ز گفتار خویش

#490

پشیمانی آنگه نداردش سود

✦

که برخیزد از بوم آباد دود

#491

بیا تا به شادی خوریم و دهیم

✦

چو گاه گذشتن بود بگذریم

#492

چو بشنید پیران و اندیشه کرد

✦

ز گفتار او شد دلش پر ز درد

#493

چنین گفت کز من بد آمد به من

✦

گر او راست گوید همی این سخن

#494

ورا من کشیده به توران زمین

✦

پراگندم اندر جهان تخم کین

#495

شمردم همه باد گفتار شاه

✦

چنین هم همی گفت با من پگاه

#496

وزان پس چنین گفت با دل به مهر

✦

که از جنبش و راز گردان سپهر

#497

چه داند بدو رازها کی گشاد

✦

همانا ز ایرانش آمد بیاد

#498

ز کاووس و ز تخت شاهنشهی

✦

بیاد آمدش روزگار بهی

#499

دل خویش زان گفته خرسند کرد

✦

نه آهنگ رای خردمند کرد

#500

همه راه زین‌گونه بد گفت و گوی

✦

دل از بودنیها پر از جست و جوی

#501

چو از پشت اسپان فرود آمدند

✦

ز گفتار یکباره دم برزدند

#502

یکی خوان زرین بیاراستند

✦

می و رود و رامشگران خواستند

#503

ببودند یک هفته زین‌گونه شاد

✦

ز شاهان گیتی گرفتند یاد

#504

به هشتم یکی نامه آمد ز شاه

✦

به نزدیک سالار توران سپاه

#505

کزانجا برو تا به دریای چین

✦

ازان پس گذر کن به مکران زمین

#506

همی رو چنین تا سر مرز هند

✦

وزانجا گذر کن به دریای سند

#507

همه باژ کشور سراسر بخواه

✦

بگستر به مرز خزر در سپاه

#508

برآمد خروش از در پهلوان

✦

ز بانگ تبیره زمین شد نوان

#509

ز هر سو سپاه انجمن شد به روی

✦

یکی لشکری گشت پرخاش جوی

#510

به نزد سیاوش بسی خواسته

✦

ز دینار و اسپان آراسته

#511

به هنگام پدرود کردن بماند

✦

به فرمان برفت و سپه را براند

#512

هیونی ز نزدیک افراسیاب

✦

چو آتش بیامد به هنگام خواب

#513

یکی نامه سوی سیاوش به مهر

✦

نوشته به کردار گردان سپهر

#514

که تا تو برفتی نیم شادمان

✦

از اندیشه بی‌غم نیم یک زمان

#515

ولیکن من اندر خور رای تو

✦

به توران بجستم همی جای تو

#516

گر آنجا که هستی خوش و خرم است

✦

چنان چون بباید دلت بی‌غم است

#517

به شادی بباش و به نیکی بمان

✦

تو شادان بداندیش تو با غمان

#518

بدان پادشاهی همی بازگرد

✦

سر بدسگال اندرآور به گرد

#519

سیاوش سپه برگرفت و برفت

✦

بدان سو که فرمود سالار تفت

#520

صد اشتر ز گنج و درم بار کرد

✦

چهل را همه بار دینار کرد

#521

هزار اشتر بختی سرخ موی

✦

بنه بر نهادند با رنگ و بوی

#522

از ایران و توران گزیده سوار

✦

برفتند شمشیرزن ده هزار

#523

به پیش سپاه اندرون خواسته

✦

عماری و خوبان آراسته

#524

ز یاقوت و ز گوهر شاهوار

✦

چه از طوق و ز تاج وزگوشوار

#525

چه مشک و چه کافور و عود و عبیر

✦

چه دیبا و چه تختهای حریر

#526

ز مصری و چینی و از پارسی

✦

همی رفت با او شتر بار سی

#527

چو آمد بران شارستان دست آخت

✦

دو فرسنگ بالا و پهناش ساخت

#528

از ایوان و میدان و کاخ بلند

✦

ز پالیز وز گلشن ارجمند

#529

بیاراست شهری بسان بهشت

✦

به هامون گل و سنبل و لاله کشت

#530

بر ایوان نگارید چندی نگار

✦

ز شاهان وز بزم وز کارزار

#531

نگار سر و تاج و کاووس شاه

✦

نگارید با یاره و گرز و گاه

#532

بر تخت او رستم پیلتن

✦

همان زال و گودرز و آن انجمن

#533

ز دیگر سو افراسیاب و سپاه

✦

چو پیران و گرسیوز کینه‌خواه

#534

بهر گوشه‌ای گنبدی ساخته

✦

سرش را به ابراندر افراخته

#535

نشسته سراینده رامشگران

✦

سر اندر ستاره سران سران

#536

سیاووش گردش نهادند نام

✦

همه شهر زان شارستان شادکام

#537

چو پیران بیامد ز هند و ز چین

✦

سخن رفت زان شهر با آفرین

#538

خنیده به توران سیاووش گرد

✦

کز اختر بنش کرده شد روز ارد

#539

از ایوان و کاخ و ز پالیز و باغ

✦

ز کوه و در و رود وز دشت راغ

#540

شتاب آمدش تا ببیند که شاه

✦

چه کرد اندران نامور جایگاه

#541

هرآنکس که او از در کار بود

✦

بدان مرز با او سزاوار بود

#542

هزار از هنرمند گردان گرد

✦

چو هنگامهٔ رفتن آمد ببرد

#543

چو آمد به نزدیک آن جایگاه

✦

سیاوش پذیره شدش با سپاه

#544

چو پیران به نزد سیاوش رسید

✦

پیاده شد از دور کاو را بدید

#545

سیاوش فرود آمد از نیل رنگ

✦

مر او را گرفت اندر آغوش تنگ

#546

بگشتند هر دو بدان شارستان

✦

ز هر در زدند از هنر داستان

#547

سراسر همه باغ و میدان و کاخ

✦

همی دید هرسو بنای فراخ

#548

سپهدار پیران ز هر سو براند

✦

بسی آفرین بر سیاوش بخواند

#549

بدو گفت گر فر و برز کیان

✦

نبودیت با دانش اندر جهان

#550

کی آغاز کردی بدین گونه جای

✦

کجا آمدی جای زین سان به پای

#551

بماناد تا رستخیز این نشان

✦

میان دلیران و گردنکشان

#552

پسر بر پسر همچنین شاد باد

✦

جهاندار و پیروز و فرخ نژاد

#553

چو یک بهره از شهر خرم بدید

✦

به ایوان و باغ سیاوش رسید

#554

به کاخ فرنگیس بنهاد روی

✦

چنان شاد و پیروز و دیهیم جوی

#555

پذیره شدش دختر شهریار

✦

بپرسید و دینار کردش نثار

#556

چو بر تخت بنشست و آن جای دید

✦

بران سان بهشتی دلارای دید

#557

بدان نیز چندی ستایش گرفت

✦

جهان آفرین را نیایش گرفت

#558

ازان پس بخوردن گرفتند کار

✦

می و خوان و رامشگر و میگسار

#559

ببودند یک هفته با می به دست

✦

گهی خرم و شاددل گاه مست

#560

به هشتم ره‌آورد پیش آورید

✦

همان هدیهٔ شارستان چون سزید

#561

ز یاقوت و زگوهر شاهوار

✦

ز دینار وز تاج گوهرنگار

#562

ز دیبا و اسپان به زین پلنگ

✦

به زرین ستام و جناغ خدنگ

#563

فرنگیس را افسر و گوشوار

✦

همان یاره و طوق گوهرنگار

#564

بداد و بیامد بسوی ختن

✦

همی رای زد شاد با انجمن

#565

چو آمد به شادی به ایوان خویش

✦

همانگاه شد در شبستان خویش

#566

به گلشهر گفت آنک خرم بهشت

✦

ندید و نداند که رضوان چه کشت

#567

چو خورشید بر گاه فرخ سروش

✦

نشسته به آیین و با فر و هوش

#568

به رامش بپیمای لختی زمین

✦

برو شارستان سیاوش ببین

#569

خداوند ازان شهر نیکوترست

✦

تو گویی فروزندهٔ خاورست

#570

وزان جایگه نزد افراسیاب

✦

همی رفت برسان کشتی بر آب

#571

بیامد بگفت آن کجا کرده بود

✦

همان باژ کشور که آورده بود

#572

بیاورد پیشش همه سربسر

✦

بدادش ز کشور سراسر خبر

#573

که از داد شه گشت آباد بوم

✦

ز دریای چین تا به دریای روم

#574

وزانجا به کار سیاوش رسید

✦

سراسر همه یاد کرد آنچ دید

#575

ز کار سیاوش بپرسید شاه

✦

وزان شهر و آن کشور و جایگاه

#576

بدو گفت پیران که خرم بهشت

✦

کسی کاو نبیند به اردیبهشت

#577

سروش آوریدش همانا خبر

✦

که چونان نگاریدش آن بوم و بر

#578

همانا ندانند ازان شهر باز

✦

نه خورشید ازان مهتر سرافراز

#579

یکی شهر دیدم که اندر زمین

✦

نبیند دگر کس به توران و چین

#580

ز بس باغ و ایوان و آب روان

✦

برآمیخت گفتی خرد با روان

#581

چو کاخ فرنگیس دیدم ز دور

✦

چو گنج گهر بد به میدان سور

#582

بدان زیب و آیین که داماد تست

✦

ز خوبی به کام دل شاد تست

#583

گله کرد باید به گیتی یله

✦

ترا چون نباشد ز گیتی گله

#584

گر ایدونک آید ز مینو سروش

✦

نباشد بدان فر و اورنگ و هوش

#585

و دیگر دو کشور ز جنگ و ز جوش

✦

برآسود چون مهتر آمد به هوش

#586

بماناد بر ما چنین جاودان

✦

دل هوشمندان و رای ردان

#587

زگفتار او شاد شد شهریار

✦

که دخت برومندش آمد به بار

#588

به گرسیوز این داستان برگشاد

✦

سخنهای پیران همه کرد یاد

#589

پس آنگه به گرسیوز آهسته گفت

✦

نهفته همه برگشاد از نهفت

#590

بدو گفت رو تا سیاووش گرد

✦

ببین تا چه جایست بر گرد گرد

#591

سیاوش به توران زمین دل نهاد

✦

از ایران نگیرد دگر هیچ یاد

#592

مگر کرد پدرود تخت و کلاه

✦

چو گودرز و بهرام و کاووس شاه

#593

بران خرمی بر یکی خارستان

✦

همی بوم و بر سازد و شارستان

#594

فرنگیس را کاخهای بلند

✦

برآورد و دارد همی ارجمند

#595

چو بینی به خوبی فراوان بگوی

✦

به چشم بزرگی نگه کن به روی

#596

چو نخچیر و می باشد و دشت و کوه

✦

نشینند پیشت ز ایران گروه

#597

بدانگه که یاد من آید به دست

✦

چو خوردی به شادی بباید نشست

#598

یکی هدیه آرای بسیار مر

✦

ز دینار وز اسب و زرین کمر

#599

همان گوهر و تخت و دیبای چین

✦

همان یاره و گرز و تیغ و نگین

#600

ز گستردنیها و از بوی و رنگ

✦

ببین تا ز گنجت چه آید به چنگ

#601

فرنگیس را هدیه بر همچنین

✦

برو با زبانی پر از آفرین

#602

اگر آب دارد ترا میزبان

✦

بران شهر خرم دو هفته بمان

داستان سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما