بخش ۴ - کام‌جویی سودابه از سیاوش، تهمت ناروا و گذر بی‌گزند او از کوه آتش

#1

بدین داستان نیز شب برگذشت

✦

سپهر از بر کوه تیره بگشت

#2

نشست از بر تخت سودابه شاد

✦

ز یاقوت و زر افسری برنهاد

#3

همه دختران را بر خویش خواند

✦

بیآراست و بر تخت زرین نشاند

#4

چنین گفت با هیربد ماه‌روی

✦

کز ایدر برو با سیاوش بگوی

#5

که باید که رنجه کنی پای خویش

✦

نمایی مرا سرو بالای خویش

#6

بشد هیربد با سیاووش گفت

✦

برآورد پوشیده راز از نهفت

#7

خرامان بیامد سیاوش برش

✦

بدید آن نشست و سر و افسرش

#8

به پیشش بتان نوآیین به پای

✦

تو گفتی بهشت است کاخ و سرای

#9

فرود آمد از تخت و شد پیش اوی

✦

به گوهر بیاراسته روی و موی

#10

سیاوش بر تخت زرین نشست

✦

ز پیشش بکش کرده سودابه دست

#11

بتان را به شاه نوآیین نمود

✦

که بودند چون گوهر نابسود

#12

بدو گفت بنگر بدین تخت و گاه

✦

پرستنده چندین بزرین کلاه

#13

همه نارسیده بتان طراز

✦

که بسرشتشان ایزد از شرم و ناز

#14

کسی کت خوش آید ازیشان بگوی

✦

نگه کن بدیدار و بالای اوی

#15

سیاوش چو چشم اندکی برگماشت

✦

ازیشان یکی چشم ازو برنداشت

#16

همه یک به دیگر بگفتند ماه

✦

نیارد بدین شاه کردن نگاه

#17

برفتند هر یک سوی تخت خویش

✦

ژکان و شمارنده بر بخت خویش

#18

چو ایشان برفتند سودابه گفت

✦

که چندین چه داری سخن در نهفت

#19

نگویی مرا تا مراد تو چیست

✦

که بر چهر تو فر چهر پریست

#20

هر آن کس که از دور بیند ترا

✦

شود بیهش و برگزیند ترا

#21

ازین خوب رویان بچشم خرد

✦

نگه کن که با تو که اندر خورد

#22

سیاوش فرو ماند و پاسخ نداد

✦

چنین آمدش بر دل پاک یاد

#23

که من بر دل پاک شیون کنم

✦

به آید که از دشمنان زن کنم

#24

شنیدستم از نامور مهتران

✦

همه داستانهای هاماوران

#25

که از پیش با شاه ایران چه کرد

✦

ز گردان ایران برآورد گرد

#26

پر از بند سودابه کاو دخت اوست

✦

نخواهد همی دوده را مغز و پوست

#27

به پاسخ سیاوش چو بگشاد لب

✦

پری چهره برداشت از رخ قصب

#28

بدو گفت خورشید با ماه نو

✦

گر ایدون که بینند بر گاه نو

#29

نباشد شگفت ار شود ماه خوار

✦

تو خورشید داری خود اندر کنار

#30

کسی کاو چو من دید بر تخت عاج

✦

ز یاقوت و پیروزه بر سرش تاج

#31

نباشد شگفت ار به مه ننگرد

✦

کسی را به خوبی به کس نشمرد

#32

اگر با من اکنون تو پیمان کنی

✦

نپیچی و اندیشه آسان کنی

#33

یکی دختری نارسیده بجای

✦

کنم چون پرستار پیشت به پای

#34

به سوگند پیمان کن اکنون یکی

✦

ز گفتار من سر مپیچ اندکی

#35

چو بیرون شود زین جهان شهریار

✦

تو خواهی بدن زو مرا یادگار

#36

نمانی که آید به من بر گزند

✦

بداری مرا همچو او ارجمند

#37

من اینک به پیش تو استاده‌ام

✦

تن و جان شیرین ترا داده‌ام

#38

ز من هرچ خواهی همه کام تو

✦

برآرم نپیچم سر از دام تو

#39

سرش تنگ بگرفت و یک پوشه چاک

✦

بداد و نبود آگه از شرم و باک

#40

رخان سیاوش چو گل شد ز شرم

✦

بیاراست مژگان به خوناب گرم

#41

چنین گفت با دل که از کار دیو

✦

مرا دور داراد گیهان خدیو

#42

نه من با پدر بیوفایی کنم

✦

نه با اهرمن آشنایی کنم

#43

وگر سرد گویم بدین شوخ چشم

✦

بجوشد دلش گرم گردد ز خشم

#44

یکی جادوی سازد اندر نهان

✦

بدو بگرود شهریار جهان

#45

همان به که با او به آواز نرم

✦

سخن گویم و دارمش چرب و گرم

#46

سیاوش ازان پس به سودابه گفت

✦

که اندر جهان خود تراکیست جفت

#47

نمانی مگر نیمهٔ ماه را

✦

نشایی به گیتی به جز شاه را

#48

کنون دخترت بس که باشد مرا

✦

نشاید به جز او که باشد مرا

#49

برین باش و با شاه ایران بگوی

✦

نگه کن که پاسخ چه یابی ازوی

#50

بخواهم من او را و پیمان کنم

✦

زبان را به نزدت گروگان کنم

#51

که تا او نگردد به بالای من

✦

نیاید به دیگر کسی رای من

#52

و دیگر که پرسیدی از چهر من

✦

بیامیخت با جان تو مهر من

#53

مرا آفریننده از فر خویش

✦

چنان آفرید ای نگارین ز پیش

#54

تو این راز مگشای و با کس مگوی

✦

مرا جز نهفتن همان نیست روی

#55

سر بانوانی و هم مهتری

✦

من ایدون گمانم که تو مادری

#56

بگفت این و غمگین برون شد به در

✦

ز گفتار او بود آسیمه سر

#57

چو کاووس کی در شبستان رسید

✦

نگه کرد سودابه او را بدید

#58

بر شاه شد زان سخن مژده داد

✦

ز کار سیاوش بسی کرد یاد

#59

که آمد نگه کرد ایوان همه

✦

بتان سیه چشم کردم رمه

#60

چنان بود ایوان ز بس خوب چهر

✦

که گفتی همی بارد از ماه مهر

#61

جز از دختر من پسندش نبود

✦

ز خوبان کسی ارجمندش نبود

#62

چنان شاد شد زان سخن شهریار

✦

که ماه آمدش گفتی اندر کنار

#63

در گنج بگشاد و چندان گهر

✦

ز دیبای زربفت و زرین کمر

#64

همان یاره و تاج و انگشتری

✦

همان طوق و هم تخت گنداوری

#65

ز هر چیز گنجی بد آراسته

✦

جهانی سراسر پر از خواسته

#66

نگه کرد سودابه خیره بماند

✦

به اندیشه افسون فراوان بخواند

#67

که گر او نیاید به فرمان من

✦

روا دارم ار بگسلد جان من

#68

بد و نیک و هر چاره کاندر جهان

✦

کنند آشکارا و اندر نهان

#69

بسازم گر او سربپیچد ز من

✦

کنم زو فغان بر سر انجمن

#70

نشست از بر تخت باگوشوار

✦

به سر بر نهاد افسری پرنگار

#71

سیاوخش را در بر خویش خواند

✦

ز هر گونه با او سخنها براند

#72

بدو گفت گنجی بیاراست شاه

✦

کزان سان ندیدست کس تاج و گاه

#73

ز هر چیز چندان که اندازه نیست

✦

اگر بر نهی پیل باید دویست

#74

به تو داد خواهد همی دخترم

✦

نگه کن بروی و سر و افسرم

#75

بهانه چه داری تو از مهر من

✦

بپیچی ز بالا و از چهر من

#76

که تا من ترا دیده‌ام برده‌ام

✦

خروشان و جوشان و آزرده‌ام

#77

همی روز روشن نبینم ز درد

✦

برآنم که خورشید شد لاجورد

#78

کنون هفت سال‌ست تا مهر من

✦

همی خون چکاند بدین چهر من

#79

یکی شاد کن در نهانی مرا

✦

ببخشای روز جوانی مرا

#80

فزون زان که دادت جهاندار شاه

✦

بیارایمت یاره و تاج و گاه

#81

و گر سر بپیچی ز فرمان من

✦

نیاید دلت سوی پیمان من

#82

کنم بر تو بر پادشاهی تباه

✦

شود تیره بر روی تو چشم شاه

#83

سیاوش بدو گفت هرگز مباد

✦

که از بهر دل سر دهم من به باد

#84

چنین با پدر بی‌وفایی کنم

✦

ز مردی و دانش جدایی کنم

#85

تو بانوی شاهی و خورشید گاه

✦

سزد کز تو ناید بدینسان گناه

#86

وزان تخت برخاست با خشم و جنگ

✦

بدو اندر آویخت سودابه چنگ

#87

بدو گفت من راز دل پیش تو

✦

بگفتم نهان از بداندیش تو

#88

مرا خیره خواهی که رسوا کنی

✦

به پیش خردمند رعنا کنی

#89

بزد دست و جامه بدرید پاک

✦

به ناخن دو رخ را همی کرد چاک

#90

برآمد خروش از شبستان اوی

✦

فغانش ز ایوان برآمد به کوی

#91

یکی غلغل از باغ و ایوان بخاست

✦

که گفتی شب رستخیزست راست

#92

به گوش سپهبد رسید آگهی

✦

فرود آمد از تخت شاهنشهی

#93

پراندیشه از تخت زرین برفت

✦

به سوی شبستان خرامید تفت

#94

بیامد چو سودابه را دید روی

✦

خراشیده و کاخ پر گفت و گوی

#95

ز هر کس بپرسید و شد تنگ‌دل

✦

ندانست کردار آن سنگ دل

#96

خروشید سودابه در پیش اوی

✦

همی ریخت آب و همی کند موی

#97

چنین گفت کامد سیاوش به تخت

✦

برآراست چنگ و برآویخت سخت

#98

که جز تو نخواهم کسی را ز بن

✦

جز اینت همی راند باید سخن

#99

که از تست جان و دلم پر ز مهر

✦

چه پرهیزی از من تو ای خوب چهر

#100

بینداخت افسر ز مشکین سرم

✦

چنین چاک شد جامه اندر برم

#101

پراندیشه شد زان سخن شهریار

✦

سخن کرد هرگونه را خواستار

#102

به دل گفت ار این راست گوید همی

✦

وزین‌گونه زشتی نجوید همی

#103

سیاووش را سر بباید برید

✦

بدینسان بودبند بد را کلید

#104

خردمند مردم چه گوید کنون

✦

خوی شرم ازین داستان گشت خون

#105

کسی را که اندر شبستان بدند

✦

هشیوار و مهترپرستان بدند

#106

گسی کرد و بر گاه تنها بماند

✦

سیاووش و سودابه را پیش خواند

#107

به هوش و خرد با سیاووش گفت

✦

که این راز بر من نشاید نهفت

#108

نکردی تو این بد که من کرده‌ام

✦

ز گفتار بیهوده آزرده‌ام

#109

چرا خواندم در شبستان ترا

✦

کنون غم مرا بود و دستان ترا

#110

کنون راستی جوی و با من بگوی

✦

سخن بر چه سانست بنمای روی

#111

سیاووش گفت آن کجا رفته بود

✦

وزان در که سودابه آشفته بود

#112

چنین گفت سودابه کاین نیست راست

✦

که او از بتان جز تن من نخواست

#113

بگفتم همه هرچ شاه جهان

✦

بدو داد خواست آشکار و نهان

#114

ز فرزند و ز تاج وز خواسته

✦

ز دینار وز گنج آراسته

#115

بگفتم که چندین برین بر نهم

✦

همه نیکویها به دختر دهم

#116

مرا گفت با خواسته کار نیست

✦

به دختر مرا راه دیدار نیست

#117

ترا بایدم زین میان گفت بس

✦

نه گنجم به کارست بی تو نه کس

#118

مرا خواست کارد به کاری به چنگ

✦

دو دست اندر آویخت چون سنگ تنگ

#119

نکردمش فرمان همی موی من

✦

بکند و خراشیده شد روی من

#120

یکی کودکی دارم اندر نهان

✦

ز پشت تو ای شهریار جهان

#121

ز بس رنج کشتنش نزدیک بود

✦

جهان پیش من تنگ و تاریک بود

#122

چنین گفت با خویشتن شهریار

✦

که گفتار هر دو نیاید به کار

#123

برین کار بر نیست جای شتاب

✦

که تنگی دل آرد خرد را به خواب

#124

نگه کرد باید بدین در نخست

✦

گواهی دهد دل چو گردد درست

#125

ببینم کزین دو گنهکار کیست

✦

ببادافرهٔ بد سزاوار کیست

#126

بدان بازجستن همی چاره جست

✦

ببویید دست سیاوش نخست

#127

بر و بازو و سرو بالای او

✦

سراسر ببویید هرجای او

#128

ز سودابه بوی می و مشک ناب

✦

همی یافت کاووس بوی گلاب

#129

ندید از سیاوش بدان گونه بوی

✦

نشان بسودن نبود اندروی

#130

غمی گشت و سودابه را خوار کرد

✦

دل خویشتن را پرآزار کرد

#131

به دل گفت کاین را به شمشیر تیز

✦

بباید کنون کردنش ریز ریز

#132

ز هاماوران زان پس اندیشه کرد

✦

که آشوب خیزد پرآواز و درد

#133

و دیگر بدانگه که در بند بود

✦

بر او نه خویش و نه پیوند بود

#134

پرستار سودابه بد روز و شب

✦

که پیچید ازان درد و نگشاد لب

#135

سه دیگر که یک دل پر از مهر داشت

✦

ببایست زو هر بد اندر گذاشت

#136

چهارم کزو کودکان داشت خرد

✦

غم خرد را خوار نتوان شمرد

#137

سیاوش ازان کار بد بی‌گناه

✦

خردمندی وی بدانست شاه

#138

بدو گفت ازین خود میندیش هیچ

✦

هشیواری و رای و دانش بسیچ

#139

مکن یاد این هیچ و با کس مگوی

✦

نباید که گیرد سخن رنگ و بوی

#140

چو دانست سودابه کاو گشت خوار

✦

همان سرد شد بر دل شهریار

#141

یکی چاره جست اندر آن کار زشت

✦

ز کینه درختی بنوی بکشت

#142

زنی بود با او سپرده درون

✦

پر از جادوی بود و رنگ و فسون

#143

گران بود اندر شکم بچه داشت

✦

همی از گرانی به سختی گذاشت

#144

بدو راز بگشاد و زو چاره جست

✦

کز آغاز پیمانت خواهم نخست

#145

چو پیمان ستد چیز بسیار داد

✦

سخن گفت ازین در مکن هیچ یاد

#146

یکی دارویی ساز کاین بفگنی

✦

تهی مانی و راز من نشکنی

#147

مگر کاین همه بند و چندین دروغ

✦

بدین بچگان تو باشد فروغ

#148

به کاووس گویم که این از منند

✦

چنین کشته بر دست اهریمنند

#149

مگر کین شود بر سیاوش درست

✦

کنون چارهٔ این ببایدت جست

#150

گرین نشنوی آب من نزد شاه

✦

شود تیره و دور مانم ز گاه

#151

بدو گفت زن من ترا بنده‌ام

✦

بفرمان و رایت سرافگنده‌ام

#152

چو شب تیره شد داروی خورد زن

✦

که بفتاد زو بچهٔ اهرمن

#153

دو بچه چنان چون بود دیوزاد

✦

چه گونه بود بچه جادو نژاد

#154

نهان کرد زن را و او خود بخفت

✦

فغانش برآمد ز کاخ نهفت

#155

در ایوان پرستار چندانک بود

✦

به نزدیک سودابه رفتند زود

#156

یکی طشت زرین بیارید پیش

✦

بگفت آن سخن با پرستار خویش

#157

نهاد اندران بچهٔ اهرمن

✦

خروشید و بفگند بر جامه تن

#158

دو کودک بدیدند مرده به طشت

✦

از ایوان به کیوان فغان برگذشت

#159

چو بشنید کاووس از ایوان خروش

✦

بلرزید در خواب و بگشاد گوش

#160

بپرسید و گفتند با شهریار

✦

که چون گشت بر ماه‌رخ روزگار

#161

غمی گشت آن شب نزد هیچ دم

✦

به شبگیر برخاست و آمد دژم

#162

برانگونه سودابه را خفته دید

✦

سراسر شبستان برآشفته دید

#163

دو کودک بران گونه بر طشت زر

✦

فگنده به خواری و خسته جگر

#164

ببارید سودابه از دیده آب

✦

بدو گفت روشن ببین آفتاب

#165

همی گفت بنگر چه کرد از بدی

✦

به گفتار او خیره ایمن شدی

#166

دل شاه کاووس شد بدگمان

✦

برفت و در اندیشه شد یک زمان

#167

همی گفت کاین را چه درمان کنم

✦

نشاید که این بر دل آسان کنم

#168

ازان پس نگه کرد کاووس شاه

✦

کسی را که کردی به اختر نگاه

#169

بجست و ز ایشان بر خویش خواند

✦

بپرسید و بر تخت زرین نشاند

#170

ز سودابه و رزم هاماوران

✦

سخن گفت هرگونه با مهتران

#171

بدان تا شوند آگه از کار اوی

✦

بدانش بدانند کردار اوی

#172

وزان کودکان نیز بسیار گفت

✦

همی داشت پوشیده اندر نهفت

#173

همه زیج و صرلاب برداشتند

✦

بران کار یک هفته بگذاشتند

#174

سرانجام گفتند کاین کی بود

✦

به جامی که زهر افگنی می بود

#175

دو کودک ز پشت کسی دیگرند

✦

نه از پشت شاه و نه زین مادرند

#176

گر از گوهر شهریاران بدی

✦

ازین زیجها جستن آسان بدی

#177

نه پیداست رازش درین آسمان

✦

نه اندر زمین این شگفتی بدان

#178

نشان بداندیش ناپاک زن

✦

بگفتند با شاه در انجمن

#179

نهان داشت کاووس و باکس نگفت

✦

همی داشت پوشیده اندر نهفت

#180

برین کار بگذشت یک هفته نیز

✦

ز جادو جهان را سرآمد قفیز

#181

بنالید سودابه و داد خواست

✦

ز شاه جهاندار فریاد خواست

#182

همی گفت همداستانم ز شاه

✦

به زخم و به افگندن از تخت و گاه

#183

ز فرزند کشته بپیچد دلم

✦

زمان تا زمان سر ز تن بگسلم

#184

بدو گفت ای زن تو آرام گیر

✦

چه گویی سخنهای نادلپذیر

#185

همه روزبانان درگاه شاه

✦

بفرمود تا برگرفتند راه

#186

همه شهر و برزن به پای آورند

✦

زن بدکنش را بجای آورند

#187

به نزدیکی اندر نشان یافتند

✦

جهان دیدگان نیز بشتافتند

#188

کشیدند بدبخت زن را ز راه

✦

به خواری ببردند نزدیک شاه

#189

به خوبی بپرسید و کردش امید

✦

بسی روز را داد نیزش نوید

#190

وزان پس به خواری و زخم و به بند

✦

به پردخت از او شهریار بلند

#191

نبد هیچ خستو بدان داستان

✦

نبد شاه پرمایه همداستان

#192

بفرمود کز پیش بیرون برند

✦

بسی چاره جویند و افسون برند

#193

چو خستو نیاید میانش به ار

✦

ببرید و این دانم آیین و فر

#194

ببردند زن را ز درگاه شاه

✦

ز شمشیر گفتند وز دار و چاه

#195

چنین گفت جادو که من بی‌گناه

✦

چه گویم بدین نامور پیشگاه

#196

بگفتند باشاه کاین زن چه گفت

✦

جهان آفرین داند اندر نهفت

#197

به سودابه فرمود تا رفت پیش

✦

ستاره شمر گفت گفتار خویش

#198

که این هر دو کودک ز جادو زنند

✦

پدیدند کز پشت اهریمنند

#199

چنین پاسخ آورد سودابه باز

✦

که نزدیک ایشان جز اینست راز

#200

فزونستشان زین سخن در نهفت

✦

ز بهر سیاوش نیارند گفت

#201

ز بیم سپهبد گو پیلتن

✦

بلرزد همی شیر در انجمن

#202

کجا زور دارد به هشتاد پیل

✦

ببندد چو خواهد ره آب نیل

#203

همان لشکر نامور صدهزار

✦

گریزند ازو در صف کارزار

#204

مرا نیز پایاب او چون بود

✦

مگر دیده همواره پرخون بود

#205

جزان کاو بفرماید اخترشناس

✦

چه گوید سخن وز که دارد سپاس

#206

تراگر غم خرد فرزند نیست

✦

مرا هم فزون از تو پیوند نیست

#207

سخن گر گرفتی چنین سرسری

✦

بدان گیتی افگندم این داوری

#208

ز دیده فزون زان ببارید آب

✦

که بردارد از رود نیل آفتاب

#209

سپهبد ز گفتار او شد دژم

✦

همی زار بگریست با او بهم

#210

گسی کرد سودابه را خسته دل

✦

بران کار بنهاد پیوسته دل

#211

چنین گفت کاندر نهان این سخن

✦

پژوهیم تا خود چه آید به بن

#212

ز پهلو همه موبدان را بخواند

✦

ز سودابه چندی سخنها براند

#213

چنین گفت موبد به شاه جهان

✦

که درد سپهبد نماند نهان

#214

چو خواهی که پیدا کنی گفت‌وگوی

✦

بباید زدن سنگ را بر سبوی

#215

که هر چند فرزند هست ارجمند

✦

دل شاه از اندیشه یابد گزند

#216

وزین دختر شاه هاماوران

✦

پر اندیشه گشتی به دیگر کران

#217

ز هر در سخن چون بدین گونه گشت

✦

بر آتش یکی را بباید گذشت

#218

چنین است سوگند چرخ بلند

✦

که بر بیگناهان نیاید گزند

#219

جهاندار سودابه را پیش خواند

✦

همی با سیاوش بگفتن نشاند

#220

سرانجام گفت ایمن از هر دوان

✦

نگردد مرا دل نه روشن روان

#221

مگر کاتش تیز پیدا کند

✦

گنه کرده را زود رسوا کند

#222

چنین پاسخ آورد سودابه پیش

✦

که من راست گویم به گفتار خویش

#223

فگنده دو کودک نمودم بشاه

✦

ازین بیشتر کس نبیند گناه

#224

سیاووش را کرد باید درست

✦

که این بد بکرد و تباهی بجست

#225

به پور جوان گفت شاه زمین

✦

که رایت چه بیند کنون اندرین

#226

سیاوش چنین گفت کای شهریار

✦

که دوزخ مرا زین سخن گشت خوار

#227

اگر کوه آتش بود بسپرم

✦

ازین تنگ خوارست اگر بگذرم

#228

پراندیشه شد جان کاووس کی

✦

ز فرزند و سودابهٔ نیک‌پی

#229

کزین دو یکی گر شود نابکار

✦

ازان پس که خواند مرا شهریار

#230

چو فرزند و زن باشدم خون و مغز

✦

کرا بیش بیرون شود کار نغز

#231

همان به کزین زشت کردار دل

✦

بشویم کنم چارهٔ دلگسل

#232

چه گفت آن سپهدار نیکوسخن

✦

که با بددلی شهریاری مکن

#233

به دستور فرمود تا ساروان

✦

هیون آرد از دشت صد کاروان

#234

هیونان به هیزم کشیدن شدند

✦

همه شهر ایران به دیدن شدند

#235

به صد کاروان اشتر سرخ موی

✦

همی هیزم آورد پرخاشجوی

#236

نهادند هیزم دو کوه بلند

✦

شمارش گذر کرد بر چون و چند

#237

ز دور از دو فرسنگ هرکش بدید

✦

چنین جست و جوی بلا را کلید

#238

همی خواست دیدن در راستی

✦

ز کار زن آید همه کاستی

#239

چو این داستان سر به سر بشنوی

✦

به آید ترا گر بدین بگروی

#240

نهادند بر دشت هیزم دو کوه

✦

جهانی نظاره شده هم گروه

#241

گذر بود چندان که گویی سوار

✦

میانه برفتی به تنگی چهار

#242

بدانگاه سوگند پرمایه شاه

✦

چنین بود آیین و این بود راه

#243

وزان پس به موبد بفرمود شاه

✦

که بر چوب ریزند نفط سیاه

#244

بیامد دو صد مرد آتش‌فروز

✦

دمیدند گفتی شب آمد به روز

#245

نخستین دمیدن سیه شد ز دود

✦

زبانه برآمد پس از دود زود

#246

زمین گشت روشنتر از آسمان

✦

جهانی خروشان و آتش دمان

#247

سراسر همه دشت بریان شدند

✦

بران چهر خندانش گریان شدند

#248

سیاوش بیامد به پیش پدر

✦

یکی خود زرین نهاده به سر

#249

هشیوار و با جامهای سپید

✦

لبی پر ز خنده دلی پرامید

#250

یکی تازیی بر نشسته سیاه

✦

همی خاک نعلش برآمد به ماه

#251

پراگنده کافور بر خویشتن

✦

چنان چون بود رسم و ساز کفن

#252

بدانگه که شد پیش کاووس باز

✦

فرود آمد از باره بردش نماز

#253

رخ شاه کاووس پر شرم دید

✦

سخن گفتنش با پسر نرم دید

#254

سیاوش بدو گفت انده مدار

✦

کزین سان بود گردش روزگار

#255

سر پر ز شرم و بهایی مراست

✦

اگر بیگناهم رهایی مراست

#256

ور ایدونک زین کار هستم گناه

✦

جهان آفرینم ندارد نگاه

#257

به نیروی یزدان نیکی دهش

✦

کزین کوه آتش نیابم تپش

#258

خروشی برآمد ز دشت و ز شهر

✦

غم آمد جهان را ازان کار بهر

#259

چو از دشت سودابه آوا شنید

✦

برآمد به ایوان و آتش بدید

#260

همی خواست کاو را بد آید بروی

✦

همی بود جوشان پر از گفت و گوی

#261

جهانی نهاده به کاووس چشم

✦

زبان پر ز دشنام و دل پر ز خشم

#262

سیاوش سپه را به تندی بتاخت

✦

نشد تنگدل جنگ آتش بساخت

#263

ز هر سو زبانه همی برکشید

✦

کسی خود و اسپ سیاوش ندید

#264

یکی دشت با دیدگان پر ز خون

✦

که تا او کی آید ز آتش برون

#265

چو او را بدیدند برخاست غو

✦

که آمد ز آتش برون شاه نو

#266

اگر آب بودی مگر تر شدی

✦

ز تری همه جامه بی‌بر شدی

#267

چنان آمد اسپ و قبای سوار

✦

که گفتی سمن داشت اندر کنار

#268

چو بخشایش پاک یزدان بود

✦

دم آتش و آب یکسان بود

#269

چو از کوه آتش به هامون گذشت

✦

خروشیدن آمد ز شهر و ز دشت

#270

سواران لشکر برانگیختند

✦

همه دشت پیشش درم ریختند

#271

یکی شادمانی بد اندر جهان

✦

میان کهان و میان مهان

#272

همی داد مژده یکی را دگر

✦

که بخشود بر بیگنه دادگر

#273

همی کند سودابه از خشم موی

✦

همی ریخت آب و همی خست روی

#274

چو پیش پدر شد سیاووش پاک

✦

نه دود و نه آتش نه گرد و نه خاک

#275

فرود آمد از اسپ کاووس شاه

✦

پیاده سپهبد پیاده سپاه

#276

سیاووش را تنگ در برگرفت

✦

ز کردار بد پوزش اندر گرفت

#277

سیاوش به پیش جهاندار پاک

✦

بیامد بمالید رخ را به خاک

#278

که از تف آن کوه آتش برست

✦

همه کامهٔ دشمنان گشت پست

#279

بدو گفت شاه ای دلیر جوان

✦

که پاکیزه تخمی و روشن روان

#280

چنانی که از مادر پارسا

✦

بزاید شود در جهان پادشا

#281

به ایوان خرامید و بنشست شاد

✦

کلاه کیانی به سر برنهاد

#282

می آورد و رامشگران را بخواند

✦

همه کامها با سیاوش براند

#283

سه روز اندر آن سور می در کشید

✦

نبد بر در گنج بند و کلید

#284

چهارم به تخت کیی برنشست

✦

یکی گُرزهٔ گاو پیکر به دست

#285

برآشفت و سودابه را پیش خواند

✦

گذشت سخنها برو بر براند

#286

که بی‌شرمی و بد بسی کرده‌ای

✦

فراوان دل من بیازرده‌ای

#287

یکی بد نمودی به فرجام کار

✦

که بر جان فرزند من زینهار

#288

بخوردی و در آتش انداختی

✦

برین گونه بر جادویی ساختی

#289

نیاید ترا پوزش اکنون به کار

✦

بپرداز جای و برآرای کار

#290

نشاید که باشی تو اندر زمین

✦

جز آویختن نیست پاداش این

#291

بدو گفت سودابه کای شهریار

✦

تو آتش بدین تارک من ببار

#292

مرا گر همی سر بباید برید

✦

مکافات این بد که بر من رسید

#293

بفرمای و من دل نهادم برین

✦

نبود آتش تیز با او به کین

#294

سیاوش سخن راست گوید همی

✦

دل شاه از غم بشوید همی

#295

همه جادوی زال کرد اندرین

✦

نخواهم که داری دل از من بکین

#296

بدو گفت نیرنگ داری هنوز

✦

نگردد همی پشت شوخیت کوز

#297

به ایرانیان گفت شاه جهان

✦

کزین بد که این ساخت اندر نهان

#298

چه سازم چه باشد مکافات این

✦

همه شاه را خواندند آفرین

#299

که پاداش این آنکه بیجان شود

✦

ز بد کردن خویش پیچان شود

#300

به دژخیم فرمود کاین را به کوی

✦

ز دار اندر آویز و برتاب روی

#301

چو سودابه را روی برگاشتند

✦

شبستان همه بانگ برداشتند

#302

دل شاه کاووس پردرد شد

✦

نهان داشت رنگ رخش زرد شد

#303

سیاوش چنین گفت با شهریار

✦

که دل را بدین کار رنجه مدار

#304

به من بخش سودابه را زین گناه

✦

پذیرد مگر پند و آید به راه

#305

همی گفت با دل که بر دست شاه

✦

گر ایدون که سودابه گردد تباه

#306

به فرجام کار او پشیمان شود

✦

ز من بیند او غم چو پیچان شود

#307

بهانه همی جست زان کار شاه

✦

بدان تا ببخشد گذشته گناه

#308

سیاووش را گفت بخشیدمش

✦

ازان پس که خون ریختن دیدمش

#309

سیاوش ببوسید تخت پدر

✦

وزان تخت برخاست و آمد بدر

#310

شبستان همه پیش سودابه باز

✦

دویدند و بردند او را نماز

#311

برین گونه بگذشت یک روزگار

✦

برو گرمتر شد دل شهریار

#312

چنان شد دلش باز از مهر اوی

✦

که دیده نه برداشت از چهر اوی

#313

دگر باره با شهریار جهان

✦

همی جادوی ساخت اندر نهان

#314

بدان تا شود با سیاووش بد

✦

بدانسان که از گوهر او سزد

#315

ز گفتار او شاه شد در گمان

✦

نکرد ایچ بر کس پدید از مهان

#316

بجایی که کاری چنین اوفتاد

✦

خرد باید و دانش و دین و داد

#317

چنان چون بود مردم ترسکار

✦

برآید به کام دل مرد کار

#318

بجایی که زهر آگند روزگار

✦

ازو نوش خیره مکن خواستار

#319

تو با آفرینش بسنده نه‌ای

✦

مشو تیز گر پرورنده نه‌ای

#320

چنین‌ست کردار گردان سپهر

✦

نخواهد گشادن همی بر تو چهر

#321

برین داستان زد یکی رهنمون

✦

که مهری فزون نیست از مهر خون

#322

چو فرزند شایسته آمد پدید

✦

ز مهر زنان دل بباید برید

داستان سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما