🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
303 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۰ - رشک گرسیوز از جاه و هنر سیاوش، بدگویی نزد افراسیاب و فریب سیاوش به زاری دروغین
چون گرسیوز، برادر افراسیاب، با سپاهی گران و خلعت‌های گرانبهای شاهی به شهر نوبنیاد سیاوش‌گرد درآمد، شاهزاده پاک‌نهاد ایران با گرمی و آغوش گشوده به استقبال او شتافت. در همین ایام، مژده‌رسانی از سوی پیران ویسه فرا رسید و خبر ولادت فرخنده‌فرزند سیاوش از جریره—دختر پیران—را آورد؛ فرزندی که او را «فرود» نام نهادند. سیاوش از این بشارت شادمان شد و پیک را درم و گوهر فراوان بخشید. سپس گرسیوز را به کاخ باکوک فرنگیس برد، جایی که شکوه بانوی توران، پرستاران زرین‌کلاه و شوکت بی‌نظیر سیاوش، دل و مغز گرسیوز را از رشک و کین به جوش آورد. او در نهان با خود گفت که سیاوش با این گنج، دانش، پهلوانی و تاج‌وتخت، به زودی هیچ‌کس را بنده خویش هم نخواهد شمرد.

روز بعد، سیاوش در میدان گوی و چوگان هنرنمایی کرد؛ گوی چنان از ضربت چوگان او به آسمان رفت که گویی بر پروین نشست. سپس گرسیوز سیاوش را به تیراندازی و نیزه‌بازی فراخواند. سیاوش نیزه شاهوار خویش را—که یادگار نبردهای پدرش کاووس در مازندران بود—برگرفت و پنج زره گران بر هم بسته را چنان شکافت و از جا برکند که سپاه توران در شگفت ماند. آن‌گاه با تیر و کمان، چهار سپر چوبین و آهنین را به یک دم سوراخ کرد و آفرین همگان را برانگیخت. گرسیوز که توان دیدن این برتری را نداشت، از او خواست تا با پهلوانان توران کُشتی گیرد. سیاوش نخست نپذیرفت تا حرمت میزبان نشکند، اما با اصرار گرسیوز، دمور و گروی زره—دو شیر اوژن توران—را چون پرِ کاه از پشت زین برگرفت و بر زمین زد.

این درخشش بی‌مانند، آتش کینه را در دل گرسیوز شعله‌ور ساخت. او با دلی پر از حسد به نزد افراسیاب بازگشت و آتش شکیبانی و بدگمانی را در نهاد شاه توران افروخت. گرسیوز به دروغ مدعی شد که سیاوش پنهانی با کاووس، روم و چین پیام دارد و در سر هوای پادشاهی و نابودی توران می‌پروراند. افراسیاب ابتدا در برابر کشتن یا آزار سیاوش مقاومت ورزید و پیمان‌شکنی و پناهنده‌کشی را خوارداشتِ دادار دانست، اما وسوسه‌های پیوسته گرسیوز خرد شاه را تیره ساخت. افراسیاب گرسیوز را فرستاد تا سیاوش را به درگاه فراخواند. گرسیوز با نقشه‌ای شوم به نزد سیاوش آمد و با گریه و زاری دروغین و رخت ماتم، شاهزاده را فریب داد که افراسیاب بر او خشم گرفته و اگر به درگاه آید، جانش در خطر خواهد بود. سیاوشِ پاک‌دل که رنگ و ریای این مکار را باور کرده بود، پذیرفت که در شهر خود بماند و نامه‌ای به افراسیاب بنویسد؛ بی‌خبر از آنکه این سادگی و اعتماد، او را مستقیم به سووی مسلخ تقدیر رهنمون می‌شود.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: