🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
45 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲ - نخچیر طوس و گیو در مرز توران، یافتن ماه‌روی و ستیز تا سپردن او به کاووس
چون سپیده بهار سر برآورد و بانگ خروس در میانگاه دشت طنین‌انداز شد، طوس نوذر و گیو گودرز همراه با گروهی از سواران زبده ایرانی، شادمانه از درگاه کی‌کاووس بیرون تاختند. مقصد آنان مرغزارها و دشت دغوی بود؛ جایی که گورخران بیشمار می‌چمیدند و پهلوانان با بازهای شکاری و یوزهای تیزپا، نخچیرگاهی گشاده برپا ساختند. چهل روز بگذشت و توشه و علوفه فراوان گرد آوردند، تا آنکه ناگاه به نزدیکی مرز سواران توران رسیدند؛ جایی که خرگاه‌های تورانیان زمین را تاریک ساخته بود.

در میان مرز، بیشه‌ای شاداب از دور پدیدار شد. طوس و گیو پیشاپیش پرستندگان و خدمتکاران خویش بر گرد بیشه تاختند و در میان درختان درهم‌تنیده، دختری پری‌چهر و ماهرو یافتند که لبانش از خنده شکوفا بود و نوری از زیبایی بی‌همتایش بر تیرگی بیشه می‌تابید. گیو شگفت‌زده پرسید: «ای ماه فریبنده، تو را به این بیشه دورافتاده چه راه بوده است؟» دختر ماهرو از بخت سیاه خویش نالید و گفت که دوشین، پدرش مست و خشمگین از بزم برگشته و خنجری آبگون برکشیده تا سر از تنش جدا کند. او ناچار در تاریکی شب، بی‌باره و رهنمون گریخته، اما در راه، راهزنان اسب، تاج زرین و گوهرهایش را ربوده‌اند و اکنون پدر و مادرش سواران در پی او فرستاده‌اند.

دختر چون از نژاد خویش سخن گفت، آشکار شد که او از خویشان گرسیوز، سپهسالار توران، و از تبار شاه فریدون دادگر است. با شنیدن داستان پرآب‌چشم و دیدن جمال بی‌مانندش، دل هر دو پهلوان نرم شد؛ اما هم‌زمان آتش رشک و زیاده‌خواهی در سینه طوس و گیو زبانه کشید. طوس گفت: «من او را نخست دیدم و تیزتر تاختم!» و گیو پاسخ داد: «من با تو برابر بودم و با هم رسیدیم!» نزاع میان دو پهلوان چنان بالا گرفت که خشم بر عقل پیشی گرفت و نزدیک بود خنجر برکشند و سر آن ماهرو را ببُرند تا کینه‌ای میانشان نماند.

در این میان، ریش‌سفیدی دانادلمیانجیگری کرد و گفت: «این پری‌چهر را به نزد شهریار ایران برید تا هرچه او فرمان دهد، گردن نهید.» دو پهلوان پذیرفتند و پری‌چهر را به درگاه کی‌کاووس آوردند. چون چشم کاووس بر سیمای تابناک کنیزک افتاد، خندید و لب به دندان گزید. شاه گفت: «این نه آهوست و نه گوزن، بلکه شکاری است بس شایسته مهتر گیتی!» سپس از تبارش پرسید و دختر راز خویش گشود که مادرش از بزرگان و پدرش از نژاد فریدون و نیاکانش گرسیوز است. کاووس‌شاه دلفریب او شد و بفرمود تا او را در مشکوی زرین جای دهند، جامه‌های دیبای زرد و گوهرها بر او بپوشانند و او را بانوی شبستان سازند؛ بانویی که تقدیر چنین بود که مادرِ پاک‌دامن‌ترین پهلوان ایران، سیاوش، گردد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: