🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
174 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۱ - آمدن کیخسرو با گیو، ستیز طوس و گودرز بر شاهی، و ناکامی فریبرز در دژ بهمن
گیو پهلوان، همراه با کیخسرو از مرزهای توران گذشت و گام بر خاک ایران‌زمین نهاد. خبر آمدن فرزند پاک‌نهاد سیاوش چون نسیم بهاری بر سراسر میهن تابید؛ جهانی شادمان شد و کینه‌های کهن اندکی فرونشست. گیو چابک‌سواری روشن‌روان را با نامه‌ای نغز روانه ساخت تا نوید به سلامت رسیدن شاهزاده را نخست به پدرش، گودرز کشوادگان در اصفهان، و سپس به بارگاه کاووس‌شاه برساند.

چون فرستاده به اصفهان رسید و پیام گیو را به جهان‌پهلوان گودرز داد، گودرز نامه را بر سر و چشم نهاد، بر سوگ سیاوش اشک بارید و افراسیاب ستمگر را نفرین کرد. آنگاه گودرز کاخ بلند خود را با دیبای خسروانی و گوهرهای شاهوار بیاراست، تختی زرین برپا داشت و تا هشتاد فرسنگ به پیشباز کیخسرو شتافت. چون چشم گودرز بر کیخسرو و گیو افتاد، از مرکب فرود آمد، خاک آستان شهریار جوان را بوسید و او را یادگار زنده سیاوش خواند. بزرگان ایران‌زمین نیز سر بر خاک نهادند و همگی به اصفهان بازگشتند تا یک هفته به شادمانی و بزم بگذرانند.

سپس همگی راهی بارگاه کاووس‌شاه شدند. شهر را به گلاب و زعفران و گوهر بیاراستند و چنگ‌نوازان به نغمه‌سرایی پرداختند. کاووس با دیدن کیخسرو اشک از دیدگان فرو ریخت، او را بر دیده نهاد و بر تخت خویش جاداد. کیخسرو از بیداد افراسیاب، پشتیبانی‌های پیران، و دلاوری‌های شگفت‌انگیز گیو سخن گفت—از اینکه چگونه گیو دلاورانه پیران را به بند کشید و بدون داشتن کشتی، چون فریدون بر موج‌های خروشان جیحون زد و او را به سلامت به ایران آورد.

اما این شادی چندان نپایید. چون بزرگان برای بیعت با کیخسرو کمر بستند، طوس نوذر، سپهسالار ایران و دارنده درفش کاویانی، از فرمان سر پیچید. طوس نژاد کیخسرو از سوی مادر به افراسیاب می‌رسید را شایسته تاج‌وتخت ندانست و فریبرز، فرزند کاووس را سزاوارتر خواند. این سرکشی آتش کینه و ستیز را میان طوس و گودرز کشوادگان افروخت. گودرز با هفتاد و هشت فرزند و نواده و دوازده هزار سوار زره‌پوش به میدان آمد و طوس نیز با سپاه خویش صف آراست. ایران در آستانه جنگی خانمان‌سوز میان دو دودمان بزرگ پهلوانی قرار گرفت.

طوس چون شکوه کیخسرو و لشکر گودرز را دید، اندیشید که این جنگ جز کامرانی افراسیاب نتیجه‌ای نخواهد داشت. پس فرستاده‌ای نزد کاووس فرستاد و شاه هر دو سرکرده را به بارگاه فراخواند. در حضور کاووس، گفتگویی تند میان طوس و گودرز درگرفت؛ گودرز کیخسرو را دارنده فرّ کیانی و شبیه به فریدون خواند و طوس بر نژاد منوچهری خویش بالید. کاووس‌شاه برای پایان دادن به این کشمکش، داوری هوشمندانه‌ای نهاد: او اعلام کرد هر یک از دو شاهزاده—فریبرز یا کیخسرو—که بتواند دژ بهمن در نزدیکی اردبیل را که جایگاه اهریمن و جادوی آتشین بود به نیروی شمشیر فتح کند، سزاوار تاج‌وتخت خواهد بود.

طوس با فریبرز و لشکری آراسته به سوی دژ بهمن تاختند. اما چون به نزدیک دژ رسیدند، زمین و هوا چون کوره آتش می‌سوخت. کنگره‌های دژ در میان شعله‌ها و دژخیمان نادیدنی گم بود و گرمای جانسوز زره‌ها را بر تن رزمندگان می‌سوزاند. یک هفته گرد دژ گشتند اما هیچ راهی برای ورود نیافتند و سرانجام ناامید و سرافکنده بازگشتند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: