🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
19 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱ - دیباچهٔ پنجاه‌وهشت‌سالگی فردوسی: تأمل در خرد و آز، نو شدن داستان کهن و بازگشت به گفتار دهقان
بیدار هوشیاران سخن و داراندگان روان آگاه، داستانی بس شگفت و نغز را آراستن می‌آغازند؛ چه، آن‌گاه که گفتار با ترازوی خرد راست آید و هم‌سنگ گردد، جان و روان آدمی به آرامش و شادمانی درمی‌رسد. اما آن کس که اندیشه‌اش تباه و ناخوش باشد، با پندار نادرست خویش رسوایی به بار می‌آورد و خویشتن را در چشم خردمندان خواری می‌بخشد، گرچه هیچ کس عیب خویش را نمی‌بیند و سیرت خویش در دیده‌اش آراسته می‌نماید. پس اگر خواهی که دادگری و راستی در گیتی پایدار ماند، سخن را به زیور خرد بیارای و بر دانایان عرضه دار؛ که چو دانایان بر آن مهر پسند نهند، روان و روشنایی چون آب زلال در جویبار روان گردد.

اینک این داستان‌های کهن که به مرور روزگار غبار کهنگی بر آنها نشسته، از بوی خوش گفتار دهقان بازخوانده می‌شود و بر سر هر انجمن نوآیین و شاداب می‌گردد. اگر روزگار امان دهد و زندگانی دیرپای باشد، در این راه فرخنده درخت میوه‌داری به یادگار خواهد ماند که بار پرگهرش بر چمنسار گیتی فرو ریزد. پنجاه و هشت سال از عمر بگذشت و شگفتی‌های بسیار بر سر برگذشت، و دریغا که آز آدمی با گذر سالیان کاستی نگیرد و دل همواره در اندیشه تقویم و فال و روزگار است. اما سخن آن موبد پیشرو چه خوش است که گفت: هیچ کهن‌شده‌ای دگربار نو نگردد. پس تا هستی، سخن‌دان و خردمند و جهان‌جوی باش؛ چه، آن‌گاه که از این سپنجی‌سرا برفی، سر و کار تو تنها با کردگار دادگر است و هر آنچه کشته‌ای، همان را درو خواهی کرد. سخن نیکو بگوی تا نیکی بشنوی و نرمی پیشه‌کن تا درشتی نبینی. اکنون دگربار به گفتار دهقان پاک‌نهاد بازباید گشت و دل به سرود آن سراینده فرزانه سپرد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: