🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان سیاوش

❖
79 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۲ - بریدن سر سیاوش، کشانیدن فرنگیس به قتلگاه، و رهانیدن او به دست پیران و بردن به ختن
چون خورشید اقبال از سرو قامتی چون سیاوش روی برتافت، آن شاهزاده معصوم و پاک‌نهاد بر خاک گرم گرمسار افتاد و سر نازنینش به خواب ابدی فرورفت؛ خوابی سهمگین که هرگز بیداری در پی نداشت. میدان و کاخ شاهی از وجود آن سرو سهی تهی گشت و جهان در ماتم پاکی و دادگری فرو شد. فردوسی از راز سرپوشیده و ناداور این چرخ گردون سخن می‌گوید که چگونه بدکاران کامروا می‌شوند و نیکی‌کنندگان در آتش رنج و مظلومیت می‌سوزند.
از کاخ سیاوش خروشی جانسوز به فلک برخاست و خشم همگان بر گرسیوز بدسگال شعله‌ور گشت. ماهرویان شبستان گیسوان بریدند و چهرها به ناخن بخستند. فرنگیس، دختر افراسیاب و همسر دلسوخته سیاوش، گیسوی مشکین خود را برید و بر میان بست و با چهره‌ای خونین بر جان افراسیاب نفرین فرستاد.
نفرین‌های تلخ فرنگیس به گوش افراسیاب رسید و کینه‌توزی پادشاه توران را صدچندان کرد. افراسیاب به گرسیوز فرمان داد تا فرنگیس را کشان‌کشان به کوی و درگاه آورند، چادر از سرش برکنند و چندان بر تنش چوب زنند تا فرزند سیاوش که در شکم دارد سقط گردد و هیچ نشانی از نژاد سیاوش بر جای نماند. بزرگان و نامداران توران از این قساوت و داوری بی‌رحمانه شگفت‌زده و اندوهگین شدند و همگی بر شاه توران نفرین فرستادند.
پیلسم، برادر پیران ویسه، با چهره‌ای خون‌بار و دلی کباب از مشاهدۀ چگونگی شهادت سیاوش—که دست‌بسته و پیاده پیشاپیش گروی زره دویده بود و گروی سر شاهوارش را بر بالای تشت برید—نزد لهاک و فرشیدورد شتافت. او فریاد برآورد که دوزخ بر این سرزمین شرف دارد و باید شتابان نزد پیران روند. آن سه سوار، سه اسب تکاور زین کردند و بادآسا تاختند تا خود را به پیران ویسه رساندند.
چون پیران خبر شهادت سیاوش و ناله و شکنجه فرنگیس را شنید، از تخت بی‌هوش بر خاک افتاد. جامه‌اش را چاک زد، خاک بر سر ریخت و موی سپید افشاند. پیلسم او را هشدار داد که اگر نجنبد، جلادان فرنگیس باردار را نیز دو نیم خواهند کرد و نژاد شاهی را به نابودی خواهند کشاند.
پیران بیدنگار ده اسب بادپا آماده ساخت و به همراه رویین و فرشیدورد، دو روز و دو شب بی‌وقفه تاخت تا به درگاه افراسیاب رسید. او فرنگیس را دید که در چنگال جلادان گرفتار آمده و مرگ را پیش چشم می‌بینند. پیران از اسب فرود آمد، جامه‌اش را درید و جلادان را بازداشت. سپس خشمگین و گریان به پیشگاه افراسیاب درآمد و با زبان تند و پر از حکمت، شاه توران را به باد انتقاد گرفت: «چرا به وسوسه اهریمن خرد را کنار نهادی و سیاوش بی‌گناه را کشتی؟ خشم شاهان ایرانزمین جهان را بر تو تیره خواهد ساخت و فرّه ایزدی از تو برخواهد گشت. اکنون نیز می‌خواهی فرزند خویش و کودک بی‌گناه سیاوش را نابود کنی تا نفرین جاودانه بر تو فروبارد؟»
پیران افراسیاب را قانع کرد تا فرنگیس را به او سپارد تا در ختن از او نگهداری کند تا فرزندش به دنیا آید. افراسیاب خواسته پیران را پذیرفت. پیران، فرنگیس دلسوخته را با احترام به ختن برد و به همسرش گلشهر سپرد تا او را پاسداری کند؛ سپیده‌دمی تازه در تاریکی توران که با خرامیدن ماهرو در آستانه زایش کی‌خسرو رقم می‌خورد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: