#1
ازآن پس چو خاقان به پردخت دل
✦
ز خون شد همه کشور چین چوگل
“Thereafter, when the Khaqan eased his heart from grief, the entire realm of China blossomed red like a rose with the blood of vengeance.”
#2
چنین گفت یک روز کز مرد سست
✦
نیاید مگر کار نا تندرست
“He spoke one day, saying: 'From a weak man, nothing arises except faulty and imperfect deeds.'”
#3
بدان نامداری که بهرام بود
✦
مرا زو همه رامش و کام بود
“'By that renowned chieftain Bahram, I enjoyed all comfort, joy, and fulfilled desires.'”
#4
کنون من ز کسهای آن نامدار
✦
چرا بازماندم چنین سست و خوار
“'Now, why have I remained so sluggish and neglectful toward the family of that illustrious hero?'”
#5
نکوهش کند هرک این بشنود
✦
ازین پس به سوگند من نگرود
“'Whoever hears of this will reproach me, and henceforth none will trust my solemn oaths.'”
#6
نخوردم غم خرد فرزند اوی
✦
نه اندیشهٔ خویش و پیوند اوی
“'I have neither mourned for his young child, nor given thought to his kin and connections.'”
#7
چو با ما به فرزند پیوسته شد
✦
به مهر و خرد جان او شسته شد
“'When he bound himself to us like a son, his soul was cleansed with love and wisdom.'”
#8
بفرمود تا شد برادرش پیش
✦
سخن گفت با او ز اندازه بیش
“He commanded his brother to come forward, and spoke to him at great length.”
#9
که کسهای بهرام یل را ببین
✦
فراوان برایشان بخواند آفرین
“Saying: 'Go see the kin of Bahram the hero, and shower abundant blessings upon them.'”
#10
بگو آنک من خود جگر خسته‌ام
✦
بدین سوک تا زنده‌ام بسته‌ام
“'Tell them: My own heart is wounded, and I am bound to this mourning as long as I live.'”
#11
به خون روی کشور بشستم ز کین
✦
همه شهر نفرین بدو آفرین
“'I washed the face of the realm with blood in vengeance; the whole city echoed with curses upon the killer and blessings upon Bahram.'”
#12
بدین درد هر چند کین آورم
✦
وگر آسمان بر زمین آورم
“'Yet however much I exact vengeance for this grief, even if I were to bring down the heavens to the earth...'”
#13
ز فرمان یزدان کسی نگذرد
✦
چنین داند آنکس که دارد خرد
“'No one can escape the decree of God; he who possesses wisdom knows this truth well.'”
#14
که او را زمانه بران گونه بود
✦
همه تنبل دیو وارونه بود
“'For time had ordained such a fate for him, wrought by the deceitful sorcery of a inverted demon.'”
#15
بران زینهارم که گفتم سخن
✦
بران عهد و پیمان نهادیم بن
“'I stand firm upon the refuge and words I gave; we laid the foundation upon that solemn covenant.'”
#16
سوی گردیه نامه‌ای بد جدا
✦
که ای پاکدامن زن پارسا
“He sent a separate letter unto Gordyeh, writing: 'O chaste and pious lady,'”
#17
همه راستی و همه مردمی
✦
سرشتت فزونی و دور از کمی
“'Your nature is all truthfulness and humanity, filled with excellence and far from any defect.'”
#18
ز کار تو اندیشه کردم دراز
✦
نشسته خرد با دل من براز
“'I have pondered long upon your character, while wisdom sat as a secret confidant in my heart.'”
#19
به از تو ندیدم کسی کدخدای
✦
بیارای ایوان ما را به رای
“'I have seen no lady better suited to govern a home; come, grace and adorn our royal palace with your prudent counsel.'”
#20
بدارم تو را همچوجان و تنم
✦
بکوشم که پیمان تو نشکنم
“'I shall cherish you like my own soul and body, and strive never to break my pledge to you.'”
#21
وزان پس بدین شهر فرمان تراست
✦
گروگان کنم دل بدانچت هواست
“'And henceforth, the command of this city shall be yours; I pledge my heart to whatever you desire.'”
#22
کنون هرکه داری همه گرد کن
✦
به پیش خردمند گوی این سخن
“'Now gather all whom you have around you, and speak these words in the presence of wise elders.'”
#23
ازین پس ببین تاچه آیدت رای
✦
به روشن روانت خرد رهنمای
“'Thereafter see what your judgment decrees, while wisdom guides your enlightened soul.'”
#24
خرد را بران مردمان شاه کن
✦
مرا زآن سگالیده آگاه کن
“'Make wisdom the king over those people, and inform me of whatever you resolve.'”
#25
همی‌رفت برسان قمری ز سرو
✦
بیامد برادرش تازان به مرو
“His brother rode swiftly like a dove taking flight from a cypress, arriving hastily in Merv.”
#26
جهانجوی با نامور رام شد
✦
به نزدیک کسهای بهرام شد
“The renowned, world-seeking prince proceeded calmly and approached the kin of Bahram.”
#27
بگفت آنچ خاقان بدو گفته بود
✦
که از کین آن کشته آشفته بود
“He delivered all that the Khaqan had commanded, telling how the King was grief-stricken over the slain hero.”
#28
ازان پس چنین گفت کای بخردان
✦
پسندیده و کار دیده ردان
“Then he spoke, saying: 'O wise, approved, and experienced chieftains,'”
#29
شما را بدین مزد بسیار باد
✦
ورا داور دادگر یار باد
“'May your reward for this suffering be great, and may the Just Judge of Heaven be your helper.'”
#30
یکی ناگهان مرگ بود آن نه خرد
✦
که کس در جهان ز آن گمانی نبرد
“'His was a sudden death, unforeseen by wisdom; one that no person in the world could have anticipated.'”
#31
پس آن نامه پنهان به خواهرش داد
✦
سخنهای خاقان همه کرد یاد
“Then he secretly delivered the letter to Bahram's sister, recalling all the Khaqan's heartfelt words.”
#32
ز پیوند وز پند و نیکوسخن
✦
چه از نو چه از روزگار کهن
“Speaking of marriage, wise counsel, and beautiful words—both of modern times and ancient lore.”
#33
ز پاکی و از پارسایی زن
✦
که هم غمگسارست و هم رای زن
“Praising the purity and piety of a woman who is both a comforter in sorrow and a wise counselor.”
#34
جوان گفت و آن پاکدامن شنید
✦
ز گفتار او خامشی برگزید
“The young prince spoke, and that chaste lady listened, choosing silence in response to his words.”
#35
وزان پس چو برخواند آن نامه را
✦
سخنهای خاقان خود کامه را
“Thereafter, when she read the letter containing the words of the proud, self-willed Khaqan,”
#36
خرد را چو با دانش انباز کرد
✦
به دل پاسخ نامه را ساز کرد
“She partnered wisdom with knowledge, and prepared the reply to the letter within her heart.”
#37
بدو گفت کاین نامه برخواندم
✦
خرد رابر خویش بنشاندم
“She said to him: 'I have read this letter, and seated wisdom beside me as my counsel.'”
#38
چنان کرد خاقان که شاهان کنند
✦
جهاندیده و پیشگاهان کنند
“'The Khaqan has acted as true kings act, as experienced rulers sitting on thrones do.'”
#39
بدو باد روشن جهان بین من
✦
که چونین بجوید همی کین من
“'May the sight of my eyes stay bright for him, who seeks vengeance for my brother's blood in this manner.'”
#40
دل او ز تیمار خسته مباد
✦
امید جهان زو گسسته مباد
“'May his heart never be wounded by grief, and may the world's hope in him never be severed.'”
#41
مباد ایچ گیتی ز خاقان تهی
✦
بدو شاد بادا کلاه مهی
“'May the world never be void of the Khaqan, and may the crown of greatness flourish happily upon his head.'”
#42
کنون چون نشستیم با یکدگر
✦
بخوانیم نامه همه سر به سر
“'Now, let us sit together and read the letter from beginning to end,'”
#43
بدان کو بزرگست و دارد خرد
✦
یکایک بدین آرزو بنگرد
“'So that whoever is great and possesses wisdom may consider this desire step by step.'”
#44
کنون دوده را سر به سر شیونست
✦
نه هنگامهٔ این سخن گفتنست
“'At present, our entire clan is filled with lamentation; this is no fitting time to speak of weddings.'”
#45
چو سوک چنان مهتر آید به سر
✦
ز فرمان خاقان نباشد گذر
“'When the mourning for such a great prince comes to an end, we shall not stray from the Khaqan's command.'”
#46
مرا خود به ایران شدن روی نیست
✦
زن پاک را به ز تو شوی نیست
“Indeed, I have no desire to return to Iran, nor could a chaste woman find a finer husband than you.”
#47
اگر من بدین زودی آیم به راه
✦
چه گوید مرا آن خردمند شاه
“Yet if I set forth upon the road so hastily, what would that wise monarch think of me?”
#48
خردمند بی‌شرم خواند مرا
✦
چو خاقان بی آزرم داند مرا
“The wise would deem me shameless, and the Khagan himself would judge me lacking in respect.”
#49
بدین سوک چون بگذرد چار ماه
✦
سواری فرستم به نزدیک شاه
“When four full months of mourning have passed, I shall dispatch a courier to the king.”
#50
همه بشنوم هرچ باید شنید
✦
بگویندگان تا چه آید پدید
“I shall listen attentively to all that must be heard, to see what those messengers bring forth.”
#51
بگویم یکایک به نامه درون
✦
چو آید به نزدیک او رهنمون
“I shall set down every detail in a letter when my guide arrives before him.”
#52
تو اکنون از ایدر به شادی خرام
✦
به خاقان بگو آنچ دادم پیام
“Now depart hence in joy, and convey unto the Khagan the message I have entrusted to you.”
#53
فراوان فرستاده را هدیه داد
✦
جهاندیده از مرو برگشت شاد
“She bestowed abundant gifts upon the envoy, and the seasoned messenger departed Merv in high spirits.”