✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖

66 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۴۱ - درکشیده شدن دختر خاتون به دم شیر کپی و پیمان بهرام بر کشتن اژدها

چو چندی برآمد برین روزگار

✦

شب و روز آسایش آموزگار

چنان بد که در کوه چین آن زمان

✦

دد و دام بودی فزون از گمان

ددی بود مهتر ز اسپی بتن

✦

فروهشته چون مشک گیسو رسن

به تن زرد و گوش و دهانش سیاه

✦

ندیدی کس او را مگر گرمگاه

دو چنگش به کردار چنگ هژبر

✦

خروشش همی‌برگذشتی ز ابر

همی سنگ را درکشیدی به دم

✦

شده روز ازو بر بزرگان دژم

ورا شیر کپی همی‌خواندند

✦

ز رنجش همه بوم در ماندند

یکی دختری داشت خاتون چوماه

✦

اگر ماه دارد دو زلف سیاه

دو لب سرخ و بینی چو تیغ قلم

✦

دو بیجاده خندان و نرگس دژم

#10

بران دخت لرزان بدی مام وباب

✦

اگر تافتی بر سرش آفتاب

#11

چنان بد که روزی پیاده به دشت

✦

همی گرد آن مرغزاران بگشت

#12

جهاندار خاقان ز بهر شکار

✦

بدشتی دگر بود زان مرغزار

#13

همان نیز خاتون به کاخ اندورن

✦

همی رای زد با یکی رهنمون

#14

چو آن شیر کپی ز کوهش بدید

✦

فرود آمد او را به دم درکشید

#15

بیک دم شد او از جهان در نهان

✦

سرآمد بران خوب چهره جهان

#16

چو خاقان شنید آن سیه کرد روی

✦

همان مادرش نیر بر کند موی

#17

ز دردش همه ساله گریان بدند

✦

چو بر آتش تیز بریان بدند

#18

همی چاره جستند زان اژدها

✦

که تا چین کی آید ز چنگش رها

#19

چو بهرام جنگ مقاتوره کرد

✦

وزان مرد جنگی برآورد گرد

#20

همی‌رفت خاتون بدیدار اوی

✦

بهر کس همی‌گفت کردار اوی

#21

چنان بد که یک روز دیدش سوار

✦

از ایران همان نیز صد نامدار

#22

پیاده فراوان به پیش اندرون

✦

همی‌راند بهرام با رهنمون

#23

بپرسید خاتون که این مرد کیست

✦

که با برز و با فرهٔ ایزدیست

#24

بدو گفت کهتر که دوری ز کام

✦

که بهرام یل را ندانی بنام

#25

به ایران یکی چند گه شاه بود

✦

سرتاج او برتر از ماه بود

#26

بزرگانش خوانند بهرام گرد

✦

که از خسروان نام مردی ببرد

#27

کنون تا بیامد ز ایران بچین

✦

بلرزد همی زیر اسپش زمین

#28

خداوند خواند همی مهترش

✦

همی تاج شاهی نهد بر سرش

#29

بدو گفت خاتون که با فر اوی

✦

سزد گر بنازیم در پر اوی

#30

یکی آرزو زو بخواهم درست

✦

چو خاقان نگردد بدان کارسست

#31

بخواهد مگر ز اژدها کین من

✦

برو بشنود درد و نفرین من

#32

بدو گفت کهتر گر این داستان

✦

بخواند برو مهتر راستان

#33

تو از شیر کپی نیابی نشان

✦

مگر کشته و گرگ پایش کشان

#34

چو خاتون شنید این سخن شاد شد

✦

ز تیمار آن دختر آزاد شد

#35

همی‌تاخت تا پیش خاقان رسید

✦

یکایک بگفت آنچ دید وشنید

#36

بدو گفت خاقان که عاری بود

✦

بجایی که چون من سواری بود

#37

همی شیر کپی خورد دخترم

✦

بگوییم و ننگی شود گوهرم

#38

ندانند کان اژدهای دژم

✦

همی کوه آهن رباید به دم

#39

اگر دختر شاه نامی بود

✦

همان شاه را جان گرامی بود

#40

بدو گفت خاتون که من کین خویش

✦

بخواهم ز بهر جهان بین خویش

#41

اگر ننگ باشد وگر نام من

✦

بگویم برآید مگر کام من

#42

برآمد برین نیز روز دراز

✦

نهانی ز هرکس همی‌داشت راز

#43

چنان بد که خاقان یکی سور کرد

✦

جهان را بران سور پر نور کرد

#44

فرستاد بهرام یل رابخواند

✦

چو آمدش برتخت زرین نشاند

#45

چو خاتون پس پرده آوا شنید

✦

بشد تیز و بهرام یل را بدید

#46

فراوانش بستود وکرد آفرین

✦

که آباد بادا بتو ترک و چین

#47

یکی آرزو خواهم از شهریار

✦

که باشد بران آرزو کامگار

#48

بدو گفت بهرام فرمان تو راست

✦

برین آرزو کام و پیمان تو راست

#49

بدو گفت خاتون کز ایدر نه دور

✦

یکی مرغزارست زیبای سور

#50

جوانان چین اندران مرغزار

✦

یکی جشن سازند گاه بهار

#51

ازان بیشه پرتاب یک تیروار

✦

یکی کوه بینی سیه‌تر ز قار

#52

بران کوه خارا یکی اژدهاست

✦

که این کشور چین ازو در بلاست

#53

یکی شیر کپیش خواند همی

✦

دگر نیز نامش نداند همی

#54

یکی دخترم بد ز خاقان چین

✦

که خورشید کردی برو آفرین

#55

از ایوان بشد نزد آن جشنگاه

✦

که خاقان به نخچیر بد با سپاه

#56

بیامد ز کوه اژدهای دژم

✦

کشید آن بهار مرا او بدم

#57

کنون هر بهاری بران مرغزار

✦

چنان هم بیاید ز بهر شکار

#58

برین شهر ما را جوانی نماند

✦

همان نامور پهلوانی نماند

#59

شدند از پی شیرکپی هلاک

✦

برانگیخت از بوم آباد خاک

#60

سواران چینی ومردان کار

✦

بسی تاختند اندران کوهسار

#61

چو از دور بینند چنگال اوی

✦

برو پشت و گوش و سر و یال اوی

#62

بغرد بدرد دل مرد جنگ

✦

مر او را چه شیر و چه پیل و نهنگ

#63

کس اندر نیارد شدن پیش اوی

✦

چوگیرد شمار کم و بیش اوی

#64

بدو گفت بهرام فردا پگاه

✦

بیایم ببینم من این جشنگاه

#65

به نیروی یزدان که او داد زور

✦

بلند آفرینندهٔ ماه وهور

#66

بپردازم از اژدها جشنگاه

✦

چو شبگیر ما را نمایند راه

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما