بخش ۳۷ - خلعت نیاطوس و بازگشت رومیان، نیایش خسرو در آذرگشسپ و بخشش ولایت‌ها
#1
بخراد برزین بفرمود شاه
✦
که رو عرض گه ساز ودیوان بخواه
#2
همه لشکر رومیان عرض کن
✦
هر آنکس که هستند نوگر کهن
#3
درمشان بده رومیان را زگنج
✦
بدادن نباید که بینند رنج
#4
کسی کو به خلعت سزاوار بود
✦
کجا روز جنگ از در کار بود
#5
بفرمود تا خلعت آراستند
✦
ز در اسپ پرمایگان خواستند
#6
نیاطوس را داد چندان گهر
✦
چه اسپ و پرستار و زرین کمر
#7
کز اندازه هدیه برتر گذاشت
✦
سرش را ز پر مایگان برفراشت
#8
هر آن شهرکز روم بستد قباد
✦
چه هرمز چه کسری فرخ نژاد
#9
نیاطوس را داد و بنوشت عهد
✦
بران جام حنظل پراگند شهد
#10
برفتند پس رومیان سوی روم
✦
بدان مرز آباد و آباد بوم
#11
دگر هفته برداشت با ده سوار
✦
که بودند بینا دل و نامدار
#12
ز لشکر گه آمد به آذرگشسپ
✦
به گنبد نگه کرد و بگذاشت اسپ
#13
پیاده همی‌رفت و دیده پر آب
✦
به زردی دو رخساره چون آفتاب
#14
چو از دربه نزدیک آتش رسید
✦
شد از آب دیده رخش ناپدید
#15
دو هفته همی‌خواند استا وزند
✦
همی‌گشت بر گرد آذر نژند
#16
بهشتم بیامد ز آتشکده
✦
چو نزدیک شد روزگار سده
#17
به آتش بداد آنچ پذیرفته بود
✦
سخن هرچ پیش ردان گفته بود
#18
ز زرین و سیمین گوهرنگار
✦
ز دینار وز گوهر شاهوار
#19
به درویش بخشید گنج درم
✦
نماند اندران بوم و بر کس دژم
#20
وزان جایگه شد باندیو شهر
✦
که بردارد از روز شادیش بهر
#21
کجا کشور شورستان بود مرز
✦
کسی خاک او راندانست ارز
#22
به ایوان که نوشین روان کرده بود
✦
بسی روزگار اندر آن برده بود
#23
گرانمایه کاخی بیاراستند
✦
همان تخت زرین به پیراستند
#24
بیامد به تخت پدر برنشست
✦
جهاندار پیروز یزدان پرست
#25
بفرمود تا پیش او شد دبیر
✦
همان راهبر موبد تیزویر
#26
نوشتند منشور ایرانیان
✦
برسم بزرگان و فرخ مهان
#27
بدان کار بندوی بد کدخدای
✦
جهاندیده و راد و فرخنده‌رای
#28
خراسان سراسر به گستهم داد
✦
بفرمود تا نو کند رسم وداد
#29
بهرکار دستور بد برزمهر
✦
دبیری جهاندیده و خوب چهر
#30
چو بر کام او گشت گردنده چرخ
✦
ببخشید داراب گرد و صطرخ
#31
به منشور برمهر زرین نهاد
✦
یکی درکف رام برزین نهاد
#32
بفرمود تا نزد شاپور برد
✦
پرستنده و خلعت او را سپرد
#33
دگر مهر خسرو سوی اندیان
✦
بفرمود بردن برسم کیان
#34
دگر کشوری را بگردوی داد
✦
بران نامه بر مهر زرین نهاد
#35
ببالوی داد آن زمان شهر چاچ
✦
فرستاد منشور با تخت عاج
#36
کلید در گنجها بر شمرد
✦
سراسر بپور تخواره سپرد
#37
بفرمود تا هر که مهتر بدند
✦
به فرمان خراد برزین شدند
#38
به گیتی رونده بود کام او
✦
به منشورها بر بود نام او
#39
ز لشکر هر آنکس که هنگام کار
✦
بماندند با نامور شهریار
#40
همی خلعت خسروی دادشان
✦
به شاهی به مرزی فرستادشان
#41
همی‌گشت گویا منادیگری
✦
خوش آواز و بیدار دل مهتری
#42
که ای زیردستان شاه جهان
✦
مخوانید جز آفرین در نهان
#43
مجویید کین و مریزید خون
✦
مباشید بر کار بد رهنمون
#44
گر از زیردستان بنالد کسی
✦
گر از لشکری رنج یابد بسی
#45
نیابد ستمگاره جز دار جای
✦
همان رنج و آتش بدیگر سرای
#46
همه پادشاهند برگنج خویش
✦
کسی راکه گرد آمد از رنج خویش
#47
خورید و دهید آنک دارید چیز
✦
همان کز شماهست درویش نیز
#48
چو باید خورش بامداد پگاه
✦
سه من می بیابد ز گنجور شاه
#49
به پیمان که خواند بران آفرین
✦
که کوشد که آباد دارد زمین
#50
گر ایدون که زین سان بود پادشا
✦
به از دانشومند ناپارسا
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.