✦

دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖

63 بیت در این گفتار

برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید

دوگانه شعر و نثر روایت منثور داستان (Prose Retelling) ابیات اصیل شاهنامه (Distichs)

بخش ۳۴ - گریز بهرام چوبینه در بیراهه، سرزنش پیرزن، سوختن نیستان و بخشودن نستود

چو خورشید روشن بیاراست گاه

✦

طلایه بیامد ز نزدیک شاه

به پرده سرای اندرون کس ندید

✦

همان خیمه بر پای بر بس ندید

طلایه بیامد بگفت این به شاه

✦

دل شاه شد تنگ زان رزمخواه

گزین کرد زان جنگیان سه هزار

✦

زره دار و برگستوان ور سوار

به نستود فرمود تا برنشست

✦

میان یلی تاختن را ببست

همی‌راند نستود دل پر ز درد

✦

نبد مرد بهرام روز نبرد

همان نیز بهرام با لشکرش

✦

نبود ایمن از راه وز کشورش

همی‌راند بی‌راه دل پر ز بیم

✦

همی‌برد با خویشتن زر و سیم

یلان سینه و گرد ایزد گشسپ

✦

ز یک سوی لشکر همی‌راند اسپ

#10

به بی‌راه لشکر همی‌راندند

✦

سخنهای شاهان همی‌خواندند

#11

پدید آمد از دور یک پاره ده

✦

کجا ده نبود از در مرد مه

#12

همی‌راند بهرام پیش اندرون

✦

پشیمان شده دل پر از درد و خون

#13

چو از تشنگی خشک شدشان دهن

✦

بیامد به خان یکی پیرزن

#14

زبان را به چربی بیاراستند

✦

وزان پیرزن آب و نان خواستند

#15

زن پیر گفتار ایشان شنید

✦

یکی کهنه غربیل پیش آورید

#16

برو بر به گسترده یک پاره مشک

✦

نهاده به غربیل بر نان کشک

#17

یلان سینه برسم به بهرام داد

✦

نیامد همی در غم از واژ یاد

#18

گرفتند واژ و بخوردند نان

✦

نظاره بدان نامداران زنان

#19

چو کشکین بخوردند می خواستند

✦

زبانها به زمزم بیاراستند

#20

زن پیر گفت ار میت آرزوست

✦

میست و یکی نیز کهنه کدوست

#21

بریدم کدو را که نوبد سرش

✦

یکی جام کردم نهادم برش

#22

بدو گفت بهرام چون می بود

✦

ازان خوبتر جامها کی بود

#23

زن پیر رفت و بیاورد جام

✦

ازان جام بهرام شد شادکام

#24

یکی جام پر بر کفش برنهاد

✦

بدان تا شود پیرزن نیز شاد

#25

بدو گفت کای مام با فرهی

✦

ز کار جهان چیستت آگهی

#26

بدو پیرزن گفت چندان سخن

✦

شنیدم کزان گشت مغزم کهن

#27

ز شهر آمد امروز بسیار کس

✦

همی جنگ چوبینه گویند و بس

#28

که شد لشکر او به نزدیک شاه

✦

سپهبد گریزان بشد بی‌سپاه

#29

بدو گفت بهرام کای پاک زن

✦

مرا اندرین داستانی بزن

#30

که این از خرد بود بهرام را

✦

وگر برگزید از هوا کام را

#31

بدو پیرزن گفت کای شهره مرد

✦

چرا دیو چشم تو را تیره کرد

#32

ندانی که بهرام پور گشسپ

✦

چوبا پور هرمز بر انگیزد اسپ

#33

بخندد برو هرک دارد خرد

✦

کس اورا ز گردنکشان نشمرد

#34

بدو گفت بهرام گر آرزوی

✦

چنین کرد گو می‌خوران در کدوی

#35

برین گونه غربیل بر نان جو

✦

همی‌دار در پیش تا جو درو

#36

بران هم خورش یک شب آرام یافت

✦

همی کام دل جست و ناکام یافت

#37

چو خورشید برچرخ بگشاد راز

✦

سپهدار جنگی بزد طبل باز

#38

بیاورد چندانک بودش سپاه

✦

گرانمایگان برگرفتند راه

#39

بره بر یکی نیستان بود نو

✦

بسی اندرو مردم نی‌درو

#40

چو از دور دیدند بهرام را

✦

چنان لشکرگشن و خودکام را

#41

به بهرام گفتند انوشه بدی

✦

ز راه نیستان چرا آمدی

#42

که بی‌مر سپاهست پیش اندرون

✦

همه جنگ را دست شسته به خون

#43

چنین گفت بهرام کایدر سوار

✦

نباشد جز از لشکر شهریار

#44

فرود آمدند اندران نیستان

✦

همه جنگ را تنگ بسته میان

#45

شنیدم که چون ما ز پرده سرای

✦

بسی چیدن راه کردیم رای

#46

جهاندار بگزید نستود را

✦

جهان جوی بی‌تار و بی‌پود را

#47

ابا سه هزار از سواران مرد

✦

کجا پای دارند روز نبرد

#48

بدان تا بیاید پس ما دمان

✦

چو بینم مر او را سرآرم زمان

#49

همه اسپ را تنگها برکشید

✦

همه گرد این بیشه لشکر کشید

#50

سواران سبک برکشیدند تنگ

✦

گرفتند شمشیر هندی به چنگ

#51

همه نیستان آتش اندر زدند

✦

سپه را یکایک بهم بر زدند

#52

نیستان سراسر شد افروخته

✦

یکی کشته و دیگری سوخته

#53

چونستود را دید بهرام گرد

✦

عنان بارهٔ تیزتگ را سپرد

#54

ز زین برگرفتش به خم کمند

✦

بیاورد و کردش هم آنگه ببند

#55

همی‌خواست نستود زو زینهار

✦

همی‌گفت کای نامور شهریار

#56

چرا ریخت خواهی همی خون من

✦

ببخشای بر بخت وارون من

#57

مکش مر مرا تا دوان پیش تو

✦

بیایم بوم زار درویش تو

#58

بدو گفت بهرام من چون تو مرد

✦

نخواهم که باشد به دشت نبرد

#59

نبرم سرت را که ننگ آیدم

✦

که چون تو سواری به جنگ آیدم

#60

چو یابی رهایی ز دستم بپوی

✦

ز من هرچ دیدی به خسرو بگوی

#61

چو بشنید نستود روی زمین

✦

ببوسید و بسیار کرد آفرین

#62

وزان بیشه بهرام شد تابری

✦

ابا او دلیران فرخنده پی

#63

ببود و برآسود و ز آنجا برفت

✦

به نزدیک خاقان خرامید تفت

پادشاهی خسرو پرویز

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما