بخش ۳۳ - نبرد خسرو و بهرام چوبینه، بخشایش شبانهٔ سپاه و گریز بهرام با گنج
#1
هم آنگه ز کوه اندر آمد سپاه
✦
جهان شد ز گرد سواران سیاه
#2
وزان روی بهرام لشکر براند
✦
به روز اندرون روشنایی نماند
#3
همی‌گفت هرکس که راند سپاه
✦
خرد باید و مردی و دستگاه
#4
دلیران که دیدند خشت مرا
✦
همان پهلوانی سرشت مرا
#5
مرا برگزیدند بر خسروان
✦
به خاک افگنم نام نوشین روان
#6
ز لشکر بر شاه شد خیره خیر
✦
کمان را بزه کرد و یک چوبه تیر
#7
بزد ناگهان بر کمرگاه شاه
✦
بکژ اندر آویخت پیکان به راه
#8
یکی بنده چون زخم پیکان بدید
✦
بیامد ز دیباش بیرون کشید
#9
سبک شهریار اندر آمد دمان
✦
به بهرام چوبینهٔ بد نشان
#10
بزد نیزه‌ای بر کمربند اوی
✦
زره بود نگسست پیوند اوی
#11
سنان سر نیزه شد به دونیم
✦
دل مرد بی‌راه شد پر ز بیم
#12
چو بشکست نیزه بر آشفت شاه
✦
بزد تیغ بر مغفر کینه خواه
#13
سراسر همه تیغ برهم شکست
✦
بدان پیکر مغفر اندر نشست
#14
همی آفرین کرد هرکس که دید
✦
هم آنکس که آواز آهن شنید
#15
گرانمایگان از پس اندر شدند
✦
چنان لشکری را بهم بر زدند
#16
خرامید بندوی نزدیک شاه
✦
که‌ای تاج تو برتر از چرخ ماه
#17
یکی لشکرست این چومور وملخ
✦
گرفته بیابان همه ریگ و شخ
#18
نه والا بود خیره خون ریختن
✦
نه این شاه با بنده آویختن
#19
هر آنکس که خواهد ز ما زینهار
✦
به از کشته یا خسته در کارزار
#20
بدو گفت خسرو که هر کز گناه
✦
بپیچد برو من نیم کینه خواه
#21
همه پاک در زینهار منند
✦
به تاج اندرون گوشوار منند
#22
برآمد هم آنگه شب از تیره کوه
✦
سپه بازگشتند هر دو گروه
#23
چوآمد غوپاسبان و جرس
✦
ز لشکر نبد خفته بسیار کس
#24
جهان جوی بندوی ز آنجا برفت
✦
میان دو لشکر خرامید تفت
#25
ز لشکر نگه کرد کنداوری
✦
خوش آواز و گویا منادیگری
#26
بفرمود تا بارگی برنشست
✦
به بیدار کردن میان را ببست
#27
چنین تا میان دولشکر براند
✦
کزو تا بدشمن فراوان نماند
#28
خروشی برآورد کای بندگان
✦
گنه کرده و بخت جویندگان
#29
هران کز شما او گنهکارتر
✦
به جنگ اندرون نامبردارتر
#30
به یزدانش بخشید شاه جهان
✦
گناهی‌که کرد آشکار و نهان
#31
به تیره شبان چون برآمد خروش
✦
نهادند هرکس به آواز گوش
#32
همه نامداران بهرامیان
✦
برفتن ببستند یک سر میان
#33
چو برزد سر از کوه گیتی فروز
✦
زمین را به ملحم بیاراست روز
#34
همه دشت بی‌مرد و خرگاه بود
✦
که بهرام زان شب نه آگاه بود
#35
بدان خیمه‌ها در ندیدند کس
✦
جز از ویژه یاران بهرام و بس
#36
چو بهرام زان لشکر آگاه گشت
✦
بیامد بران خیمه‌ها برگذشت
#37
به یاران چنین گفت کاکنون گریز
✦
به آید ز آرام با رستخیز
#38
شتر خواست از ساروان سه هزار
✦
هیونان کفک افگن و نامدار
#39
ز چیزی که در گنج بد بردنی
✦
ز گستردنیها و از خوردنی
#40
ز زرین و سیمین وز تخت عاج
✦
همان یاره و طوق زرین وتاج
#41
همه بار کردند و خود برنشست
✦
میان از پی بازگشتن ببست
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.