سپیده‌دمان چون درفش خورشید بر پهنه آسمان برافراشته شد و تیرگی شب رخت بربست، بانگ کوس و ناله شیپور و ترامپت‌های جنگی بر فراز پیلان پیل‌پیکر طنین‌انداز گردید. دشت و دمن از انبوه لشکریان آراسته به جوشن و زره چو دریا به موج درآمد و نوزندگان نیزه‌ها زیر تابش مهر چون ستارگان شامگاهی درخشیدن گرفت.
خسروپرویز بر قلبگاه سپاه جای گرفت و برادران و سپهسالاران خویش را بر جناحین گماشت؛ گردوی دلاور بر میمنه ایستاد و شاپور و اندیان و گستهم همراه دیگر نامداران، آماده پیکار شدند. در آن سوی، بهرام چوبینه بر پیل سپید کوه‌پیکر سوار آمد و نبرد با خروش پیلان و باران تیر آغاز گشت. بهرام با خشم از پیشگاه شاپور گذشت و او را سرزنش‌ها کرد، اما شاپور پاسخ داد که وفا به شاهنشاه، آیین آزادگان است. چون بهرام پیل خویش را به قلب لشکر راند، خسرو فرمان داد تا باران تیر بر خرطوم پیل باریدن گیرد؛ پیل از دردهای گران به ستوه آمد و بر جای ماند. بهرام خشمگین پیاده شد، دامن زره بر کمر زد و با تیغ تیز و سپر، رستاخیزی در میان پیادگان برپا ساخت، سپس بر اسب نشست و صفوف قلبگاه را برهم درید.
در میانه کارزار، بهرام بر میسره تاخت، جایی که برادرش گردوی در سنگر ایستاده بود. دو برادر رو در روی یکدیگر شمشیر کشیدند و گردوی در پاسخ بانگ بهرام که او را به برادرکشی متهم می‌کرد، فریاد زد: «برادری که دشمن داد و دین و پیمان‌شکن شاه باشد، شایسته کین است!»
خسروپرویز برای آنکه پیروزی در این نبرد بزرگ به نام رومیان نیافتد، چهارده پهلوان برگزیده ایرانی—چون گستهم، بندوی، گردوی، شاپور، اندیان، آذرگشسپ و فرخزاد—را جدا کرد و خود پیشگام رزم با بهرام شد. بهرام نیز با سه تن از دلاورانش (ایزدگشسپ، یلان‌سینه و جان‌فروز) پیش آمد. پیکاری خونین و شتابان درگرفت. در آشوب نبرد، یاران خسرو از او جدا ماندند و شاهنشاه تنها و بی‌سپاه در میان کوهستان گرفتار آمد.
سه جنگاور کینه‌توز بهرام، ایزدگشسپ و یلان‌سینه، شاه را تا ژرفای کوهستان تعقیب کردند. خسروپرویز ناچار به غاری تنگ و بن‌بست پناه برد؛ روبرویش دیواره استوار سنگ بود و پس پشتش تیغ برهنه بهرام چوبینه. در آن لحظه بی‌چارگی و نومیدی از یاری خاکیان، خسرو از اسب فرود آمد و سر بر آستان جهان‌آفرین نهاد و خالصانه دادار پاک را به فریادخواهی خواند.
ناگهان خروشی از آسمان کوهستان برآمد و سروش فرخنده ایزدی، با جامه‌ای سبز و سوار بر خنگی سپید، بر شاه آشکار گشت. سروش دست خسروپرویز را گرفت و به اعجاز الهی او را از چنگال دشمنان برداشت و بر فراز تیغه دسترس‌ناپذیر کوه بگذارد. سروش به شاه بشارت داد که سی و هشت سال دیگر با پارسایی و شکوه بر جهان پادشاهی خواهد کرد و سپس از دیدگان نهان شد.
بهرام چوبینه که این اعجاز شگفت‌انگیز را دید، مبهوت و خیره ماند و دانست که دیگر نه با آدمی، که با فرّه ایزدی و تقدیر آسمانی در جنگ است. در سوی دیگر، نیاطوس و مریم که بر فراز کوه اشک ماتم می‌ریختند و گمان می‌بردند خسرو کشته شده است، ناگاه شاهنشاه را بر ستیغ کوه سلامت دیدند. دل‌ها غرق در شادی گشت و خسرو داستان نجات معجزه‌آسا به دست سروش را بر همگان بازگفت و لشکر ایران و روم با امیدی تازه برای درهم‌شکستن نهایی بهرام آماده گشتند.