بخش ۳ - کشته شدن دارا و شبانی زادگان ساسان، خواب بابک و دادن دختر و افسر بدو
#1
چو دارا به رزم اندرون کشته شد
✦
همه دوده را روز برگشته شد
#2
پسر بد مر او را یکی شادکام
✦
خردمند و جنگی و ساسان به نام
#3
پدر را بران گونه چون کشته دید
✦
سر بخت ایرانیان گشته دید
#4
ازان لشکر روم بگریخت اوی
✦
به دام بلا در نیاویخت اوی
#5
به هندوستان در به زاری بمرد
✦
ز ساسان یکی کودکی ماند خرد
#6
بدین هم‌نشان تا چهارم پسر
✦
همی نام ساسانش کردی پدر
#7
شبانان بدندی و گر ساربان
✦
همه ساله با رنج و کار گران
#8
چو کهتر پسر سوی بابک رسید
✦
به دشت اندرون سر شبان را بدید
#9
بدو گفت مزدورت آید به کار
✦
که ایدر گذارد به بد روزگار
#10
بپذرفت بدبخت را سرشبان
✦
همی داشت با رنج روز و شبان
#11
چو شد کارگر مرد و آمد پسند
✦
شبان سرشبان گشت بر گوسفند
#12
دران روزگاری همی بود مرد
✦
پر از غم دل و تن پر از رنج و درد
#13
شبی خفته بد بابک رود یاب
✦
چنان دید روشن روانش به خواب
#14
که ساسان به پیل ژیان برنشست
✦
یکی تیغ هندی گرفته به دست
#15
هرانکس که آمد بر او فراز
✦
برو آفرین کرد و بردش نماز
#16
زمین را به خوبی بیاراستی
✦
دل تیره از غم بپیراستی
#17
به دیگر شب‌اندر چو بابک بخفت
✦
همی بود با مغزش اندیشه جفت
#18
چنان دید در خواب کاتش‌پرست
✦
سه آتش ببردی فروزان به دست
#19
چو آذر گشسپ و چو خراد و مهر
✦
فروزان به کردار گردان سپهر
#20
همه پیش ساسان فروزان بدی
✦
به هر آتشی عود سوزان بدی
#21
سر بابک از خواب بیدار شد
✦
روان و دلش پر ز تیمار شد
#22
هرانکس که در خواب دانا بدند
✦
به هر دانشی بر توانا بدند
#23
به ایوان بابک شدند انجمن
✦
بزرگان فرزانه و رای زن
#24
چو بابک سخن برگشاد از نهفت
✦
همه خواب یکسر بدیشان بگفت
#25
پراندیشه شد زان سخن رهنمای
✦
نهاده برو گوش پاسخ‌سرای
#26
سرانجام گفت ای سرافراز شاه
✦
به تأویل این کرد باید نگاه
#27
کسی را که بینند زین سان به خواب
✦
به شاهی برآرد سر از آفتاب
#28
ور ایدونک این خواب زو بگذرد
✦
پسر باشدش کز جهان بر خورد
#29
چو بابک شنید این سخن گشت شاد
✦
براندازه‌شان یک به یک هدیه داد
#30
بفرمود تا سرشبان از رمه
✦
بر بابک آید به روز دمه
#31
بیامد شبان پیش او با گلیم
✦
پر از برف پشمینه دل بدو نیم
#32
بپردخت بابک ز بیگانه جای
✦
بدر شد پرستنده و رهنمای
#33
ز ساسان بپرسید و بنواختش
✦
بر خویش نزدیک بنشاختش
#34
بپرسیدش از گوهر و از نژاد
✦
شبان زو بترسید و پاسخ نداد
#35
ازان پس بدو گفت کای شهریار
✦
شبان را به جان گر دهی زینهار
#36
بگوید ز گوهر همه هرچ هست
✦
چو دستم بگیری به پیمان به دست
#37
که با من نسازی بدی در جهان
✦
نه بر آشکار و نه اندر نهان
#38
چو بشنید بابک زبان برگشاد
✦
ز یزدان نیکی دهش کرد یاد
#39
که بر تو نسازم به چیزی گزند
✦
بدارمت شادان‌دل و ارجمند
#40
به بابک چنین گفت زان پس جوان
✦
که من پور ساسانم ای پهلوان
#41
نبیرهٔ جهاندار شاه اردشیر
✦
که بهمنش خواندی همی یادگیر
#42
سرافراز پور یل اسفندیار
✦
ز گشتاسپ یل در جهان یادگار
#43
چو بشنید بابک فرو ریخت آب
✦
ازان چشم روشن که او دید خواب
#44
بیاورد پس جامهٔ پهلوی
✦
یکی باره با آلت خسروی
#45
بدو گفت بابک به گرمابه شو
✦
همی باش تا خلعت آرند نو
#46
یکی کاخ پرمایه او را بساخت
✦
ازان سرشبانان سرش برافراخت
#47
چو او را بران کاخ بر جای کرد
✦
غلام و پرستنده بر پای کرد
#48
به هر آلتی سرفرازیش داد
✦
هم از خواسته بی‌نیازیش داد
#49
بدو داد پس دختر خویش را
✦
پسندیده و افسر خویش را
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.