بخش ۱۹ - گریز اردشیر از کرم و هفتواد، پناه دو جوان و کشتن مهرک نوشزاد جز دخترش
#1
پراندیشه بود آن شب از کرم شاه
✦
چو بنشست خورشید بر جایگاه
#2
سپه برگرفت از لب آبگیر
✦
سوی پارس آمد دمان اردشیر
#3
پس لشکر او بیامد سپاه
✦
ز هر سو گرفتند بر شاه راه
#4
بکشتند هرکس که بد نامدار
✦
همی تاختند از پس شهریار
#5
خروش آمد از پس که ای بخت کرم
✦
که رخشنده بادا سر از تخت کرم
#6
همی هرکسی گفت کاینت شگفت
✦
کزین هرکس اندازه باید گرفت
#7
بیامد گریزان و دل پر نهیب
✦
همی تاخت اندر فراز و نشیب
#8
یکی شارستان دید جایی بزرگ
✦
ازان سو براندند گردان چو گرگ
#9
چو تنگ اندر آمد یکی خانه دید
✦
به در بر دو برنای بیگانه دید
#10
ببودند بر در زمانی به پای
✦
بپرسید زو این دو پاکیزه‌رای
#11
که بیگه چنین از کجا رفته‌اید
✦
که با گرد راهید و آشفته‌اید
#12
بدو گفت زین سو گذشت اردشیر
✦
ازو باز ماندیم بر خیره خیر
#13
که بگریخت از کرم وز هفتواد
✦
وزان بی‌هنر لشکر بدنژاد
#14
بجستند از جای هر دو جوان
✦
پر از درد گشتند و تیره‌روان
#15
فرود آوریدندش از پشت زین
✦
بران مهتران خواندند آفرین
#16
یکی جای خرم بپیراستند
✦
پسندیده خوانی بیاراستند
#17
نشستند با شاه گردان به خوان
✦
پرستش گرفتند هر دو جوان
#18
به آواز گفتند کای سرفراز
✦
غم و شادمانی نماند دراز
#19
نگه کن که ضحاک بیدادگر
✦
چه آورد زان تخت شاهی به سر
#20
هم افراسیاب آن بداندیش مرد
✦
کزو بد دل شهریاران به درد
#21
سکندر که آمد برین روزگار
✦
بکشت آنک بد در جهان شهریار
#22
برفتند و زیشان به جز نام زشت
✦
نماند و نیابند خرم بهشت
#23
نماند همین نیز بر هفتواد
✦
بپیچد به فرجام این بدنژاد
#24
ز گفتار ایشان دل شهریار
✦
چنان تازه شد چون گل اندر بهار
#25
خوش آمدش گفتار آن دلنواز
✦
بکرد آشکارا و بنمود راز
#26
که فرزند ساسان منم اردشیر
✦
یکی پند باید مرا دلپذیر
#27
چه سازیم با کرم و با هفتواد
✦
که نام و نژادش به گیتی مباد
#28
سپهبدار ایران چو بگشاد راز
✦
جوانانش بردند هر دو نماز
#29
بگفتند هر دو که نوشه بدی
✦
همیشه ز تو دور دست بدی
#30
تن و جان ما پیش تو بنده باد
✦
همیشه روان تو پاینده باد
#31
سخنها که پرسیدی از ما درست
✦
بگوییم تا چاره سازی نخست
#32
تو در جنگ با کرم و با هفتواد
✦
بسنده نه‌ای گر نپیچی ز داد
#33
یکی جای دارند بر تیغ کوه
✦
بدو اندرون کرم و گنج و گروه
#34
به پیش اندرون شهر و دریا بپشت
✦
دژی بر سر کوه و راهی درشت
#35
همان کرم کز مغز آهرمنست
✦
جهان آفریننده را دشمنست
#36
همی کرم خوانی به چرم اندرون
✦
یکی دیو جنگیست ریزنده خون
#37
سخنها چو بشنید زو اردشیر
✦
همه مهر جوینده و دلپذیر
#38
بدیشان چنین گفت کآری رواست
✦
بد و نیک ایشان مرا با شماست
#39
جوانان ورا پاسخ آراستند
✦
دل هوشمندش بپیراستند
#40
که ما بندگانیم پیشت به پای
✦
همیشه به نیکی ترا رهنمای
#41
ز گفتار ایشان دلش گشت شاد
✦
همی رفت پیروز و دل پر ز داد
#42
چو برداشت زانجا جهاندار شاه
✦
جوانان برفتند با او به راه
#43
همی رفت روشن‌دل و یادگیر
✦
سرافراز تا خورهٔ اردشیر
#44
چو بر شاه بر شد سپاه انجمن
✦
بزرگان فرزانه و رای‌زن
#45
برآسود یک چند و روزی به داد
✦
بیامد سوی مهرک نوشزاد
#46
چو مهرک بیارست رفتن به جنگ
✦
جهان کرد بر خویشتن تار و تنگ
#47
به جهرم چو نزدیک شد پادشا
✦
نهان گشت زو مهرک بی‌وفا
#48
دل پادشا پر ز پیکار شد
✦
همی بود تا او گرفتار شد
#49
به شمشیر هندی بزد گردنش
✦
به آتش در انداخت بی‌سر تنش
#50
هرانکس کزان تخمه آمد به مشت
✦
به خنجر هم اندر زمانش بکشت
#51
مگر دختری کان نهان گشت زوی
✦
همه شهر ازو گشت پر جست و جوی
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.