بخش ۱ - ستایش محمود و نصر و بوالظفر، مژدهٔ بخشش خراج و اندرز داد و جاودانگی سخن
#1
کنون پادشاه جهان را ستای
✦
به رزم و به بزم و به دانش گرای
#2
سرافراز محمود فرخنده‌رای
✦
کزویست نام بزرگی به جای
#3
جهاندار ابوالقاسم پر خرد
✦
که رایش همی از خرد برخورد
#4
همی باد تا جاودان شاد دل
✦
ز رنج و ز غم گشته آزاد دل
#5
شهنشاه ایران و زابلستان
✦
ز قنوج تا مرز کابلستان
#6
برو آفرین باد و بر لشکرش
✦
چه بر خویش و بر دوده و کشورش
#7
جهاندار سالار او میر نصر
✦
کزو شادمانست گردنده عصر
#8
دریغش نیاید ز بخشیدن ایچ
✦
نه آرام گیرد به روز بسیچ
#9
چو جنگ آیدش پیش جنگ آورد
✦
سر شهریاران به چنگ آورد
#10
برآنکس که بخشش کند گنج خویش
✦
ببخشد نه‌اندیشد از رنج خویش
#11
جهان تاجهاندار محمود باد
✦
وزو بخشش و داد موجود باد
#12
سپهدار چون بوالمظفر بود
✦
سرلشکر از ماه برتر بود
#13
که پیروز نامست و پیروزبخت
✦
همی بگذرد تیر او بر درخت
#14
همیشه تن شاه بی‌رنج باد
✦
نشستش همه بر سر گنج باد
#15
همیدون سپهدار او شاد باد
✦
دلش روشن و گنجش آباد باد
#16
چنین تا به پایست گردان سپهر
✦
ازین تخمه هرگز مبراد مهر
#17
پدر بر پدر بر پسر بر پسر
✦
همه تاجدارند و پیروزگر
#18
گذشته ز شوال ده با چهار
✦
یکی آفرین باد بر شهریار
#19
کزین مژده دادیم رسم خراج
✦
که فرمان بد از شاه با فر و تاج
#20
که سالی خراجی نخواهند بیش
✦
ز دین‌دار بیدار وز مرد کیش
#21
بدین عهد نوشین‌روان تازه شد
✦
همه کار بر دیگر اندازه شد
#22
چو آمد بران روزگاری دراز
✦
همی بفگند چادر داد باز
#23
ببینی بدین داد و نیکی گمان
✦
که او خلعتی یابد از آسمان
#24
که هرگز نگردد کهن بر برش
✦
بماند کلاه کیان بر سرش
#25
سرش سبز باد و تنش بی‌گزند
✦
منش برگذشته ز چرخ بلند
#26
ندارد کسی خوار فال مرا
✦
کجا بشمرد ماه و سال مرا
#27
نگه کن که این نامه تا جاودان
✦
درفشی بود بر سر بخردان
#28
بماند بسی روزگاران چنین
✦
که خوانند هرکس برو آفرین
#29
چنین گفت نوشین روان قباد
✦
که چون شاه را دل بپیچد ز داد
#30
کند چرخ منشور او را سیاه
✦
ستاره نخواند ورا نیز شاه
#31
ستم نامهٔ عزل شاهان بود
✦
چو درد دل بیگناهان بود
#32
بماناد تا جاودان این گهر
✦
هنرمند و بادانش و دادگر
#33
نباشد جهان بر کسی پایدار
✦
همه نام نیکو بود یادگار
#34
کجا شد فریدون و ضحاک و جم
✦
مهان عرب خسروان عجم
#35
کجا آن بزرگان ساسانیان
✦
ز بهرامیان تا به سامانیان
#36
نکوهیده‌تر شاه ضحاک بود
✦
که بیدادگر بود و ناپاک بود
#37
فریدون فرخ ستایش ببرد
✦
بمرد او و جاوید نامش نمرد
#38
سخن ماند اندر جهان یادگار
✦
سخن بهتر از گوهر شاهوار
#39
ستایش نبرد آنک بیداد بود
✦
به گنج و به تخت مهی شاد بود
#40
گسسته شود در جهان کام اوی
✦
نخواند به گیتی کسی نام اوی
#41
ازین نامهٔ شاه دشمن‌گداز
✦
که بادا همه ساله بر تخت ناز
#42
همه مردم از خانها شد به دشت
✦
نیایش همی ز آسمان برگذشت
#43
که جاوید بادا سر تاجدار
✦
خجسته برو گردش روزگار
#44
ز گیتی مبیناد جز کام خویش
✦
نوشته بر ایوانها نام خویش
#45
همان دوده و لشکر و کشورش
✦
همان خسروی قامت و منظرش
شناسنامه و تفسیر بیت
ترجمه انگلیسی:
معنی روان:
ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.