بخش ۲۲ - نامهٔ کیخسرو بر نیزه، گشودن دژ به فر یزدان، بنای آذرگشسپ و تاجگذاری به دست کاووس

#1

چو آگاهی آمد به آزادگان

✦

بر پیر گودرز کشوادگان

#2

که طوس و فریبرز گشتند باز

✦

نیارست رفتن بر دژ فراز

#3

بیاراست پیلان و برخاست غو

✦

بیامد سپاه جهاندار نو

#4

یکی تخت زرین زبرجدنگار

✦

نهاد از بر پیل و بستند بار

#5

به گرد اندرش با درفش بنفش

✦

به پا اندرون کرده زرینه کفش

#6

جهانجوی بر تخت زرین نشست

✦

به سر برش تاجی و گرزی به دست

#7

دو یاره ز یاقوت و طوقی به زر

✦

به زر اندرون نقش کرده گهر

#8

همی رفت لشکر گروها گروه

✦

که از سم اسپان زمین شد چو کوه

#9

چو نزدیک دژ شد همی برنشست

✦

بپوشید درع و میان را ببست

#10

نویسنده‌ای خواست بر پشت زین

✦

یکی نامه فرمود با آفرین

#11

ز عنبر نوشتند بر پهلوی

✦

چنان چون بود نامهٔ خسروی

#12

که این نامه از بندهٔ کردگار

✦

جهانجوی کیخسرو نامدار

#13

که از بند آهرمن بد بجست

✦

به یزدان زد از هر بدی پاک دست

#14

که اویست جاوید برتر خدای

✦

خداوند نیکی ده و رهنمای

#15

خداوند بهرام و کیوان و هور

✦

خداوند فر و خداوند زور

#16

مرا داد اورند و فر کیان

✦

تن پیل و چنگال شیر ژیان

#17

جهانی سراسر به شاهی مراست

✦

در گاو تا برج ماهی مراست

#18

گر این دژ بر و بوم آهرمنست

✦

جهان آفرین را به دل دشمنست

#19

به فر و به فرمان یزدان پاک

✦

سراسر به گرز اندر آرم به خاک

#20

و گر جادوان راست این دستگاه

✦

مرا خود به جادو نباید سپاه

#21

چو خم دوال کمند آورم

✦

سر جادوان را به بند آورم

#22

وگر خود خجسته سروش اندرست

✦

به فرمان یزدان یکی لشکرست

#23

همان من نه از دست آهرمنم

✦

که از فر و برزست جان و تنم

#24

به فرمان یزدان کند این تهی

✦

که اینست پیمان شاهنشهی

#25

یکی نیزه بگرفت خسرو به دست

✦

همان نامه را بر سر نیزه بست

#26

بسان درفشی برآورد راست

✦

به گیتی به جز فر یزدان نخواست

#27

بفرمود تا گیو با نیزه تفت

✦

به نزدیک آن بر شده باره رفت

#28

بدو گفت کاین نامهٔ پندمند

✦

ببر سوی دیوار حصن بلند

#29

بنه نامه و نام یزدان بخوان

✦

بگردان عنان تیز و لختی ممان

#30

بشد گیو نیزه گرفته به دست

✦

پر از آفرین جان یزدان پرست

#31

چو نامه به دیوار دژ برنهاد

✦

به نام جهانجوی خسرو نژاد

#32

ز دادار نیکی دهش یاد کرد

✦

پس آن چرمهٔ تیزرو باد کرد

#33

شد آن نامهٔ نامور ناپدید

✦

خروش آمد و خاک دژ بردمید

#34

همانگه به فرمان یزدان پاک

✦

ازان بارهٔ دژ برآمد تراک

#35

تو گفتی که رعدست وقت بهار

✦

خروش آمد از دشت و ز کوهسار

#36

جهان گشت چون روی زنگی سیاه

✦

چه از باره دژ چه گرد سپاه

#37

تو گفتی برآمد یکی تیره ابر

✦

هوا شد به کردار کام هژبر

#38

برانگیخت کیخسرو اسپ سیاه

✦

چنین گفت با پهلوان سپاه

#39

که بر دژ یکی تیر باران کنید

✦

هوا را چو ابر بهاران کنید

#40

برآمد یکی میغ بارش تگرگ

✦

تگرگی که بردارد از ابر مرگ

#41

ز دیوان بسی شد به پیکان هلاک

✦

بسی زهره کفته فتاده به خاک

#42

ازان پس یکی روشنی بردمید

✦

شد آن تیرگی سر به سر ناپدید

#43

جهان شد به کردار تابنده ماه

✦

به نام جهاندار پیروز شاه

#44

برآمد یکی باد با آفرین

✦

هوا گشت خندان و روی زمین

#45

برفتند دیوان به فرمان شاه

✦

در دژ پدید آمد از جایگاه

#46

به دژ در شد آن شاه آزادگان

✦

ابا پیر گودرز کشوادگان

#47

یکی شهر دید اندر آن دژ فراخ

✦

پر از باغ و میدان و ایوان و کاخ

#48

بدانجای کان روشنی بردمید

✦

سر بارهٔ دژ بشد ناپدید

#49

بفرمود خسرو بدان جایگاه

✦

یکی گنبدی تا به ابر سیاه

#50

درازی و پهنای او ده کمند

✦

به گرد اندرش طاقهای بلند

#51

ز بیرون دو نیمی تگ تازی اسپ

✦

برآورد و بنهاد آذرگشسپ

#52

نشستند گرد اندرش موبدان

✦

ستاره‌شناسان و هم بخردان

#53

دران شارستان کرد چندان درنگ

✦

که آتشکده گشت با بوی و رنگ

#54

چو یک سال بگذشت لشکر براند

✦

بنه بر نهاد و سپه برنشاند

#55

چو آگاهی آمد به ایران ز شاه

✦

ازان ایزدی فر و آن دستگاه

#56

جهانی فرو ماند اندر شگفت

✦

که کیخسرو آن فر و بالا گرفت

#57

همه مهتران یک به یک با نثار

✦

برفتند شادان بر شهریار

#58

فریبرز پیش آمدش با گروه

✦

از ایران سپاهی بکردار کوه

#59

چو دیدش فرود آمد از تخت زر

✦

ببوسید روی برادر پدر

#60

نشاندش بر تخت زر شهریار

✦

که بود از در یاره و گوشوار

#61

همان طوس با کاویانی درفش

✦

همی رفت با کوس و زرینه کفش

#62

بیاورد و پیش جهاندار برد

✦

زمین را ببوسید و او را سپرد

#63

بدو گفت کاین کوس و زرینه کفش

✦

به نیک اختری کاویانی درفش

#64

ز لشکر ببین تا سزاوار کیست

✦

یکی پهلوان از در کار کیست

#65

ز گفتارها پوزش آورد پیش

✦

بپیچید زان بیهده رای خویش

#66

جهاندار پیروز بنواختش

✦

بخندید و بر تخت بنشاختش

#67

بدو گفت کین کاویانی درفش

✦

هم آن پهلوانی و زرینه کفش

#68

نبینم سزای کسی در سپاه

✦

ترا زیبد این کار و این دستگاه

#69

ترا پوزش اکنون نیاید به کار

✦

نه بیگانه‌ای خواستی شهریار

#70

چو پیروز برگشت شیر از نبرد

✦

دل و دیدهٔ دشمنان تیره کرد

#71

سوی پهلو پارس بنهاد روی

✦

جوان بود و بیدار و دیهیم جوی

#72

چو زو آگهی یافت کاووس کی

✦

که آمد ز ره پور فرخنده پی

#73

پذیره شدش با رخی ارغوان

✦

ز شادی دل پیر گشته جوان

#74

چو از دور خسرو نیا را بدید

✦

بخندید و شادان دلش بردمید

#75

پیاده شد و برد پیشش نماز

✦

به دیدار او بد نیا را نیاز

#76

بخندید و او را به بر در گرفت

✦

نیایش سزاوار او برگرفت

#77

وزانجا سوی کاخ رفتند باز

✦

به تخت جهاندار دیهیم ساز

#78

چو کاووس بر تخت زرین نشست

✦

گرفت آن زمان دست خسرو به دست

#79

بیاورد و بنشاند بر جای خویش

✦

ز گنجور تاج کیان خواست پیش

#80

ببوسید و بنهاد بر سرش تاج

✦

به کرسی شد از نامور تخت عاج

#81

ز گنجش زبرجد نثار آورید

✦

بسی گوهر شاهوار آورید

#82

بسی آفرین بر سیاوش بخواند

✦

که خسرو به چهره جز او را نماند

#83

ز پهلو برفتند آزادگان

✦

سپهبد سران و گرانمایگان

#84

به شاهی برو آفرین خواندند

✦

همه زر و گوهر برافشاندند

#85

جهان را چنین است ساز و نهاد

✦

ز یک دست بستد به دیگر بداد

#86

بدردیم ازین رفتن اندر فریب

✦

زمانی فراز و زمانی نشیب

#87

اگر دل توان داشتن شادمان

✦

به شادی چرا نگذرانی زمان

#88

به خوشی بناز و به خوبی ببخش

✦

مکن روز را بر دل خویش رخش

#89

ترا داد و فرزند را هم دهد

✦

درختی که از بیخ تو برجهد

#90

نبینی که گنجش پر از خواستست

✦

جهانی به خوبی بیاراستست

#91

کمی نیست در بخشش دادگر

✦

فزونی بخوردست انده مخور

داستان سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما