بخش ۱۹ - گرفتن پیران به کمند گیو بر لب رود، هزیمت سپاه توران و سوراخ کردن گوش پیران

#1

سواران گزین کرد پیران هزار

✦

همه جنگجوی و همه نامدار

#2

بدیشان چنین گفت پیران که زود

✦

عنان تگاور بباید بسود

#3

شب و روز رفتن چو شیر ژیان

✦

نباید گشادن به ره بر میان

#4

که گر گیو و خسرو به ایران شوند

✦

زنان اندر ایران چه شیران شوند

#5

نماند برین بوم و بر خاک و آب

✦

وزین داغ دل گردد افراسیاب

#6

به گفتار او سر برافراختند

✦

شب و روز یکسر همی تاختند

#7

نجستند روز و شب آرام و خواب

✦

وزین آگهی شد به افراسیاب

#8

چنین تا بیامد یکی ژرف رود

✦

سپه شد پراگنده چون تار و پود

#9

بنش ژرف و پهناش کوتاه بود

✦

بدو بر به رفتن دژآگاه بود

#10

نشسته فرنگیس بر پاس گاه

✦

به دیگر کران خفته بد گیو و شاه

#11

فرنگیس زان جایگه بنگرید

✦

درفش سپهدار توران بدید

#12

دوان شد بر گیو و آگاه کرد

✦

بران خفتگان خواب کوتاه کرد

#13

بدو گفت کای مرد با رنج خیز

✦

که آمد ترا روزگار گریز

#14

ترا گر بیابند بیجان کنند

✦

دل ما ز درد تو پیچان کنند

#15

مرا با پسر دیده گردد پرآب

✦

برد بسته تا پیش افراسیاب

#16

وزان پس ندانم چه آید گزند

✦

نداند کسی راز چرخ بلند

#17

بدو گفت گیو ای مه بانوان

✦

چرا رنجه کردی بدینسان روان

#18

تو با شاه برشو به بالای تند

✦

ز پیران و لشکر مشو هیچ کند

#19

جهاندار پیروز یار منست

✦

سر اختر اندر کنار منست

#20

بدوگفت کیخسرو ای رزمساز

✦

کنون بر تو بر کار من شد دراز

#21

ز دام بلا یافتم من رها

✦

تو چندین مشو در دم اژدها

#22

به هامون مرارفت باید کنون

✦

فشاندن به شمشیر بر شید خون

#23

بدو گفت گیو ای شه سرفراز

✦

جهان را به نام تو آمد نیاز

#24

پدر پهلوانست و من پهلوان

✦

به شاهی نپیچیم جان و روان

#25

برادر مرا هست هفتاد و هشت

✦

جهان شد چو نام تو اندر گذشت

#26

بسی پهلوانست شاه اندکی

✦

چه باشد چو پیدا نباشد یکی

#27

اگر من شوم کشته دیگر بود

✦

سر تاجور باشد افسر بود

#28

اگر تو شوی دور از ایدر تباه

✦

نبینم کسی از در تاج و گاه

#29

شود رنج من هفت ساله به باد

✦

دگر آنک ننگ آورم بر نژاد

#30

تو بالا گزین و سپه را ببین

✦

مرا یاد باشد جهان آفرین

#31

بپوشید درع و بیامد چو شیر

✦

همان باره دستکش را به زیر

#32

ازین سوی شه بود ز آنسو سپاه

✦

میانچی شده رود و بر بسته راه

#33

چو رعد بهاران بغرید گیو

✦

ز سالار لشکر همی جست نیو

#34

چو بشنید پیرانش دشنام داد

✦

بدو گفت کای بد رگ دیوزاد

#35

چو تنها بدین رزمگاه آمدی

✦

دلاور به پیش سپاه آمدی

#36

کنون خوردنت نوک ژوپین بود

✦

برت را کفن چنگ شاهین بود

#37

اگر کوه آهن بود یک سوار

✦

چو مور اندر آید به گردش هزار

#38

شود خیره سر گرچه خردست مور

✦

نه مورست پوشیده مرد و ستور

#39

کنند این زره بر تنش چاک چاک

✦

چو مردار گردد کشندش به خاک

#40

یکی داستان زد هژبر دمان

✦

که چون بر گوزنی سرآید زمان

#41

زمانه برو دم همی بشمرد

✦

بیاید دمان پیش من بگذرد

#42

زمان آوریدت کنون پیش من

✦

همان پیش این نامدار انجمن

#43

بدو گفت گیو ای سپهدار شیر

✦

سزد گر به آب اندر آیی دلیر

#44

ببینی کزین پرهنر یک سوار

✦

چه آید ترا بر سر ای نامدار

#45

هزارید و من نامور یک دلیر

✦

سر سرکشان اندر آرم به زیر

#46

چو من گُرزهٔ سرگرای آورم

✦

سران را همه زیر پای آورم

#47

چو بشنید پیران برآورد خشم

✦

دلش گشت پرخون و پرآب چشم

#48

برانگیخت اسپ و بیفشارد ران

✦

به گردن برآورد گُرز گران

#49

چو کشتی ز دشت اندر آمد به رود

✦

همی داد نیکی دهش را درود

#50

نکرد ایچ گیو آزمون را شتاب

✦

بدان تا برآمد سپهبد ز آب

#51

ز بالا به پستی بپیچید گیو

✦

گریزان همی شد ز سالار نیو

#52

چو از آب وز لشکرش دور کرد

✦

به زین اندر افگند گُرز نبرد

#53

گریزان ازو پهلوان بلند

✦

ز فتراک بگشاد پیچان کمند

#54

هم‌آورد با گیو نزدیک شد

✦

جهان چون شب تیره تاریک شد

#55

بپیچید گیو سرافراز یال

✦

کمند اندرافگند و کردش دوال

#56

سر پهلوان اندر آمد به بند

✦

ز زین برگرفتش به خم کمند

#57

پیاده به پیش اندر افگند خوار

✦

ببردش دمان تا لب رودبار

#58

بیفگند بر خاک و دستش ببست

✦

سلیحش بپوشید و خود بر نشست

#59

درفشش گرفته به چنگ اندرون

✦

بشد تا لب آب گلزریون

#60

چو ترکان درفش سپهدار خویش

✦

بدیدند رفتند ناچار پیش

#61

خروش آمد و نالهٔ کرنای

✦

دم نای رویین و هندی درای

#62

جهاندیده گیو اندر آمد به آب

✦

چو کشتی که از باد گیرد شتاب

#63

برآورد گُرز گران را به کفت

✦

سپه ماند از کار او در شگفت

#64

سبک شد عنان وگران شد رکیب

✦

سر سرکشان خیره گشت از نهیب

#65

به شمشیر و با نیزهٔ سرگرای

✦

همی کشت ازیشان یل رهنمای

#66

از افگنده شد روی هامون چون کوه

✦

ز یک تن شدند آن دلیران ستوه

#67

قفای یلان سوی او شد همه

✦

چو شیر اندر آمد به پیش رمه

#68

چو لشکر هزیمت شد از پیش گیو

✦

چنان لشکری گشن و مردان نیو

#69

چنان خیره برگشت و بگذاشت آب

✦

که گفتی ندیدست لشکر به خواب

#70

دمان تا به نزدیک پیران رسید

✦

همی خواست از تن سرش را برید

#71

به خواری پیاده ببردش کشان

✦

دمان و پر از درد چون بیهشان

#72

چنین گفت کاین بددل و بی‌وفا

✦

گرفتار شد در دم اژدها

#73

سیاوش به گفتار او سر بداد

✦

گر او باد شد این شود نیز باد

#74

ابر شاه پیران گرفت آفرین

✦

خروشان ببوسید روی زمین

#75

همی گفت کای شاه دانش پژوه

✦

چو خورشید تابان میان گروه

#76

تو دانسته‌ای درد و تیمار من

✦

ز بهر تو با شاه پیگار من

#77

سزد گر من از چنگ این اژدها

✦

به بخت و به فر تو یابم رها

#78

به کیخسرو اندر نگه کرد گیو

✦

بدان تا چه فرمان دهد شاه نیو

#79

فرنگیس را دید دیده پرآب

✦

زبان پر ز نفرین افراسیاب

#80

به گیو آن زمان گفت کای سرافراز

✦

کشیدی بسی رنج راه دراز

#81

چنان دان که این پیرسر پهلوان

✦

خردمند و رادست و روشن روان

#82

پس از داور دادگر رهنمون

✦

بدان کاو رهانید ما را ز خون

#83

ز بد مهر او پردهٔ جان ماست

✦

وزین کردهٔ خویش زنهار خواست

#84

بدو گفت گیو ای سر بانوان

✦

انوشه روان باش تا جاودان

#85

یکی سخت سوگند خوردم به ماه

✦

به تاج و به تخت شه نیک‌خواه

#86

که گر دست یابم برو روز کین

✦

کنم ارغوانی ز خونش زمین

#87

بدو گفت کیخسرو ای شیرفش

✦

زبان را ز سوگند یزدان مکش

#88

کنونش به سوگند گستاخ کن

✦

به خنجر وراگوش سوراخ کن

#89

چو از خنجرت خون چکد بر زمین

✦

هم از مهر یاد آیدت هم ز کین

#90

بشد گیو و گوشش به خنجر بسفت

✦

ز سوگند برتر درشتی نگفت

#91

چنین گفت پیران ازان پس به شاه

✦

که کلباد شد بی‌گمان با سپاه

#92

بفرمای کاسپم دهد باز نیز

✦

چنان دان که بخشیده‌ای جان و چیز

#93

بدو گفت گیو ای دلیر سپاه

✦

چرا سست گشتی به آوردگاه

#94

به سوگند یابی مگر باره باز

✦

دو دستت ببندم به بند دراز

#95

که نگشاید این بند تو هیچکس

✦

گشاینده گلشهر خواهیم و بس

#96

کجا مهتر بانوان تو اوست

✦

وزو نیست پیدا ترا مغز و پوست

#97

بدان گشت همداستان پهلوان

✦

به سوگند بخرید اسپ و روان

#98

که نگشاید آن بند را کس به راه

✦

ز گلشهر سازد وی آن دستگاه

#99

بدو داد اسپ و دو دستش ببست

✦

ازان پس بفرمود تا برنشست

داستان سیاوش

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:

موجودیت‌های نام‌برده:

رهنما