قیصر روم که شیفته منش و خردمندی خراد برزین، فرستاده هوشمند خسروپرویز شده بود، او را به تماشای عجایب ایوان خویش فراخواند. در میان کاخی والاتبار و شگفت‌انگیز، تندیس اسب و سواری آهنین در میان هوا معلق ایستاده بود، بی‌آنکه به ریسمانی بسته یا بر پایه‌ای تکیه داشته باشد؛ چنان‌که هر بیننده‌ای در نگاه نخست آن را طلسمی جادویی یا پدیده‌ای الهی می‌پنداشت. خراد برزین به کاخ دیرین درآمد، تندیس معلق را باریک‌بینانه بنگرید و بی‌درنگ نزد قیصر بازآمد و راز آن شگفتی را گشود: «این سوار از آهن گرزین است و در دیوارهای این کاخ گوهرین، سنگ مغناطیس جای نهاده‌اند تا جازبه آن از هر سو تندیس را در میان هوا استوار دارد؛ آن‌گونه که رومیان سوار را بر اسب هندی نشانده‌اند.»
چون قیصر خرد و درک عمیق خراد برزین را دید، دامنه سخن را به دانش هندیان و آیین‌های گوناگون جهان کشانید. خراد برزین با بیانی ادیبانه و استوار به نقد کژروی‌ها پرداخت؛ از زهد افراطی هندیان و خودسوزی آنان در آتش سخن گفت و سپس به نقد پندارهای نادرستی پرداخت که پیرامون حضرت عیسی مسیح شکل گرفته بود. او یادآور شد که مسیح خود مردی بی‌نوا و پاک‌زیست بود که به دادگری و شکیبایی فرا می‌خواند، پس چطور عقل باور کند که پروردگار بی‌نیاز جهان فرزند و همسری داشته باشد یا بر دار رود؟
آنگاه خراد برزین به تشریح و دفاع از آیین راستین کیومرثی و طهمورثی—آیین کهن یکتاپرستی ایرانیان—پرداخت. او بیان داشت که شاهان و دهقانان ایران تنها خدای یگانه (یزدان) را می‌پرستند؛ گوهر روشنایی و آذر برین را قبله خویژ می‌دانند و حاکمیت خویش را نه بر پایه افزون‌خواهی، زراندوزی و دین‌فروشی، بلکه بر دادگری، بخشش به مستمندان، پاسداری از مرزهای میهن و فریادرس مظلومان بنا نهاده‌اند.
قیصر روم از این خطابه سرشار از دانایی و توحید شگفت‌زده و شیفته گشت. او خراد برزین را دارنده کلید رازهای جهان خواند و فرستاده‌ای دانست که سرش از تاج ماه برتر است. پس به پاس این دانایی بی‌نظیر، درم و دینار فراوان و تاجی گران‌بها به او بخشید و بر سرزمین ایران و شهریار آن درود و آفرین فرستاد.