🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
69 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۹ - فرستادگان خسرو پرویز در بارگاه قیصر: نامهٔ دادخواهی و پیمان یاری
چون خسرو پرویز به شهر مرزی رسید، فرستاده‌ای شتابان از سوی قیصر نامدار روم فراز آمد. پیام قیصر لبریز از مهربانی و بزرگواری بود؛ او به شاه ایران اطمینان داد که هر آنچه در مرزهای روم تمنا کند، بی‌درنگ فراهم خواهد شد و تا زمانی که سپاهی گران و سلاحی شایسته برای خسرو مهیا نسازد، خورش و خواب بر خویشتن حرام خواهد کرد. خسرو از این پیام مهرآمیز دلگرم شد و روانش از بار اندیشه‌های تیره رهایی یافت.

پس آنگاه، شهریار دلیر نامدارترین خردمندان و پهلوانان خویش—گستهم، بالوی، اندیان جهان‌جوی، خراد برزین و شاپور شیردل—را به حضور خواند. بفرمود تا اسبان را به زین‌های زرنگار بیارایند و قباهای زربفت چینی بر تن کنند. خسرو به آنان اندرز داد که در درگاه قیصر با زبان چرب و شیرین، فروتنی، خرد و هوشیاری سخن گویند و اگر قیصر آنان را به میدان چوگان یا تیراندازی فراخواند، چنان نیرومندی و دلیری ایرانیان را به رخ کشند که شکست را بر خویش راه ندهند.

سپس خسرو پرویز رو به خراد برزین کرد و بفرمود تا نامه‌ای بر حریر چینی و آغشته به مشک سیاه بنگارد؛ نامه‌ای کوتاه در لفظ و بی‌پایان در معنی، تا فیلسوفان و دانایان دربار روم از حکمت آن شگفت‌زده شوند. خسرو به بالوی نیز سپرد که در انجمن قیصر، زبانِ گویای او باشد و با پیمان‌ها و سوگندهای استوار، دل قیصر را به یاری برانگیزد.

بزرگان ایرانزمین بر خسرو آفرین خواندند و راه دیار روم را پیش گرفتند. چون خبر ورود فرستادگان شاه ایران به قیصر رسید، او پیشبازانی شایسته فرستاد و کاخی باشکوه آراسته به دیبای رومی، گوهر و زر برپا ساخت. قیصر بر تخت عاج جلوس کرد و تاج دل‌افروز بر سر نهاد. فرستادگان ایرانی، با کلاه‌خود و کلاه‌های شاهوار و کمرهای زرین، وارد دهلیز شدند و بر قیصر نماز بردند و بر تختش گوهر افشاندند.

قیصر نخست از احوال خسرو و رنج راه جویا شد. سپس دستور داد چهار کرسی زرین نهادند. سه پهلوان بنشستند، اما خراد برزین، نامه به دست، بر پای ایستاد و گفت: «تا نامه شاه را تسلیم نکنم و بندگی خویش را به جای نیاورم، نشستن بر من روا نیست.» القيصر با اشتیاق فرمان داد تا راز نامه گشوده شود.

خراد برزین نامه را خواند؛ نامه‌ای که با ستایش دادار جهان‌آفرین آغاز می‌شد—خدایی که آسمان و ستارگان را گردان ساخت و جان را از خاک پدید آورد، نخست کیومرث را زنده کرد و سپس فرّه پادشاهی را به فریدون و کی‌قباد بخشید. نامه از تبار پاک شاهان ایران می‌گفت که همواره بر راه ایزدی استوار بودند، تا آنکه کنون بنده‌ای ناسزاوار و فرومایه (بهرام چوبین) بر تخت کیان تکیه زده و آیین داد را گسسته است. خسرو در نامه دادخواهی کرده بود تا قیصر او را در بازپسی تاج‌وتخت یاری دهد.

چون قیصر این سخنان جانسوز و حکمت‌آمیز را شنید، رخسارِ چون گلشنش از اشک دیده تر شد و دلش پر از ناله گشت. بر خواندن نامه گریست و تخت شهریاری در چشمش تیره گشت. سپس رو به خراد برزین کرد و سوگند یاد نمود که خسرو را از جان و خویشان خویش گرامی‌تر می‌دارد و هر آنچه از گنج، سپاه، سلاح و حتی دیده خویش نیاز باشد، در راه یاری او دریغ نخواهد ورزید.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: