🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی خسرو پرویز

❖
86 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۱۳ - رایزنی گردنکشان بر شهریاری بهرام، کشیدن تیغ و پراکندگی انجمن پرآژنگ
چون خورشید زرین‌فام تیغ خویش از نیام شب برکشید و گستره‌ی جهان به جامه‌ی زردگون بامداد پیراسته گشت، بهرام چوبین بزرگان و سپهبدان انجمن را فراخواند. او بر تخت شاهی نشست و کرسی‌های زرین برای گردنکشان برپا داشت تا چون شهریاران پیروز مجلس آرایند. آن‌گاه با بانگی رسا از مهتران پرسید: «در جهان، بدتر از ضحاک ستمگر کسی پدید نیامد که به هوس تاج‌وتخت، دست به خون پدر آلود و کشور را به تباهی کشاند. اینک نیز شاهزاده‌ای ناکام از ایران گریخته و مسند کیانی بی‌شهریار مانده است. کدام‌یک از شما میان به داد و کین می‌بندد تا آیین کیان را برپا دارد؟»

شهران‌گراز، آن پیر دیرین‌سال، برخاست و دلاوری‌های بهرام را در شکست دادن سپاه بی‌شمار ساوه شاه ستود و او را شایسته‌ی تاج‌وتخت ایران خواند. سپس خراسان، دیگر سپهبد مجلس، به سخن درآمد و به آموزه‌های اوستا و زند زرتشت استناد کرد که هرگاه فرمانروایی از دادگری سرپیچد، تا یک سال به او پند دهند و اگر به راه نیامد، او را کیفر دهند. فرخ‌زاد نیز بر دادگری تأکید ورزید. اما خزروان خردمند برخاست و بهرام را پند داد که راه دادگری پیش گیرد، از زیاده‌خواهی دست بردارد، فرستاده‌ای نزد خسرو پرویز گسارد و به خراسان خرسند باشد؛ چراکه تا شاه کیانی زنده است، سپهبد نباید پای بر جایگاه شاهی نهد.

زادفرخ سخنان خزروان را با حکمت آمیخته دید و به یاد آورد که چگونه تباهی و بیداد در گذشتگان—از ضحاک و افراسیاب تا سکندر و خوشنواز—همواره به ویرانی ایران و تباهی تاج‌وتخت انجامیده است. او بر گریختن خسرو پرویز از ایران و آوارگی شاه کیانی گریست، چندان که رنگ از چهره‌ی بهرام پرید. در این میان، سنباد و بابوی ارمنی تیغ برکشیدند و سرکشان پادشاهی بهرام را فریاد زدند، اما بهرام چوبین که خشم و شمشیرهای آخته‌ی پهلوانان را دید، خویشتن‌داری پیشه کرد و آنان را از تیغ کشیدنِ بی‌فرمان بازداشت. او مجلس رایزنی را رها کرد و به گلشن شادگان شتافت، درحالی‌که انجمن بزرگان با چهره‌هایی پرآژنگ و دل‌هایی پرشکن پراکنده شد.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: