🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
51 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۰ - نشست چهارم: اندرزهای شاهی و دادگری
چون هفته‌ای از گردش روزگار سپری شد و خورشید جهان‌آرا چادر لاجوردین شب را کنار زد و گیتی را به دیبای زرد آراست، کسری نوشین‌روان بر تخت شهریاری نشست. گرد بر گرد او دانایان، ستاره‌شناسان، موبدان کارآزموده و تدبیرگران کشوری فراهم آمدند؛ در میان ایشان اردشیر سرموبد موبدان، شاپور و یزدگرد دبیر، و بوزرجمهر خردمند و جوان ایستاده بودند. شاه جهان رو به آنان کرد و پرسید: «آن دانش پنهان و والایی که دین یزدان را توان می‌بخشد و تخت پادشاهی را از هر گزند و کاستی پاک می‌دارد، نزد کیست؟»

نخست اردشیر، سرموبد گران‌مایه، زبان به اندرز گشود و از هفت اصل دادگری شاهان یاد کرد: این‌که دادگری شاه فروغ‌بخش دیهیم و گاه است؛ این‌که بخشش و نیک‌نامی جاودان پس از مرگ می‌ماند؛ زدایندگی زبان از دروغ و راستی‌پیشگی؛ بخشایش بر کهتران پشیمان؛ مهر ورزیدن به خدمتگزاران تخت؛ و سرانجام شیفتگیِ بی‌‌پایان به آموختن و افروختن جان با دانش. سپس یزدگرد دبیر رشته سخن را به دست گرفت و زشتی‌های رفتار شهریاران و مردمان را برشمرد: شتاب در خون‌ریزی، سبک‌سری در پادشاهی، آزورزی که دیو را انباز روان می‌سازد، خشم قاضی و شتاب‌زدگی داور، ترسان بودن پهلوان در رزم‌گاه، و تنگ‌چشمیِ توانگران و کژرویِ پیران و کاهلیِ جوانان.

آن‌گاه بوزرجمهر جوان و روشن‌روان پیش آمد و با ستایش شاه خورشیدچهر، خرد را پرورنده جان دانست. او به تبیین خصلت‌های نکوهیده در ده گروه پرداخت: حاکم دروغگو، سپهبدِ گنج‌دوست و سپاهیِ فراری از رنج، دانشمندی که گناه را سبک شمارد، پزشکی که خود بیمار و ناتوان باشد، درویشِ خودخواه و لاف‌زن، سفله‌ای که حتی آبِ دریا و نسیمِ خوش را از دیگران دریغ دارد یا به خود نسبت دهد، خردمندی که در خشم فرو رود و چشم به مال دیگران دوزد، راه نمودن به نادان و سپردن کار به کاهل، و بیخردی که دل به هوس‌های خانمان‌سوز می‌سپارد. با این گفتارهای گهربار، مجالس اندرز به پایان رسید و همگان بر جان نوشین‌روان دادگر درود فرستادند.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: