🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره تاریخی (اشکانیان و ساسانیان)

پادشاهی کسری نوشین روان چهل و هشت سال بود

❖
72 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۳ - نامهٔ دادگرانه به کارگزاران خراج
شهنشاه کسری نوشین‌روان، فرمانروای دادگر و یزدان‌پرس، نامه‌ای بس والا به خط و زبان پهلوی فرمان داد. او دیباچهٔ منشور خویش را در روز بهرام از ماه خرداد، نام خدای یگانه ساخت—همان شهریار فرخنده‌ای که شاخی برومند از درخت تبار قباد بود و تاج بزرگی بر سر داشت. این فرمان به سوی سراسر کارگزاران باژ و خراج و خدمتگزاران شایستهٔ تاج و تخت گسیل شد.

نامه با درود بی‌اندازه بر گماشتگان آغاز گشت و آن‌گاه به نیایش جهان‌آفرین پرداخت: که خردمند و بینادل کسی است که شکرگزار دادار کیهان باشد و بداند که ایزد از همگان بی‌نیاز است و آشکار و نهان نزد او یکی است. شاه تاکید فرمود که پادشاهی و بزرگی تنها شایستهٔ یزدان است و تمام آفرینندگان از مور خرد تا سپهر بلند، بندگان اویند. ایزد جز به راستی فرمان نداده و هر کژی و کاستی از دیو ستمکار است.

کسری اعلام داشت که حاکمیت بر سراسر گیتی از خاور تا باختر، به خواست ایزد به او سپرده شده تا جز به داد و مهر رفتار نکند. چوپان بداندیش دشت وسیع را به گرگ می‌سپارد؛ پس نباید بر زیردستان، دهقانان، دین‌پژوهان و بازرگانان، ستمی روا داشته شود. مالیات ملک باید به چهار قسط در سال و با مروت اخذ گردد. اگر زیانی از لشکریان ملخ، گرمای سوزان، بادهای آسیب‌رسان یا خشکسالی به کشتزارها رسد و باران بهاران نبارد، کارگزاران حق دریافت هیچ خراجی ندارند؛ بلکه باید از گنج شاهی به کشاورزان آسیب‌دیده تخم‌ورز و کمک‌خرج داده شود تا هیچ برزگری درمانده نگردد.

همچنین زمین‌های بی‌صاحب نباید ویران بماند و از بودجهٔ دربار باید آباد گردد. شاه هشدار داد که هر کارگزار یا والیی که حتی یک درم بیدادگرانه از مردم بستاند یا این دستورات دشوار را خوار شمارد، بی‌نگاه به مقامش، بر دار کیفر آویخته خواهد شد. گنج واقعی پادشاه، خشنودی مردم و تندرستی دهقانان و سپاهیان است، نه انباشتن زر با نفرین درویشان.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: