🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

داستان رستم و اسفندیار

❖
54 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۲۷ - سپیده‌دم رویارویی رستم و اسفندیار: پوزش و گنج‌بخشی، و پافشاری اسفندیار بر بند
چون سپیده از پشت کوهسار بردمید و دامن تاریکی از چهره گیتی برچیده شد، رستمِ درمان‌یافته زره رزم بر تن کرد و نام جهان‌آفرین را بر زبان آورد. وی سوار بر رخشِ تندرست، خویشتن را به نزدیکی لشکرگاه اسفندیار رسانید و بانگ برآورد: «از خواب خوش برخیز که رستم کینه‌خواه بازآمده است!» اسفندیار با شنیدن آن بانگ رعدآسا، غرق در شگفت شد و جاه و سلاح خویش را خوار دید. او با اندوه به پشوتن گفت: «گمان نمی‌بردم رستم پس از آن همه زخم‌های مهلک، بار دیگر بر زین رخش نشیند و ببر بیان بر تن کند! بی گمان این کارهای زال جادوپیشه‌ است که خورشید را به چنگ می‌آورد و از جادوان نیز پیشی می‌جوید.» پشوتن با چشمانی پرآب او را پند داد و از تندخویی و پیکار با پهلوان پیلتن بازداشت، اما اسفندیار جوشن کین بر تن کرد و به میدان تاخت.

چون دو پهلوان در برابر هم قرار گرفتند، اسفندیار خروشان رستم را سرزنش کرد و شفای او و اسبش را ناشی از افسون زال دانست و سوگند یاد کرد که امروز چنان یال و بر او را خرد کند که زال هرگز وی را زنده ببیند. اما رستم با وقار و خردمندی پاسخ داد: «ای شاهزاده، از خدای دادگر بترس و چشم خرد را مبند. من امروز نه برای نبرد، که برای پوزش‌خواهی و حفظ نام و ننگ آمده‌ام. به خورشید و ماه و کتاب اوستا سوگند که نمی‌خواهم به تو گزندی رسد. در گنج‌های دیرینه زابلستان را بر تو می‌گشایم؛ بارها از زر و گوهر شاهوار، غلامان نوش‌لب، کنیزکان زیبای خلخی و خواسته سامان سام و زال بر باره‌ها می‌نهم تا به گنجور تو سپارند. آن‌گاه خود پیاده و پرستاروار همراهت به پیشگاه گشتاسپ‌شاه می‌آیم تا هرچه او فرماید—از کشتن یا بخشیدن—گردن نهم؛ اما مرا به بند مبر که نامم در جهان سیاه گردد.» اما اسفندیار با غروری سرسختانه سخنان نرم رستم را فریب خواند و بانگ زد که هیچ چیز جز نهادن بند بر دست و پای رستم، او را از سرپیچی از فرمان شاه جهان بازنخواهد داشت.

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: