چون تاریکی بر دشت نبرد سایه افکند و رستم با تنی پر از زخم تیرهای جان‌شکار اسفندیار به خانه بازآمد، زال زر و پهلوان سپهبد بر یک رای هم‌داستان گشتند. زال فراز تپه‌ای بلند برآمد و سه مجمر پر از آتش تابناک با خویشتن ببرد و سه تن از بخردان و گردان نبرد او را همراهی کردند. فسونگر سپیدموی بر فراز تیغ کوه، پرِ سیمرغ را از دیبا بیرون کشید و لختی از آن را بر شعله‌های سوزان آتش بسوخت. پاسی از شب تیره نگذشته بود که آسمان چون آهنی سیاه در هم کشیده شد و سیمرغ پرنده از دل تيرگی‌ها درخشش آتش را دید و شتابان فرود آمد. چون زالِ اندوهگین را دید، بر درگاه او نشست؛ زال با عود و بوی‌های خوش او را ستایش کرد و اشک خونین از دیدگان بر رخسار جاری ساخت.
سیمرغ از راز آن سوز و دود پرسید و زال نالید که تهمتنِ شیردل و اسبِ گلگونش رخش، زار و رو به مرگ افتاده‌اند و اسفندیارِ رویین‌تن خواستار نابودی خاندان سام و ویرانی سیستان است. سیمرغ چون سخن زال را شنید، دلداری‌اش داد و خواست تا رستم و رخش را به پیشگاه او آورند. تهمتن با تنی خسته بر بالای تپه آمد. سیمرغِ روشن‌دل با منقار خویش چهار پیکانِ خونین را از تن رستم بیرون کشید و پرِ فرخندهٔ خود را بر زخم‌های او مالید؛ در دم زخم‌ها التیام یافت و شکوه و نیروی دیرین به تنِ پهلوان بازآمد. سپس سیمرغ به بالینِ رخش آمد، شش پیکان جانکاه را از گردنش برون کشید و با مسحِ پرِ خویش تنِ اسبِ گلگون را از درد رهانید، چنان‌که رخش خروشی از شادی برآورد.
سیمرغ تهمتن را پند داد که اسفندیار رویین‌تن است و رزم با او فرجامی جز بلا ندارد، چرا که هر کس خونِ اسفندیار را بریزد، روزگار او را شکار خواهد کرد و در این گیتی و آن گیتی جز شوربختی و رنج نخواهد دید. اما چون رستم مرگ در نبرد را بر ننگِ بند و زنجیر اسفندیار ترجیح داد، سیمرغ او را به کنارهٔ دریایی رازآلود برد. در آنجا، مرغِ فرمانروا درختی گز به رستم بنمود و فرمود شاخی راست و برگزیده ببرد، آن را بر آتش راست کند و تیر دوپیکانی با پر و پیکانِ کهن بسازد. سیمرغ راز سپهر را فاش ساخت که تنها این تیر گز، اگر بر چشمانِ اسفندیار نشیند، او را از پای درخواهد آورد. با این همه، سیمرغ رستم را اندرز داد که ابتدا با زبان شیرین و نرم و پوزش‌خواهی پیش آید و اگر اسفندیار نپذیرفت، آنگاه تیر گز را در چشمانش نشاند. رستم با دلی شادمان و پرانگیزه به ایوان بازگشت، شاخ گز را پروراند و تیر مرگبار را برای نبرد فردا آماده ساخت.