پس از چشیدن تلخ و شیرینِ روزگار و پشت سر گذاشتن رزم‌های سهمگین در توران‌زمین، کیخسرو پادشاه پیروزمند ایران از رود جیحون گذشت و به شهر بلخ درآمد. یک ماه در آن دیار بپایید و بر هر شهر و مرزی مهتری سرافراز با لشکری آراسته برگماشت. خرد و بزرگ، برزن و کوی را آذین بستند؛ نغمه رامشگران به آسمان برشد و زعفران و درم و دینار و مشک بر سر سپاهیان بارید. کیخسرو پس از سامان دادن به کار بلخ، آهنگ ری کرد و از آن‌جا هیونانی تندرو به نزد نیای فرخنده‌خویش، کاووس‌شاه فرستاد.
چون آگاهیِ بازگشتِ کیخسرو به کاووس رسید، دل آن پیرانه شهریار دگرباره جوان شد. ایوانها را به تخت زرین و زرفت‌های چینی بیاراست، شهرها گنبدنما گشتند و همه بزرگان و کنداوران به پیشواز روان شدند. کاووس‌شاه خود با نامداران از شهر بیرون آمد و در راه نشابور دو شهریار به یکدیگر رسیدند. کیخسرو چون از دور نیا را دید، اسب تاخت و از باره فرود آمد. کاووس او را در بر گرفت، آفرین‌های بسیار بر او خواند و گفت که از زمان جمشید و فریدون تا به امروز، جهان شهریاری چون او به یاد ندارد که چنین رنج‌ها به جان خریده و راز و آشکارِ گیتی را دیده باشد. کیخسرو نیز زر و گوهر و یاقوت بر تارک نیا افشاند، چنان‌که پایه‌های تخت در میان نثار گران‌بها پنهان گشت.
سپس به گلشن زرنگار رفتند و بزمی والامقام برپا ساختند. کیخسرو شگفتی‌های دریا و دژِ گنگ و شادابی آن دیارِ افسون‌کننده را بازگفت و کاووس در شگفت ماند. یک هفته جام‌های می بر دست چرخید و در روز هشتم، کیخسرو گنج بازکرد؛ دلاوران و پهلوانان را که در رزم و بزم همراهش بودند، خلعتی گران بخشید و سپاهیان را مزدی یک‌ساله داد.
چون انجمن پراکنده شد، دو شاه در خلوت به راز نشستند. کیخسرو گفت که با وجود همه سختی‌ها و گذر از دریاها و کوه‌ها، هنوز نشانی از افراسیاب نیافته‌اند و اگر او دگرباره سپاه گرد آورد، رنجی نو پیش خواهد آمد. کاووس‌شاه تدبیری پیرانه اندیشید و گفت: «بیا تا هر دو جامه سپید بر تن کنیم، سوار بر اسبان تندرو به خانِ آذرگشسب شتابیم و در پیشگاه یزدان پاک به زاری و نیایش بایستیم تا پروردگار دادگر راه نمایدمان.»
پس دو شهریار با دلی پر از بیم و امید، با جامه‌های سپید و نیایشِ باژ بر لب، روی به آتشکده آذرگشسب نهادند. چون بر آتشِ سوزان نگریستند، اشک از دیدگان فرو ریختند و بر آستان پاک یزدان سر بر خاک ساییدند. موبدان را گوهر بخشیدند و یک هفته تمام در آن محراب مقدس به درگاه پروردگار نالیدند؛ که آتش در آن روزگار تنها محرابی برای پرستش یزدان دادار بود، نه آن‌که آتش‌پرست باشند. بدین سان دو شاه یک ماه در آذربادگان ماندند و از کردگارِ جهان چاره‌جویی و پیروزی بر دشمن کینه‌توز را خواستار شدند.