چون کاووس‌شاه پس از سال‌ها نبرد و کشمکش، دل از رنج‌های جهان آسوده یافت، به پیشگاه پروردگار جهانیان نیایش آورد. سر بر آستان یزدان فرود آورد و گفت: «ای برتر از گردشش روزگار و آموزگار هر نیکی! تو بودی که فرّ و اورنگ و تاج و شکوه پادشاهی را به من بخشیدی و گنج و نام بلند نصیبم کردی. از تو خواستم کینه‌خواهی برانگیزی تا انتقام خون سیاوش معصوم را بستاند؛ و اکنون نبیره خردمند خویش را دیدم که بر آیین فرهمندان و پیشینیان، جهان را به تدبیر و داد آراسته است.» شاه سپیدموی، چون سنین عمرش از صد و پنجاه گذشت و قامتِ سروآسایش همچون کمان خمیده شد و گیسوان مشکینش به سپیدی کافور گرایید، دلی سبک داشت و مرگ را با جان آگاه پذیرفت. روزگاری درنگ نگذشت که کیانیِ کهنسال چشمان فرو بست و جان به جهان‌آفرین تسلیم نمود.
با رحلت شاه کهنسال، کیخسرو به تخت نشست و سپاه و بزرگان ایران یکسر به سوگ درآمدند. نامجویان و پهلوانان ایرانی بدون هیچ آرایه و بویی، پیاده‌پا و جامه به رنگِ کژدی و سیاه بر تن، دو هفته در غم شهریار دیرین مویه کردند. سپس به دستور کیخسرو، دخمه‌ای شکوهمند و بلند مرتبه، به بلندای ده کمند ساختند. پیکر کاووس را با گلاب و عود و کافور و مشک شستشو داده و خشکانیدند و در دیبای خسروانی و پارچه‌های دبیقی رومی پیچیدند. پیکر را بر تختی از عاج فرومایه نهادند و تاجی آراسته به مشک و کافور بر سرش گذاردند. چون کیخسرو از برِ تختِ پیرانه نیا بازگشت، درِ آرامگاهِ کاووس‌شاه را استوار ببستند تا پادشاه کهنسال برای همیشه از رنجِ آوردگاه و کینه‌جویی‌های جهان بیارامد.
این‌چنین است رسم سرای سپنج؛ روزگار هیچ‌کس را جاودانه بر جای نمی‌گذارد و نه دانای فرزانه و نه نبردآزمای جوشن‌پوش را از چنگال مرگ گریزی نیست. خواه پادشاه باشی و خواه زردهشت، سرانجام بستر آدمی از خاک است و بالینش از خشت. گیتی سپنجی، بستری از زمین و جامه‌ای از گور به آدمی می‌پوشاند.
کیخسرو به پاس حرمت نیا، چهل روز رخت سوگ بر تن داشت و از هر شادی و تاجی دور ماند. چون روز چهل‌ام سپری شد، شاه جوان بر تخت عاج جلوس نمود و تاج دل‌افروز کیانی را بر سر نهاد. سپاهیان، بزرگان و موبدان زرین‌کلاه گرد هم آمدند، بر پادشاهی او آفرین خواندند و گوهرهای فراوان بر تاجش افشاندند. از برکت جلوس کیخسرو، جشنی شکوهمند و سوری سراسری در پهنه گیتی بپا خاست و جهانبار دیگر با داد و شادی نو شد.