🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
20 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۱ - سخن گودرز از رنج هفت‌سالهٔ گیو، منشور قم و اصفهان و فرمان شاه به اطاعت ایرانیان
در میان مجلس باشکوه شاهی، گودرزِ کشوادگان، سالخورده‌دلاورِ جهان‌دیده، برپای خاست تا پیشگاه کی‌خسرو سخن به راستی آراسته دارد. او یادآور شد که از روزگار منوچهر و کیقباد تا عصر کاووس و پادشاهی فرخندهٔ کی‌خسرو، همواره کمر به خدمت دادگری بسته و روزی را بی‌رنج و جدال نگذرانده است. گودرز با دلی پردرد اشاره کرد که از هفتاد و هشت فرزند و نبیرهٔ دلاورش، تنها هشت تن بر جای مانده‌اند و مابقی جان خویش را در راه میهن فدا کرده‌اند. سپس از رنج هفت‌سالهٔ گیو سخن راند که چگونه بی‌شکیب و بی‌فراغ، در بیابان‌های توران، پوست نخچیر بر تن و گوشت گورخوراک، در جستجوی شاهزادهٔ گمشده برآمد تا امنیت و شهریاری را به ایران‌زمین بازگرداند.

کی‌خسرو چون سخنان گودرز را شنید، دلش از سپاس پر شد و بر گیو آفرین‌های بسیار فرستاد. شاه اعلام کرد که پاداش گیو بیش از این‌هاست و از درگاه یزدان برای او و خاندانش توفیق و تندرستی خواست. پس فرمان داد تا دبیر دیوان، منشوری بر حریر ابریشمین با مشک و عنبر بنویسد و فرمانروایی سرزمین‌های کهن قم و اصفهان را که جایگاه بزرگان و مهان بود، به گیو سپارد. شاه مهر زرین بر منشور برنهاد و یزدان را به خشنودی از گودرز گواه گرفت. آن‌گاه به عموم پهلوانان و سپاهیان ایران فرمان داد که همگان باید پاک و یک‌دل از گفتار و فرمان گودرز و گیو اطاعت کنند و آنان را زینهار و یادگار شاه بر خویش بدانند. با این فرمان، سروران خاندان گودرز بار دیگر شاه را سپاس گفتند و آفرین‌های نو بر او نثار کردند.
#1
جهاندیده گودرز برپای خاست
✦
بیاراست با شاه گفتار راست
#2
چنین گفت کای شاه پیروز بخت
✦
ندیدیم چون تو خداوند تخت
#3
ز گاه منوچهر تا کیقباد
✦
ز کاووس تا گاه فرخ نژاد
#4
به پیش بزرگان کمر بسته‌ام
✦
بی‌آزار یک روز ننشسته‌ام
#5
نبیره پسر بود هفتاد و هشت
✦
کنون ماند هشت و دگر برگذشت
#6
همان گیو بیداردل هفت سال
✦
به توران زمین بود بی‌خورد و هال
#7
به دشت اندرون گور بد خوردنش
✦
هم از چرم نخچیر پیراهنش
#8
به ایران رسید آنچه بد شاه دید
✦
که تیمار او گیو چندی کشید
#9
جهاندار سیر آمد از تاج و گاه
✦
هم او چشم دارد به نیکی ز شاه
#10
چنین داد پاسخ که بیش است از این
✦
که بر گیو بادا هزار آفرین
#11
خداوند گیتی ورا یار باد
✦
دل بدسگالانش پرخار باد
#12
کم و بیش ما پاک بر دست تست
✦
که روشن روان بادی و تن درست
#13
بفرمود عهد قم و اصفهان
✦
نهاد بزرگان و جای مهان
#14
نویسد ز مشک و ز عنبر دبیر
✦
یکی نامه از پادشا بر حریر
#15
یکی مهر زرین بر او برنهاد
✦
بر آن نامه شاه آفرین کرد یاد
#16
که یزدان ز گودرز خشنود باد
✦
دل بدسگالانش پر دود باد
#17
به ایرانیان گفت گیو دلیر
✦
مبادا که آید ز کردار سیر
#18
بدانید کو یادگار من است
✦
به نزد شما زینهار من است
#19
مر او را همه پاک فرمان برید
✦
ز گفتار گودرز بر مگذرید
#20
ز گودرزیان هرکه بد پیش‌رو
✦
یکی آفرینی بگسترد نو

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: