🦅 IRANLORE | ایران‌نامه
✦
✦
✦
✦
دوره پهلوانی (کیانیان)

جنگ بزرگ کیخسرو با افراسیاب

❖
17 بیت در این گفتار
برای مشاهده شناسنامه، معنی و هم‌پُرسی با سیمرغ روی هر بیت کلیک کنید
بخش ۴۲ - یادکرد خدمات طوس پیش کیخسرو، سپردن درفش کاویانی و خراسان با عهد، طوق و کمر زرین
چون گودرزِ کشواد بر جای خویش آرام گرفت، طوسِ نوذر از میان بزرگان برخاست و پیشگاه شاهنشاه کیخسرو را بوسه داد. او با دلی آکنده از مهر و فخر، از تبار بلند خویش که به فریدون و کی‌قباد می‌رسید سخن راند و یادآور شد که چگونه سراسر زندگی خویش را با کمربند بندگی و رزم در خدمت ایرانیان گذرانده و هرگز میان از تلاش نگشوده است. او از روزگار سخت نبرد در کوه هماون یاد کرد، جایی که زره سنگین از فرط زخم و خستگی بر تنش چون پیراهن مرگ چسبیده بود؛ از شب‌زنده‌داری‌های بی‌امانش در جنگ کین‌خواهی سیاوش؛ از پایداری‌اش در رزمگاه لاون که در برابر دمِ اژدهای جنگ عقب ننشست؛ و از روزگار تلخ بند و اسارت در مازندران که پا‌به‌پای کاووس‌شاه رنج کشید. طوس افزود که هرگز سپاه را بی‌نگهبان نگذارده و کسی را بر او گله‌ای نبوده است، و اکنون که شهریار دادگر از تاج و گنج سیر آمده و عزم رحلت از این سرای سپنج دارد، چشم‌به‌فرمان اوست.

کیخسرو شاهنشاهِ ایران‌زمین، سخنان سپهسالار کهن‌سال را شنید و پاسخ داد که رنج و پیکار طوس بیش از آن است که در پیمانه روزگار گنجد. آن‌گاه شاه، نگهداری درفش کاویانی—آن نماد شکوه و فرّ ایزدی ایران—را به طوس سپرد و او را سپهدار زرین‌کفشِ سپاه ساخت. سپس منشورِ شاهانه فرمانروایی بر سراسر مرز خراسان را به نام طوس نگاشتند و بزرگان و سرافرازان بر آن گواهی دادند. کیخسرو مهرِ زرین بر عهدنامه زد و طوقی از زرِ ناب به همراه کمری زرین به وی پیشکش کرد و بر او آفرین‌های فراوان خواند، تا دلِ پهلوان کهن همواره از خشنودی روشن باشد و هیچ کینه‌ای در آن راه نیابد.
#1
چو گودرز بنشست برخاست طوس
✦
بشد پیش خسرو زمین داد بوس
#2
بدو گفت شاها انوشه بدی
✦
همیشه ز تو دور دست بدی
#3
منم ز این بزرگان فریدون نژاد
✦
ز نام آوران تا بیامد قباد
#4
کمر بسته‌ام پیش ایرانیان
✦
که نگشادم از بند هرگز میان
#5
به کوه هماون ز جوشن تنم
✦
بخست و همان بود پیراهنم
#6
به کین سیاوش بر آن رزمگاه
✦
بدم هر شبی پاسبان سپاه
#7
به لاون سپه را نکردم رها
✦
همی بودم اندر دم اژدها
#8
به مازندران بسته کاووس بود
✦
دگر بند بر گردن طوس بود
#9
نکردم سپه را به جایی یله
✦
نه از من کسی کرد هرگز گله
#10
کنون شاه سیر آمد از تاج و گنج
✦
همی بگذرد ز این سرای سپنج
#11
چه فرمایدم چیست نیروی من
✦
تو دانی هنرها و آهوی من
#12
چنین داد پاسخ بدو شهریار
✦
که بیش است رنج تو از روزگار
#13
همی باش با کاویانی درفش
✦
تو باشی سپهدار زرینه کفش
#14
بدین مرز گیتی خراسان تراست
✦
از این نامداران تن‌آسان تراست
#15
نبشتند عهدی بر آن هم نشان
✦
به پیش بزرگان گردنکشان
#16
نهادند بر عهد بر مهر زر
✦
یکی طوق زرین و زرین کمر
#17
بدو داد و کردش بسی آفرین
✦
که از تو مبادا دلی پر ز کین

شناسنامه و تفسیر بیت

ترجمه انگلیسی:

معنی روان:

ابعاد ادبی و روایی:
موجودیت‌های نام‌برده:
رهنما
هم‌سخن رازهای کهن و راهنمای شاهنامه
درود بر شما، پویندهٔ کارنامهٔ کهن! من «رهنما» هستم؛ همراه شما در شناخت پهلوانان، شهریاران، دیوان، جانوران شگفت و بازخوانی ابیات شاهنامه فردوسی. از هر گوشهٔ این حماسه بپرسید تا با هم به بازخوانی آن بنشینیم.
پیشنهادهای خوانش: