پس از دو هفته شادمانی و آسایش سپاه، در هفته سوم، کیخسرو شهریار ایران‌زمین به گنگ‌دژ، پایگاه استوار و کهن افراسیاب رسید. نغمه نای و نوای چنگ از فراز برج و باروی دژ به گوش می‌رسید. شاه ایران بر نشاط دشمن بخندید و بر گرد حصار سهمگین دژ به گردش درآمد، در حالی که در شگفتی روزگار و گردش گردون اندیشه می‌کرد. کیخسرو در هوای دژ نگریست و گفت این حصار بلند را کسی نه صرفاً از بیم جنگ، بلکه برای خودنمایی و استواری ساخته است؛ جایی که بیشتر به سپهری دلارام می‌مانست تا دژ نبرد. اما همین افراسیاب که بر چنین جایگاه پرشکوهی تکیه زده، با ریختن خون بی‌گناه شاه سیاوش، آتش کین را در دل جهان برپافروخت.
شهریار رو به رستم پیلتن کرد و گفت: «ای پهلوان، نگر تا ببینی دادار جهان چه پیروزی و نیکی عظیمی نصیب ما ساخته است. سرچشمه بدی و تیرگی که جهان را به فتنه کشیده بود، اینک در پیری و خرفت‌سالی به کنج این دژ گریخته و پناه گرفته است. اگر سپاس‌گزار این نعمت ایزدی نباشم، سزاوار نیست که حتی سه پاس از شب را به زنده بودن بگذرانم؛ چه، پیروزی و قدرت همه از اوست که آفریننده خورشید و ماه است.»
گنگ‌دژ در موقعیتی بی‌نظیر استوار شده بود؛ از یک سو کوهی سر به فلک کشیده داشت که مانع هرگونه تاخت‌وتاز می‌گشت و از سوی دیگر رودی از آب زلال و روان می‌گذشت که جان انسان را روشنی می‌بخشید. کیخسرو فرمان داد تا سراپرده‌ها را بر دشت بیفکنند. چنان لشکری دشت را فراگرفت که زمین به وسعت هفت فرسنگ زیر سم اسبان و خیمه پهلوانان درآمد. رستم تهمتن سراپرده خویش را در دست راست شاه برافراشت؛ فریبرز کاووس با بوق و کوس جنگی در سمت چپ جای گرفت و گودرز کشواد روی سوم دژ را به محاصره درآورد.
با فرو رسیدن شب، غریو نای و شیپور و کوس از دو سو چنان برآمد که گویی سقف آسمان شکافته شد و زمین از جابجایی تپش افتاد. چون خورشید بامدادان پرده ظلمت را درید، کیخسرو بر اسب شبرنگ خویش نشست و به بازدید از آرایش سپاه پرداخت. او با رستم به رایزنی نشست و گفت: «امیدوارم که افراسیاب دیگر هرگز روی آرامش را در خواب نبیند. چه زنده به چنگ آید و چه کشته شود، باید تیغ یزدان‌پرستان را بچشد. ما باید پیش از آنکه لشکریان کمکی از هر سو به یاری او بشتابند، باروی دژ را فرو ریزیم و سنگ و خاکش را به رودخانه افکنیم.»
کیخسرو سوگند بزرگی را که کاووس‌شاه برای کین‌خواهی سیاوش یاد کرده بود به یاد آورد؛ سوگندی که پیمان می‌بست کین دادخواهی پدر تا نسل‌ها چون درختی همواره‌سبز بر جای بماند و از مرگ نهراسد. پهلوانان و بزرگان ایران یک‌صدا بر روان پاک و کیش دادگرانه خسرو آفرین خواندند و برای پیروزی نهایی او بر افراسیاب دست به دعا برداشتند.